Lộ hình ảnh máy phóng điện từ trên xe bánh hơi của Trung Quốc

Những tiết lộ bất ngờ

Những hình ảnh về máy bay không người lái neo đậu tại xưởng đóng tàu Hudong-Zhonghua ở Thượng Hải bắt đầu lan truyền trên mạng. Sự hiện diện của tàu tấn công đổ bộ cỡ lớn Type 076 Sichuan trong ụ khô gần đó vẫn làm dấy lên khả năng về kế hoạch thử nghiệm trên tàu này, vốn được trang bị một máy phóng điện từ duy nhất. Một tàu chở hàng cỡ trung bình chở đầy bệ phóng thẳng đứng dạng container, cũng như các cảm biến và hệ thống phòng thủ tầm gần cũng đã được neo đậu tại xưởng này gần đây.

Mặc dù máy bay không người lái vẫn còn được che giấu trong những hình ảnh mới, nhưng giờ đây chúng ta đã có cái nhìn rõ hơn về thiết kế tổng thể của chúng. Điều này bao gồm bộ phận càng đáp phía trước với các thanh chắn cho thấy rõ ràng thiết kế này dành cho việc phóng bằng máy phóng. Ngoài ra còn có một đường viền đáng chú ý của một lớp vỏ bảo vệ dưới mũi, mặc dù hiện tại chưa thể xác định thêm chi tiết nào về đặc điểm này.

Điều thú vị là mô hình máy bay không người lái FH-97, được trưng bày tại Triển lãm Hàng không Chu Hải năm 2021 của Trung Quốc, được mô tả với một cảm biến quang điện tử trong một vỏ bọc mạ vàng có cửa sổ được lắp đặt dưới mũi. Thiết kế tổng thể của FH-97, ít nhất là lấy cảm hứng mạnh mẽ từ XQ-58A Valkyrie của nhà sản xuất máy bay không người lái Kratos của Hoa Kỳ, tương tự ở nhiều khía cạnh khác, ít nhất là về tổng quan, với những gì hiện đã được thấy tại xưởng đóng tàu Hudong-Zhonghua. Cả XQ-58 và FH-97 đều có kích thước nhỏ hơn đáng kể. Cũng có những điểm tương đồng với hai thiết kế máy bay không người lái kiểu “đồng đội trung thành” của Trung Quốc - hiện thường được gọi là Loại C và Loại E.

Điều thú vị hơn nữa là những bức ảnh mới từ xưởng đóng tàu Hudong-Zhonghua cho thấy ít nhất ba chiếc xe tải tám bánh được thiết kế để khớp nối liền mạch với nhau thành một chuỗi. Việc này dường như cũng tạo thành một bề mặt phẳng liên tục ở phía trên. Một trong những máy bay không người lái được nhìn thấy được chất lên phía sau một trong những chiếc xe tải, với thanh càng đáp phía trước được khóa vào thứ trông giống như một thiết bị phóng.

Ngoài phần cabin phía trước, hai bên thân xe tải hầu như không có vách ngăn, để lộ hệ thống điện phức tạp và một lượng lớn dây điện nặng lộ ra ngoài. Phía trên mỗi bánh xe có một tang trống hình trụ, có thể là một phần của hệ thống treo khớp nối độc lập có khả năng tự cân bằng. Hình ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất bốn chiếc xe tải đậu sát nhau thành một hàng dọc theo một trong những cầu cảng tại xưởng đóng tàu Hudong-Zhonghua.

Mặc dù độ phân giải thấp, một chiếc máy bay không người lái có thể được nhìn thấy rõ ràng trên một trong những chiếc xe tải. Một chiếc máy bay không người lái “đồng đội trung thành” khác có thể được nhìn thấy ngay phía sau hàng xe tải, phù hợp với những gì được thấy trong những bức ảnh chụp từ mặt đất. Bốn chiếc máy bay không người lái cánh cụp khác cũng có thể được nhìn thấy xa hơn về phía cầu cảng. Một chiếc máy bay không người lái kiểu Wing Loong, tương tự như dòng Q-1/Q-9 Predator/Reaper, cũng có mặt.

Nhìn chung, có khả năng những chiếc xe tải này có thể là một phần của hệ thống phóng điện từ di động trên mặt đất. Mạng lưới xi lanh và dây dẫn được nhìn thấy trên xe tải có thể là nam châm điện và/hoặc các bộ phận hỗ trợ khác. Bất kỳ hệ thống nào như vậy cũng cần phải tự cân bằng để giúp đảm bảo quá trình phóng diễn ra suôn sẻ.

Hệ thống phóng kiểu tàu sân bay trên đất liền

Bản thân Trung Quốc, cũng như Hoa Kỳ, đã xây dựng loại hệ thống phóng máy bay bằng hơi nước và điện từ tại các bãi thử nghiệm trên đất liền để thử nghiệm, đánh giá và huấn luyện. Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ thực tế đã sử dụng một “tàu sân bay trên đất liền” với hệ thống phóng và thiết bị hãm - được gọi là hệ thống Sân bay ngắn hỗ trợ chiến thuật (SATS).

Ít nhất một công ty ở Trung Quốc là Tiantao Technology, công khai thảo luận về kế hoạch chế tạo hệ thống phóng điện từ trên mặt đất gồm các đoạn bánh xe mô đun từ ít nhất tháng 8/2025. Những hình ảnh mô phỏng cho thấy các đoạn 10 bánh xe có một số điểm tương đồng nhưng cũng khác biệt rõ rệt so với xe tải 8 bánh được thấy tại xưởng đóng tàu Hudong-Zhonghua. Xe tải 8 bánh, nếu chúng là một phần của hệ thống phóng điện từ di động, cũng có thể phản ánh một phiên bản phát triển ban đầu.

Theo nhiều nguồn tin, Tiantao Technology cũng cho biết hệ thống này có khả năng phóng máy bay không người lái nặng tới khoảng 2,2 tấn. Trọng lượng này nhẹ hơn trọng lượng cất cánh dự kiến của loại máy bay không người lái “đồng đội trung thành” mà Trung Quốc đã giới thiệu cho đến nay, dựa trên thông số kỹ thuật đã biết của thiết kế phương Tây có kích thước tương đương. Ví dụ, theo Kratos, trọng lượng phóng tối đa của XQ-58 là 3 tấn. Để so sánh, GJ-11 của Trung Quốc, một loại máy bay chiến đấu không người lái (UCAV) cánh bay lớn hơn, mà phiên bản có khả năng phóng bằng máy phóng hiện đang được phát triển, được cho là có khả năng mang tải trọng khoảng 2 tấn.

Dòng máy bay chiến đấu có người lái J-15 của Trung Quốc, được phát triển từ Su-33 Flanker, mỗi chiếc nặng khoảng 19 tấn khi không có nhiên liệu hoặc vũ khí. Có khả năng thiết kế dạng mô-đun của hệ thống máy phóng mặt đất của Tiantao Technology cho phép cấu hình có khả năng phóng loại thiết kế nặng hơn.

Một lợi ích cốt lõi của máy phóng điện từ so với máy phóng hơi nước nói chung là khả năng tinh chỉnh tốt hơn về lực tác động lên bất kỳ máy bay nào trong quá trình phóng. Khả năng của một hệ thống mô-đun cũng phụ thuộc vào cấu hình chính xác của nó, bao gồm cả chiều dài tổng thể của đường ray phóng.

Tiantao Technology cho biết tổng chiều dài của hệ thống có thể được điều chỉnh trong khoảng từ 20 đến 60 mét. Tóm lại, một hệ thống phóng điện từ trên mặt đất có khả năng phóng cả những máy bay không người lái nặng hai tấn vẫn mở ra những khả năng tác chiến mới. Khả năng này đặc biệt có giá trị trong kịch bản viễn chinh hoặc bối cảnh khác mà việc tiếp cận đường băng truyền thống bị hạn chế.

Một hệ thống di động cũng sẽ cung cấp một cách thức mới để đưa ít nhất một cấp độ nhất định của lực lượng không quân đến gần tiền tuyến hơn, và giúp duy trì sự hiện diện gần đó để có thể phản ứng nhanh hơn, ngay cả khi quy mô chiến trường thay đổi. Thời gian di chuyển ngắn hơn giúp tăng khả năng hoạt động liên tục tại chỗ, ngay cả đối với máy bay không người lái nhỏ hơn, tầm bay ngắn hơn.

Một lợi ích chung khác của máy phóng điện từ so với loại chạy bằng hơi nước là thời gian thiết lập lại ngắn hơn, từ đó làm tăng tốc độ tạo ra nhiều đợt tấn công. Hiện vẫn chưa rõ Tiantao Technology hình dung việc nạp máy bay không người lái lên hệ thống mặt đất của họ như thế nào. Có thể một chiếc xe tải đã được nạp sẵn máy bay không người lái sẽ lái đến, khóa vào phía sau đường ray, phóng và sau đó tách ra để nhường chỗ cho chiếc tiếp theo, mang lại lợi ích bổ sung về nhịp độ hoạt động. Khả năng chia hệ thống phóng thành nhiều bộ phận và phân tán chúng khi không sử dụng sẽ tạo ra thách thức về mục tiêu cho kẻ thù và giúp tăng khả năng sống sót.

Kịch bản tác chiến không cần đường băng

Những kịch bản tác chiến như vậy đang thúc đẩy nhiều lực lượng vũ trang trên toàn cầu theo đuổi việc chế tạo máy bay, đặc biệt là loại máy bay không người lái, với yêu cầu đường băng giảm thiểu hoặc thiết kế hoàn toàn không cần đường băng. Điều này bao gồm cả quân đội Hoa Kỳ. Hệ thống phóng điện từ trên mặt đất chỉ là một trong những cách tiếp cận nhu cầu tác chiến này. Hiện nay trên thị trường đã có loại máy bay không người lái không cần đường băng được phóng bằng động cơ tên lửa dùng một lần hoặc hệ thống phóng khí nén.

Tuy nhiên, những phương pháp này đều có những hạn chế riêng, đặc biệt là về trọng lượng phóng và khả năng tải trọng. Việc cất cánh bằng tên lửa đi kèm với những rủi ro bổ sung liên quan đến việc sử dụng loại nhiên liệu này, cũng như những áp lực tác động lên máy bay được phóng. Tên lửa cũng bị tiêu hao khi phóng, đòi hỏi phải có nguồn cung cấp liên tục tại bất kỳ địa điểm hoạt động nào.

,Trong bối cảnh những gì có thể đang được phát triển ở Trung Quốc, còn có thêm câu hỏi về cách thức thu hồi máy bay không người lái sau khi phóng từ hệ thống phóng điện từ trên mặt đất. Quân đội Hoa Kỳ và các lực lượng vũ trang khác trên toàn cầu sử dụng thiết bị hãm có thể triển khai, đặc biệt là để hỗ trợ hoạt động của máy bay phản lực chiến thuật có người lái từ các địa điểm xa xôi với đường băng ngắn hơn. Máy bay không người lái có thể được thu hồi tại căn cứ cấp ba, hoặc được thiết kế để hạ cánh bằng dù hoặc một số phương pháp khác không phụ thuộc vào đường băng. Hệ thống này cũng có thể được sử dụng để phóng các máy bay không người lái tấn công tầm xa một chiều mà không được thiết kế để thu hồi.