Một năm nhìn lại lò lửa Trung Đông

Một năm sau các sự kiện ngày 7/10/2023, sự ủng hộ quốc tế dành cho Israel đã thay đổi đáng kể, tạo ra những rạn nứt giữa các cường quốc thế giới. Nhiều quốc gia ban đầu bày tỏ sự đoàn kết với Israel trong cuộc chiến chống lại Hamas, nhưng khi xung đột leo thang và thương vong dân sự gia tăng, tình hình trở nên ngày càng căng thẳng hơn ở châu Âu, châu Phi và các nơi khác, thì tình hình đã thay đổi.

Gió đổi chiều

Mỹ vẫn là đồng minh chính của Israel, với việc Tổng thống Joe Biden liên tục nhấn mạnh quyền tự vệ của Israel. Tuy nhiên, ngay cả trong nước Mỹ, các cuộc biểu tình phản đối hoạt động quân sự của Israel cũng bắt đầu nổi lên làm suy yếu phần nào sự ủng hộ của công chúng.

Ở châu Âu, thái độ đối với cuộc xung đột cũng thay đổi. Trong khi các quốc gia như Đức, Pháp và Anh ủng hộ Israel ngay từ đầu, tình trạng bạo lực leo thang đã khiến các nhà lãnh đạo châu Âu lên tiếng chỉ trích. Một số quốc gia EU, bao gồm Na Uy, Ireland, Tây Ban Nha và Slovenia đã công nhận Palestine là một quốc gia độc lập, gia tăng áp lực lên Israel. Các cuộc biểu tình lớn ủng hộ người Palestine cũng diễn ra ở London, Berlin, Paris và các thành phố khác trên khắp châu Âu.

Một năm nhìn lại lò lửa Trung Đông -0
Tổng thống Mỹ Joe Biden, Đệ nhất phu nhân Jill Biden và Giáo sĩ Aaron Alexander thắp nến tại Nhà Trắng tưởng niệm các nạn nhân cuộc xung đột Israel-Hamas.

Một trong những phản ứng quốc tế đáng chú ý nhất là vụ kiện do Nam Phi đệ trình lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) chống lại Israel. Ngày 29/12/2023, Nam Phi đã nộp đơn kiện, cáo buộc Israel về tội diệt chủng ở Gaza, dựa trên Công ước về Phòng ngừa và Trừng phạt tội diệt chủng. Vụ kiện này cũng kêu gọi chấm dứt hành động quân sự ở Gaza và yêu cầu tiếp cận viện trợ nhân đạo. Nam Phi cũng đã rút các nhà ngoại giao của mình khỏi Tel Aviv và tổ chức các cuộc biểu tình trong nước, nơi mà tinh thần chống chế độ phân biệt chủng tộc luôn rất mạnh mẽ.

Một số quốc gia, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha, Mexico và Libya đã bày tỏ ý định tham gia vụ kiện của Nam Phi, nhấn mạnh sự ủng hộ ngày càng tăng trên toàn cầu đối với tiến trình pháp lý này. 

Nga đã có lập trường thận trọng và cân bằng kể từ các sự kiện ngày 7/10/2023. Tổng thống Vladimir Putin lên án chủ nghĩa khủng bố và bày tỏ lời chia buồn về các nạn nhân Israel, nhưng nhấn mạnh cần phải có một giải pháp hòa bình. Moscow, vốn theo truyền thống ủng hộ quyền tự quyết của người Palestine, đã nhắc lại tầm quan trọng của giải pháp hai nhà nước theo luật pháp quốc tế và kêu gọi chấm dứt bạo lực, bắt đầu đàm phán.

Các cuộc biểu tình phản đối hành động của Israel diễn ra trên toàn cầu, từ châu Âu và Bắc Mỹ đến Trung Đông và châu Á. Ở các quốc gia có đông người Hồi giáo, như Indonesia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ, các cuộc biểu tình diễn ra rộng rãi, kêu gọi trừng phạt Israel và yêu cầu hành động quốc tế mạnh mẽ hơn để bảo vệ người Palestine.

Bên bờ vực cuộc chiến tranh toàn diện

Một năm sau các sự kiện ngày 7/10/2023, xung đột giữa Israel và các phe phái Palestine không những không lắng xuống mà còn lan rộng đáng kể, nhấn chìm toàn bộ khu vực Trung Đông. Các hoạt động quân sự đang diễn ra ở Gaza, sự do dự của Israel trong việc tham gia đàm phán với Hamas và các vụ ám sát gần đây đối với các nhà lãnh đạo cấp cao của Hezbollah và các nhân vật cực đoan khác đã làm gia tăng căng thẳng, đưa khu vực này đến gần hơn với một cuộc chiến tranh toàn diện.

Bất chấp nhiều lời kêu gọi quốc tế về lệnh ngừng bắn và trao đổi con tin, Israel vẫn tiếp tục cuộc chiến với Hamas, tỏ ra ít quan tâm đến đàm phán ngoại giao. Các cuộc đàm phán kéo dài và phức tạp về con tin, trong đó Hamas đề xuất nhiều lựa chọn trao đổi khác nhau trong khi Israel trì hoãn quyết định hoặc áp đặt các điều kiện bổ sung, là một ví dụ.

Các quan chức Mỹ thường xuyên chỉ trích Israel vì kéo dài các cuộc đàm phán và các thành viên của chính quyền Tổng thống Biden đã bày tỏ sự thất vọng, tuyên bố rằng lập trường cứng rắn của Thủ tướng Netanyahu làm phức tạp các nỗ lực ngoại giao nhằm đạt được lệnh ngừng bắn và làm tăng nguy cơ leo thang xung đột.

Một năm nhìn lại lò lửa Trung Đông -0
Biểu tình tại Manhattan (Mỹ) kêu gọi ngừng bắn ở Gaza vào đúng ngày kỷ niệm một năm cuộc chiến Hamas-Israel.

Bên cạnh các hoạt động chống lại Hamas, Israel đã phát động một cuộc tấn công Lebanon, vấp phải sự kháng cự dữ dội từ Hezbollah. Cuộc giao tranh đã gây ra tổn thất đáng kể cho cả hai bên, bao gồm cả thương vong dân sự. Trong bối cảnh này, cộng đồng quốc tế ngày càng lo ngại về khả năng Israel tấn công Iran, điều này có thể gây ra một cuộc chiến tranh khu vực toàn diện với sự tham gia của Mỹ.

Thế giới nín thở theo dõi khi các nhà phân tích cảnh báo rằng, một cuộc tấn công của Israel vào Iran có thể kéo Mỹ vào xung đột ở Trung Đông. Washington chưa sẵn sàng cho một kịch bản như vậy, nhưng liên minh của họ với Israel khiến việc điều chỉnh ngoại giao trở nên phức tạp thêm. Các quan chức Mỹ đã nhiều lần kêu gọi Israel kiềm chế, cần hiểu rằng sự leo thang có thể gây ra hậu quả thảm khốc cho toàn bộ khu vực.

Ông Netanyahu phải đối mặt với một thách thức khó khăn - củng cố quyền lực trong nước trong khi làm giảm ảnh hưởng của phe đối lập, những người chỉ trích ông vì không bảo vệ được người dân khỏi các cuộc tấn công khủng bố. Sự bất ổn trong nội bộ của Israel, do chia rẽ chính trị thúc đẩy, trở nên trầm trọng hơn bởi các mối đe dọa bên ngoài từ Iran và các nhóm đại diện của nước này trên khắp “Trục kháng cự”.

Chiến lược của ông Netanyahu nhằm giải quyết 2 vấn đề chính. Một mặt, ông tìm cách làm suy yếu ảnh hưởng của Iran trong khu vực, coi Iran là mối đe dọa chính đối với an ninh của Israel. Mặt khác, ông nỗ lực duy trì quyền kiểm soát tình hình chính trị trong nước, sử dụng các hoạt động quân sự như một cách để củng cố quyền lực của mình và chống lại sự chỉ trích của phe đối lập.

Một năm sau khi xung đột bắt đầu, tình hình ở Trung Đông chỉ trở nên tồi tệ hơn. Các hoạt động quân sự ở Gaza, cuộc tấn công Lebanon và căng thẳng gia tăng với Iran đặt ra mối đe dọa về một cuộc xung đột khu vực toàn diện có thể mở rộng ra ngoài Trung Đông, có khả năng liên quan đến các cường quốc toàn cầu lớn, bao gồm cả Mỹ.

Bất chấp những nỗ lực ngoại giao, xung đột vẫn tiếp tục mở rộng và hậu quả của nó có thể tàn khốc đối với toàn bộ khu vực. Nhiều người tin rằng không ai thực sự muốn chiến tranh. Iran đã thể hiện sự kiềm chế, Mỹ và các bên khác tìm kiếm các giải pháp ngoại giao và có vẻ như chỉ có ông Netanyahu và nhóm của ông sẵn sàng làm mọi cách để đạt được mục tiêu của mình.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.