Mặt tối của tiến bộ công nghệ là tàn phá môi trường

Nhu cầu vô độ đối với các khoáng sản đồng, lithium và đất hiếm vốn đang rất "khát" trong các ngành điện tử tiêu dùng và các ngành công nghiệp xe điện đang để lại chi chít vết sẹo trên bề mặt hành tinh thân yêu của chúng ta.

Suốt hàng thập niên, ông David Maisel đã chụp ảnh nhiều nơi trên hành tinh, những nơi mà con người đang góp phần làm biến đổi môi trường đến mức tan hoang mà có thể nhìn thấy rõ mồn một từ vũ trụ.

Dự án mới nhất của ông Maisel mang tên "Hoang mạc phiền muộn", người nghệ sĩ thị giác đến từ San Francisco đã dành 2 tuần để làm việc quanh hoang mạc Atacama ở Nam Mỹ, nơi dồi dào đồng, lithium và đất hiếm vốn là các kim loại cực kỳ quan trọng cho các ngành điện tử tiêu dùng và xe điện. Nhu cầu khai thác vô độ của loài người đã trực tiếp làm méo mó bề mặt hành tinh xanh.

Hồ muối Salar de Atacama, nơi đang lưu trữ hơn ¼ nguồn cung lithium của thế giới. Ảnh nguồn: Viator.
Hồ muối Salar de Atacama, nơi đang lưu trữ hơn ¼ nguồn cung lithium của thế giới. Ảnh nguồn: Viator. 

Hoang mạc Atacama nằm ở phía Bắc đất nước Chile, là một trong những nơi khô cằn và cũng thưa thớt dân cư nhất trên trái đất, nhưng ngành công nghiệp kim loại đang biến đổi địa hình nơi đây, với vô số con đường được mở thông qua những hồ muối và hoạt động trích hút quá nhiều nước khiến cho mặt đất nơi đây loang lổ vết sẹo.

Ông David Maisel thuê một chiếc máy bay và dành 2 tuần quần thảo trong hoang mạc Atacama để quay phim những mỏ khai thác đồng và lithium lớn nhất thế giới trong vùng.

Ông Maisel nhấn mạnh: "Những tài nguyên khoáng sản này không chỉ phục vụ cho một ngành công nghiệp đơn thuần mà nó ảnh hưởng tới mọi diện mạo cuộc sống của nhân loại, từ công nghệ tới giao thông. Những bức ảnh này cho thấy dù hoang mạc Atacama được xem là hẻo lánh, nhưng nó đang dần trở thành một phần của kết cấu đô thị hóa hành tinh, và cái giá phải trả rất đắt".

Hồ muối Salar de Atacama nơi đang lưu trữ hơn ¼ nguồn cung lithium của thế giới. Nằm ở phía Bắc Chile là thành phố San Pedro de Atacama, nó là một trong những vùng khai thác Lithium lớn nhất thế giới. Nước muối giàu lithium được bơm từ dưới lòng đất của các hồ muối vào trong những cái bể khổng lồ, nơi đó nước muối bay hơi theo từng giai đoạn như cách mà diêm dân khai thác muối trong suốt hàng thiên niên kỷ qua.

Nước muối bay hơi hết sẽ để lại một loại bột bạc đó chính là Lithium carbonate mà sau đó có thể xử lý và sản xuất thành pin. Nhưng sản xuất Lithium cũng đòi hỏi phải sử dụng một lượng nước cực lớn ngay tại một vùng mà lượng mưa hàng năm không đầy 2,5cm. Ông Maisel than thở: "Bên trên là một khung cảnh tuyệt bích, song bên dưới thiệt hại khó mà đong đếm được".

Phải mất nhiều tháng ông Maisel mới nhận được giấy phép để lên kế hoạch và cấp quyền bay qua các vùng mỏ khai khoáng. Phần lớn không phận được kiểm soát bởi quân đội Chile, vì vậy Maisel và 2 phi công đôi khi phải bay trở lại hành trình của họ để nhường chỗ cho các cuộc tập trận quân sự vào phút cuối.

Trong số các bức ảnh của ông Maisel có hình ảnh công trường khai thác mỏ đồng ở Centinela (một trong những mỏ đồng lớn nhất ở Chile), bên trong các hố có nhiều máy móc và phương tiện cho thấy quy mô khổng lồ của công trường.

Chuquicamata, một địa danh nằm gần Calama, là hố đồng lộ thiên lớn nhất thế giới. Mỏ đồng này đã hoạt động kể từ năm 1882, nhưng hoạt động sản xuất chỉ đạt thời thịnh vượng vào đầu thế kỷ 20 khi máy móc khai thác được hiện đại hóa.

Bây giờ, hố đồng dài hơn 4km, rộng 3km và sâu tới 850m (bằng chiều cao của tháp Burj Khalifa ở Dubai). Chuquicamata nằm ở độ cao 2.900m bên trên bề mặt nước biển, cao đến nỗi nhiếp ảnh gia Maisel phải mang mặt nạ ôxy trong lúc chụp ảnh từ trên máy bay.

Đó là một vị trí thích hợp để kết thúc chuyến đi của ông Maisel: Qũy học bổng Guggenheim do ông Maisel tài trợ, và mỏ đồng này là nơi mà gia đình ông kiếm được tiền thuở ban đầu.

Vì độ cao mà ông Maisel phải thuê một chiếc máy bay lớn hơn so với các loại thường mà ông đã sử dụng cho những dự án của mình, trước đây là loại máy bay cứu hộ y tế chỉ đủ chỗ cho Maisel và các phi công. Kết thúc công việc, máy bay chở ông Maisel bay về thành phố duyên hải Antofagasta. 

Dọc theo bến cảng Antofagasta là nhiều tàu hàng to đùng mà theo giải thích của ông Maisel là chuyên chở lithium mà đích đến sẽ là Trung Quốc. Maisel nhấn mạnh: "Nó là một phần của nền kinh tế toàn cầu, Lithium sẽ chở đến Trung Quốc và ở đó nó được sản xuất dưới dạng pin".

Các nhà khoa học đang tất bật tìm ra một cách thay thế cho loại pin Lithium khi mà giá cả đang leo thang chóng mặt do lượng người dùng xe hơi điện đang có chiều hướng tăng lên. Các lựa chọn thay thế bằng lưu huỳnh hay carbon đã có từ cách đây hàng thập kỷ, cũng như hàng tỷ USD vẫn đang được đầu tư vào những nhà máy pin lithium cùng các nhà máy khai thác mới.

Ông Brian Menell, CEO của TechMet (một công ty chuyên tập trung vào việc bảo đảm kim loại của ngành công nghiệp) phát biểu: "Khi giá cả tăng vọt, các dự án khai thác lithium gần nhà có thể trở nên khả thi về mặt kinh tế". Các hoạt động khai thác nước muối đã diễn ra ở Alsace (Pháp) và khai thác đá cứng ở Cornwall; và một ngày nào đó những hình ảnh ở Salar del Carmen cũng có thể trở nên khá quen thuộc ở Châu Âu.

Suốt nhiều thế kỷ, hoang mạc Atacama đã được khai thác khoáng sản thiên nhiên, từ bạc sang vàng vào những ngày đầu tiên của đế quốc Tây Ban Nha; natri nitrat (dùng làm thuốc nổ) trong các thập niên 1910 và 1920; còn nguồn đồng và lithium mới chỉ bắt đầu ngày hôm nay.

Tại Los Dones (cách Antofagasta khoảng 130km về hướng Bắc), ông Maisel đã nhìn thấy những mỏ khoáng sản khổng lồ bị bỏ hoang. Ông Maisel bức xúc: "Những bức ảnh nói lên điều gì, khi mọi khu vực trở thành địa điểm cho sự phát triển hoặc khai thác tài nguyên. Quý vị có thể nhìn thấy toàn bộ tác động môi trường chỉ bằng cách quan sát những cái lỗ trên mặt đất".

Những bức ảnh quanh mỏ đồng Centinela cho thấy những hồ nước dài bao quanh khu vực. Sau khi chiết tách đồng từ đá cứng, những vật liệu không mong muốn sẽ ở dạng bùn nhão và được thu thập trong các hồ nước được bao quanh bởi các con đập mà ông Maisel cho rằng nó "vượt quá tầm hiểu biết".

Các hồ nước có thể chứa nhiều kim loại độc hại như thạch tín và thủy ngân. Hồi tháng Giêng năm 2019, một hồ nước thải trong vùng khai khoáng quặng sắt ở Brazil đã bị sập làm chết ít nhất 248 người.

Nguyễn Thanh Hải (tổng hợp)

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.