Một “chuyến đi” không dễ dàng

Vào tháng 12 năm nay, Ấn Độ sẽ đảm nhận vị trí Chủ tịch của Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) và trong một năm sau đó, New Delhi sẽ phải giữ trọng trách “chèo lái” tổ chức này. Đây không phải là một “chuyến đi” dễ dàng với những “khúc cua” kinh tế khá khó khăn, do đó Ấn Độ sẽ cần phải có các quá trình thương lượng.

Trên thực tế, tổ chức G20 vốn ban đầu tập trung chủ yếu vào các vấn đề tài chính và kinh tế, chưa bao giờ phải trải nghiệm các kiểu quan hệ căng thẳng giữa các quốc gia vốn là đặc điểm của quan hệ quốc tế ngày nay. G20 đã phát triển trong một thế giới lành mạnh hơn. Nhóm này tập trung chủ yếu vào việc điều phối các chính sách tài chính và các vấn đề thương mại của các nền kinh tế chiếm tới 85-90% GDP toàn cầu và khoảng 75% thương mại toàn cầu. Bản chất chính trị của những mối quan hệ này không bao giờ là vấn đề khiến nhóm phải quan tâm. Tuy nhiên, tình hình kinh tế và chính trị đương thời lại khác.

2.jpg -0
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm 2021 ở Rome, Italy. Ảnh: Reuters.

Theo dự đoán của Ngân hàng Thế giới (WB), thế giới có thể sẽ chứng kiến xu hướng co cụm mạnh nhất trong những năm tới. Khi đối mặt với sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, trước tiên là do đại dịch COVID-19 và sau đó là cuộc xung đột Nga-Ukraine đang diễn ra, trật tự kinh tế có thể sẽ thay đổi hình thức toàn cầu hóa cũ. Vì vậy, sự quen thuộc của các hành vi kinh tế được thấy trong vài thập niên qua sẽ không còn trong tương lai. Các thỏa thuận kinh tế mới nhỏ hơn đang được nghiên cứu để giảm thiểu tính dễ bị tổn thương của các chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp vì dự kiến sẽ còn có nhiều gián đoạn hơn do những đại dịch và các căng thẳng địa chính trị.

Trên mặt trận chính trị, các mối quan hệ xuyên quốc gia giữa các cường quốc chưa bao giờ phân cực như vậy kể từ những năm Chiến tranh Lạnh. Do căng thẳng giữa Nga và Mỹ/ NATO về Ukraine và giữa Mỹ và Trung Quốc về vấn đề eo biển Đài Loan (Trung Quốc) và các vấn đề khác, tình hình địa chính trị đầy rẫy những thách thức sẽ ảnh hưởng đến tương lai của G20. Ba diễn biến khác cũng sẽ phủ bóng lên G20. Thứ nhất là sự suy giảm niềm tin có thể nhận thấy đối với năng lực của các thể chế đa phương. Thứ hai là sự trỗi dậy của một Trung Quốc quyết đoán. Thứ ba có thể được cảm nhận từ tần suất và cường độ gia tăng của các sự kiện do khí hậu gây ra đang tác động đến cả các nước phát triển và đang phát triển.

Hậu quả của những diễn biến này là tất cả các nền kinh tế quốc gia đang phải đối mặt với tình trạng nhiều phe nhóm. Trong khi những thách thức địa chính trị đang thúc đẩy các quốc gia xây dựng sức mạnh quân sự cứng chống lại các mối đe dọa an ninh quốc gia, các tình huống khẩn cấp về y tế và các mối quan tâm về khí hậu đang buộc các quốc gia chi tiêu cho y tế, cơ sở hạ tầng có khả năng chống chịu và giảm nhẹ thiên tai. Bị giằng xé giữa hai ưu tiên, các chính phủ sẽ khao khát thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, nhưng hạn chế là làm cách nào để đạt được điều đó một cách bền vững.

Trong những bối cảnh đó, nhiệm kỳ Chủ tịch G20 của Ấn Độ có thể mang lại điều gì? Ấn Độ có thể cung cấp cho G20 một trọng tâm hoặc hướng đi mới không? Liệu Ấn Độ có thể sử dụng vai trò lãnh đạo G20 của mình để đưa một số triết lý và giá trị về “Trung đạo” của mình vào hệ thống không? Khi nhiều nhóm làm việc được thành lập và khoảng 200 cuộc họp được tổ chức, liệu Ấn Độ có thể thúc đẩy một số nhóm tập trung vào các vấn đề mà họ tin rằng cần phải có một giải pháp thông qua hành động hợp tác?

Hai trong số những vấn đề nói trên có thể là ví dụ. Điều đầu tiên liên quan đến an ninh năng lượng trong phạm vi lớn hơn của các mối quan tâm về khí hậu. Điện như một động lực thiết yếu của các nền kinh tế hiện đại là một thực tế đã được chứng minh. Thế giới cần một lượng điện khổng lồ để cung cấp năng lượng cho tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Cách thức sản xuất điện này có tác động rất lớn đến khí hậu. Trên thực tế, gần 27% khí nhà kính được thải vào bầu khí quyển ngày nay là do sản xuất điện, vốn chủ yếu là sử dụng các nhiên liệu hóa thạch.

Các nền kinh tế thuộc nhóm G20 chịu trách nhiệm về việc thải khoảng 80% lượng khí thải carbon toàn cầu. Nếu các quốc gia này phải cắt bỏ nhiên liệu hóa thạch và chuyển hướng sang các lựa chọn carbon thấp, quá trình chuyển đổi năng lượng của họ sẽ phải được hỗ trợ bởi các lựa chọn công nghệ và tài chính chi phí thấp. Cần phải tăng nhanh việc sử dụng năng lượng tái tạo và năng lượng hạt nhân, là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính thấp nhất, để đảm bảo rằng các quốc gia đang phát triển có thể ngăn chặn biến đổi khí hậu.

Ấn Độ là một ví dụ điển hình về việc thực hiện nhiều biện pháp khác nhau để đáp ứng các cam kết về khí hậu: những biện pháp này nhằm đạt công suất năng lượng không hóa thạch là 500GW và đáp ứng 50% nhu cầu điện từ năng lượng tái tạo vào năm 2030. Tiếp tục mở rộng chương trình sản xuất điện từ năng lượng hạt nhân cũng như nhanh chóng hướng tới sử dụng năng lượng Mặt Trời và năng lượng gió là các bước đi theo hướng này. Ấn Độ cũng khởi xướng việc thành lập Liên minh năng lượng Mặt Trời quốc tế (ISA) để khuyến khích sử dụng điện Mặt Trời.

Khả năng xây dựng quan hệ đối tác và tình bạn của Ấn Độ trong thế giới phân cực ngày nay có thể giúp Ấn Độ đưa các vấn đề chuyển đổi năng lượng vào trọng tâm hơn. Cách tiếp cận truyền thống của Ấn Độ về bảo tồn và tiêu dùng có trách nhiệm có thể minh chứng cho các “du khách nước ngoài” trong nhiệm kỳ Chủ tịch G20 của nước này như một cái nhìn sâu sắc về lối sống bền vững.

Với tư cách là Chủ tịch G20, Ấn Độ cũng có thể khuyến khích các nước ưu tiên thúc đẩy hòa bình hơn an ninh. Ấn Độ là một trong số ít quốc gia phải đối mặt với môi trường địa chính trị khá thách thức từ hai nước láng giềng có vũ khí hạt nhân - những nước mà họ có các vấn đề lãnh thổ chưa được giải quyết. Ấn Độ cũng thường xuyên phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng. Trong khi điều này đòi hỏi phải xây dựng sức mạnh cứng, Ấn Độ chưa bao giờ coi vũ lực như một thứ vũ khí ưu tiên hàng đầu. Ấn Độ cũng chưa bao giờ đánh mất tầm nhìn về thực tế chỉ có hòa bình mới có thể mang lại an ninh thực sự. Sự kiềm chế và trách nhiệm thể hiện rõ trong hành vi quân sự của Ấn Độ, bao gồm cả việc phát triển khả năng vũ khí hạt nhân và chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước.

Khi Ấn Độ đảm nhận vị trí Chủ tịch G20, nước này có cơ hội thiết lập chương trình nghị sự, tổ chức các cuộc họp giữa các bộ trưởng, quan chức chính phủ và các thành viên xã hội dân sự, cũng như Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo vào tháng 11/2023. Sự khôn khéo lâu nay của Ấn Độ về việc ưu tiên hòa bình quốc tế để đảm bảo an ninh quốc gia là cần thiết để thúc đẩy ổn định tài chính toàn cầu, giải quyết vấn đề giảm thiểu biến đổi khí hậu và đảm bảo phát triển bền vững.

Minh Hải (tổng hợp)

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.