Một chiến lược nhiều kẽ hở

Giới chuyên gia phân tích dùng cụm từ này để miêu tả quyết định của Liên minh châu Âu (EU), Australia và Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) áp giá trần đối với dầu thô Nga nhập khẩu bằng đường biển ở mức 60 USD/thùng. Từ những kẽ hở đó, những tính toán giữa hai bờ Đại Tây Dương và cách mà Nga ứng xử với biện pháp trừng phạt mới này có thể dẫn vấn đề phát triển theo hướng khác.

Theo biện pháp được thống nhất, thời gian thực hiện bắt đầu từ ngày 5/12 nhưng sẽ có 45 ngày quá độ nhằm đảm bảo các tàu đã tải hàng trước ngày 5/12 có thể tiếp tục hành trình và dỡ hàng trước ngày 19/1/2023 mà không vi phạm các quy định mới. Mức giá trần ban đầu sẽ là 60 USD/thùng và sẽ được xem xét lại cứ sau mỗi 2 tháng, bắt đầu từ giữa tháng 1/2023, nhưng vẫn phải đảm bảo rằng mức giá trần mới thấp hơn 5% so với giá trung bình của dầu thô Nga được quy định bởi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử (IEA).

dau_mo_nga.jpg -0
Toàn cảnh cơ sở lọc dầu ở giếng dầu Vankorskoye thuộc vùng Krasnoyarsk, Nga. Ảnh: Reuters.

Mọi thay đổi về giá trần sẽ phải có sự đồng thuận tuyệt đối của 27 nước EU và tiếp đó là G7. Đồng thời, mỗi lần thay đổi cần có 90 ngày ân hạn để đảm bảo không có tàu nào trên biển mang theo dầu thô Nga ở mức giá không đúng với thay đổi mới. Biện pháp được thống nhất cũng quy định các công ty bảo hiểm, tái bảo hiểm của G7 và EU cung cấp dịch vụ cho các tàu chở dầu thô Nga cũng như những cơ cấu tài trợ cho các giao dịch dầu thô Nga không được xử lý các đơn hàng trừ phi dầu thô đó được bán với giá thấp hơn hoặc bằng mức giá trần.

Các công ty vận chuyển tàu biển cũng không được cung cấp tàu để vận chuyển dầu thô Nga trừ phi dầu thô đó được mua với giá thấp hơn hoặc bằng mức giá trần quy định là 60 USD/thùng. Các hoạt động cung cấp dịch vụ tài chính và vận chuyển dầu thô của Nga coi là được phép nếu giá dầu thô Nga được giao dịch ở mức giá thấp hơn hoặc bằng giá trần hoặc trong trường hợp khẩn cấp.

Các dự án cụ thể cần thiết cho an ninh năng lượng của một số quốc gia bên thứ ba cũng có thể được miễn áp dụng mức giá trần này. Về chế tài, nếu tàu treo cờ quốc gia bên thứ ba cố ý vận chuyển dầu thô Nga được giao dịch ở mức giá cao hơn giá trần, các nhà khai thác EU bị cấm cung cấp dịch vụ, bảo hiểm, tài trợ cho chiếc tàu này trong 90 ngày sau khi hàng đã được dỡ xuống. Các tàu treo cờ thành viên EU sẽ bị phạt theo luật pháp quốc gia đó và EU cũng đang tìm cách thống nhất quy chế về mức phạt tương đương 5% doanh thu toàn cầu đối với các công ty vi phạm lệnh trừng phạt của EU.

Khi thiết kế các biện pháp nêu trên, phương Tây muốn hạn chế nguồn thu từ năng lượng của Nga, từ đó khiến việc tài trợ cho chiến dịch quân sự tại Ukraine của Nga gặp khó khăn. Tuy nhiên, phải thấy rằng nếu giá trần được thiết kế ở mức 50 USD/thùng có thể gây nhiều khó khăn cho Nga, nhưng với mức 60 USD/thùng, Nga chí ít đang ở "điểm hoà vốn tài chính". Cho nên, theo chuyên gia năng lượng Simone Tagliapietra thuộc Viện Nghiên cứu Bruegel (Bỉ), ở điều kiện thị trường hiện nay, mức giá trần 60 USD/thùng đối với dầu thô Nga sẽ không gây phương hại cho Moscow.

Ở khía cạnh khác, các biện pháp chế tài của phương Tây nhằm vào các hãng tàu biển và bảo hiểm nhưng Nga sớm chuẩn bị biện pháp đối phó. Theo công ty tư vấn năng lượng Rystad, Nga đã âm thầm tập hợp 103 tàu chở dầu lâu năm. Từ đầu năm 2022, Nga đã nắm quyền kiểm soát số tàu chở dầu này bằng cách mua một số tàu và sử dụng lại một số tàu từng vận chuyển dầu đến, đi từ Iran hoặc Venezuela. Bên cạnh đó, Nga cũng củng cố các công ty bảo hiểm của riêng mình. Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã tái cấp vốn và bảo lãnh giúp Công ty tái bảo hiểm quốc gia Nga (NRCR) có đủ năng lực để thay thế bảo hiểm hàng hải của châu Âu.

Ngoài việc thay đổi các chuỗi logistics để ứng phó với việc phương Tây áp trần giá dầu thô, theo các chuyên gia, Nga còn có thể "lách luật" bằng cách bán dầu thô theo đúng quy định của phương Tây, nhưng buộc bên mua dầu thô Nga phải trả giá cao hơn khi mua lúa mì hay mặt hàng không bị phương Tây trừng phạt.

Một cách nữa là Nga cũng bán dầu thô theo đúng quy định của phương Tây rồi xử lý hoặc tinh chế chúng bên ngoài lãnh thổ xong tiếp tục bán với giá cao hơn. Việc này không vi phạm quy định liên quan của phương Tây. Tinh vi hơn, Nga có thể sử dụng biện pháp chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác trên biển để che giấu nguồn gốc hàng hoá cũng như trộn hàng của họ với các loại dầu thô khác để lách lệnh cấm.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov, phương Tây áp giá trần với dầu thô của Nga đã vi phạm các nguyên tắc vận hành kinh tế cơ bản khiến sự phân rã thị trường thế giới sẽ trở thành hiện thực. Ông cũng cảnh báo, phương Tây sẽ phải đối mặt với tình trạng bất ổn ngày càng tăng trên thị trường năng lượng trong khi Moscow dễ dàng tìm ra khách hàng mới có nhu cầu về dầu mỏ.

Trên thực tế, sau khi quy định áp giá trần đối với dầu thô Nga có hiệu lực, Ấn Độ đã phát tín hiệu rằng nước này sẽ ưu tiên nhu cầu năng lượng của mình và tiếp tục mua dầu từ Nga. Phát biểu sau cuộc hội đàm với người đồng cấp Đức Annalena Baerbock hôm 5/12, Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar cho rằng các nước châu Âu hành động "không phải" khi họ ưu tiên nhu cầu năng lượng của mình nhưng lại yêu cầu Ấn Độ làm "điều gì đó khác".

Ngoài Ấn Độ, Trung Quốc cũng có thể tiếp tục mua dầu thô của Nga. Các khách hàng mua dầu thô của Nga có thể "lách luật" bằng cách sử dụng đội tàu của mình, thành lập các công ty bảo hiểm để thay thế cho các doanh nghiệp bảo hiểm bị cấm theo quyết định của phương Tây.

Có thể nói, phương Tây đã thành công khi đồng lòng áp trần giá dầu thô Nga nhưng hiệu quả như thế nào cần phải quan sát. Hiện tại, như tuyên bố của Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak hôm 6/12, trong bối cảnh tình hình bất ổn như hiện nay, Nga có thể giảm sản lượng dầu mỏ. Điều này có nghĩa nguồn cung dầu mỏ sẽ giảm xuống bởi tại cuộc họp ngày 4/12, Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ và các nước đối tác (OPEC+) đã nhất trí duy trì chính sách dầu mỏ như hiện tại.

Bên cạnh đó, cùng với việc Trung Quốc nới lỏng hạn chế biện pháp phòng, chống COVID-19, tiến tới mở cửa trở lại nền kinh tế, nhu cầu dầu mỏ thế giới sẽ tăng lên. Theo trợ lý Giáo sư Suranjali Tandon thuộc Viện Chính sách và Tài chính công quốc gia có trụ sở tại Delhi (Ấn Độ), sáng kiến áp giá trần đối với dầu thô Nga có thể có tác động tiêu cực hơn nữa đối với nền kinh tế toàn cầu. Bởi, giá dầu tăng cao có thể dẫn đến những khó khăn chính trị cho các quốc gia đang đối phó với sự gia tăng bất bình đẳng và cản trở sự phục hồi kinh tế toàn cầu.

Quan trọng hơn, việc áp giá trần đối với dầu mỏ Nga sẽ khiến phương Tây chia rẽ thêm. Trong chương trình của CBS ngày 4/12, Tổng thống Pháp Emmunuel Macron cho rằng, tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng đối với Mỹ và EU có sự khác biệt lớn.

Nguyên nhân là EU chủ yếu phụ thuộc vào nguồn cung dầu mỏ và khí đốt từ nước ngoài trong khi Mỹ là nhà sản xuất nhiên liệu hoá thạch. Đối với EU, theo Thủ tướng Hungary Viktor Orban hôm 5/12, khối này nên tập trung đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay thay vì cố áp đặt các biện pháp trừng phạt Nga và khối này đang thiệt hại nhiều hơn so với Mỹ do xung đột Nga - Ukraine.

K.H (tổng hợp)

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.