Miệt mài truy tìm đồng loại… ngoài thiên hà

Trước đây 4 thập niên người ta từng bắt được một tín hiệu khả nghi, sau đó lại bao trùm sự im lặng tuyệt đối… Nhưng cũng như hàng thế kỷ nay, công cuộc truy tìm những nền văn minh khác ngoài hành tinh luôn là đề tài "nóng hổi" trên địa cầu.

Những lời đề nghị "kỳ cục" nhất liên quan đến sự sống ngoài hành tinh, lần lượt được khởi sự bởi 3 nhà khoa học hàng đầu của thế kỷ XIX. Đầu tiên nhà toán học Đức Carl Friedrich Gauss (1777-1855) đề xuất ý tưởng: thiết lập giữa các cánh rừng mênh mông tại Trung Á những đường trống rộng và phẳng, với các điểm giao nhau tạo dáng dấp của một hình tam giác đều; còn sát bên rìa mỗi đường cạnh tam giác là một hình vuông "đính kèm".

Trên diện tích của cả tam giác lẫn các hình vuông đều được trồng lúa mì, để màu vàng của lúa chín sẽ làm nổi bật các hình tượng từ xa. "Hiển nhiên không một người sao Hỏa có trách nhiệm nào, lại bỏ qua những mặt phẳng khổng lồ diễn đạt định lý Pythagore bất hủ ấy", C. Gauss giải thích. Còn theo nhà thiên văn học người Áo Joseph Johann von Littrow (1781-1840), thì tốt hơn nên đổ dầu hỏa tràn khắp mặt đại dương, rồi đốt chúng lên vào buổi đêm khiến người ngoài địa cầu… dễ dàng mục kích(!).

Phi thuyền không gian Mariner 4 với sứ mệnh quan sát sao Hỏa.
Phi thuyền không gian Mariner 4 với sứ mệnh quan sát sao Hỏa.

Cuối cùng là đề nghị của kiến trúc sư người Pháp Charles Garnier (1825-1898): cần thiết kế một chiếc gương cực lớn hướng lên sao Hỏa, với các chùm ánh sáng phản chiếu lần lượt được gửi đi theo dạng mã ký tự Morse… Rồi đột nhiên huyền thoại về người hàng xóm vô danh cùng Hệ Mặt trời buộc phải chấm dứt, sau những chuyến bay thám hiểm liên hành tinh thành công của giới khoa học thế kỷ XX.

Một sự thật đã được "giải mã": trong Thái Dương hệ của chúng ta không tồn tại một nền văn minh có sự sống tương tự như Trái đất nào khác. Thế còn ngoài khoảng không vũ trụ bao la với khoảng cách nhiều năm ánh sáng thì sao?

Sau vụ phi thuyền không người lái Mariner 4, mang biệt danh "Người quan sát sao Hỏa" mất tích một cách bí ẩn hơn nửa thế kỷ trước, số đông công chúng ưa khám phá trong đó có không ít các nhà khoa học lại bắt đầu khơi lên sự nghi hoặc, rằng phải chăng gần sao Hỏa đang tồn tại một dạng "Tam giác quỷ không gian" nhân tạo nào đó?

Và phải chăng người sao Hỏa vẫn "tình cờ" hiện diện, và tiêu khiển bằng cách "trêu ngươi" những "sáng kiến kỹ thuật đỉnh cao" của người Trái đất; hoặc là đích thân Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã cố tình làm "đảo lộn" công cuộc khảo sát của mình, giúp vơi đi những "mặc cảm đến phát ngượng" của kiến thức nhân loại về các khoảng không vũ trụ cận kề(?!).

Tuy nhiên đa phần giới khoa học không gian am hiểu, vẫn luôn một mực phủ nhận sự tồn tại của một nền văn minh quá gần chúng ta như "người sao Hỏa"; cũng như tỏ ý hoài nghi trước lượng thông tin dồn dập về sự xuất hiện của các vật thể bay không xác định (UFO), thường bắt cóc người Trái đất lên "xét nghiệm" trên các con tàu - đĩa bay siêu đa năng "chạy bằng vận tốc ánh sáng" của họ.

Nhưng tầm nhìn của tri thức con người dần thay đổi khi bước qua giới hạn của Hệ Mặt trời, hay nói đúng hơn là giới khoa học nghiêm túc đã chấp nhận rằng đây - đó trong Thiên hà của chúng ta, cũng như ngoài dải Ngân hà bao la đang song song hiện diện nhiều nền văn minh phát triển khác nhau.

Ngay từ đầu thập niên 90 thế kỷ trước, những dàn ăng ten công suất mạnh nhất của NASA đã được huy động nhằm "truy lùng" bất kỳ một thông điệp ngoài hành tinh nào. Còn trên một rặng núi cao thuộc Puerto Rico - lãnh thổ hải ngoại của Hoa Kỳ, "chảo" viễn vọng âm Arecibo có đường kính 305 mét luôn "dỏng tai" thường trực suốt nhiều năm nay, ngóng lên muôn vàn vì sao trên bầu trời rộng bao la. Tại châu Âu những thiết bị tương tự cũng đã được dựng lên ở Italia…

Nhưng làm sao có thể phân biệt chính xác một tín hiệu vô tuyến phát ra ngẫu nhiên từ khoảng không vũ trụ, khác với tín hiệu nhân tạo được cố ý truyền đi? "Trên cơ sở giả thuyết, rằng một nền văn minh khác cũng có trình độ phát triển công nghệ tương tự như chúng ta, đương nhiên họ phải thừa biết, rằng sóng vô tuyến chính là phương thức giao tiếp nhanh nhất trong không gian - nhà vũ trụ học gạo cội Gavril Grueff, thuộc Đại học Tổng hợp Bologna (Italia) diễn giải - Tín hiệu nhân tạo có thể phân biệt khỏi tín hiệu tự nhiên dựa trên xuất xứ của dải băng tần".

 Để có thể tiết kiệm được tối đa thời gian tìm kiếm, các viễn vọng kính của NASA tập trung chĩa lên các "lãnh địa vũ trụ", ứng với những vùng có xác suất phát hiện nền văn minh lạ cao nhất. Đó chính là các ngôi sao và hành tinh đang ẩn chứa những "giá trị thú vị", hoặc là nơi quy tụ các vì sao với mật độ dày đặc.

Và, cũng chính từ một trong những chùm sao "đầy khả nghi" giữa trung tâm Thiên hà, một tín hiệu độc nhất vô nhị cho đến tận hôm nay đã được người trái đất ghi nhận: trong năm 1977, một tín hiệu rất mạnh, mạnh nhất trong suốt cả quá trình 8 năm miệt mài "dỏng tai" lên trời nghe ngóng trước đấy,  đã được viễn vọng kính của Trường Đại học Tổng hợp tiểu bang Ohio (Hoa Kỳ) thu nhận và ghi lại.

Có đúng là tín hiệu nhân tạo không? Các nhà khoa học vẫn chưa "dám" khẳng định, bởi tín hiệu tương tự chẳng thấy lặp lại nữa - bất chấp mọi khả năng truy tìm suốt 4 thập niên qua hướng lên khoảng không vũ trụ tương ứng, nơi từng phát xuất bức "thông điệp" ngoài hành tinh đầy bí ẩn.

Đương nhiên là chẳng có lời lý giải nào có thể mang tính thuyết phục thỏa đáng, giúp khẳng định thêm cho sự hiện hữu của thứ tín hiệu "đậm nét nhân tạo" ấy. Rào cản lớn nhất chính là sự "bặt vô âm tín" của luồng âm thanh cực đại hi hữu không lặp lại!

Trần Hồng (theo Panorama)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.