Kịch bản nào cho eo biển Hormuz khi căng thẳng lại gia tăng?

Căng thẳng Mỹ - Iran gia tăng đang khiến eo biển Hormuz trở lại tâm điểm theo dõi của thị trường năng lượng, trong bối cảnh giới đầu tư lo ngại những tác động lan tỏa tới nguồn cung dầu và giá năng lượng toàn cầu.

Ngày 12/1, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế nhập khẩu 25% đối với tất cả các nền kinh tế có hoạt động giao thương với Iran. Động thái này được xem là bước đi cứng rắn mới của Mỹ trong bối cảnh quan hệ song phương tiếp tục xấu đi, đặc biệt sau làn sóng biểu tình lan rộng tại nhiều thành phố lớn ở Iran.

eo bi%3fn hormuz - %3fnh xinhua.jpg -0
Những diễn biến mới trong quan hệ Mỹ - Iran làm dấy lên quan ngại về an ninh tại eo biển Hormuz, đẩy giá dầu tăng và thị trường năng lượng biến động.

Chính quyền Iran cáo buộc các “đặc vụ khủng bố” của Mỹ và Israel đứng sau kích động biểu tình, khiến tình hình an ninh trong nước leo thang. Ngược lại, Bộ Ngoại giao Mỹ bác bỏ cáo buộc này, cho rằng Iran đang tìm cách đánh lạc hướng dư luận khỏi những vấn đề nội bộ nghiêm trọng, bao gồm kinh tế suy yếu và bất ổn xã hội kéo dài.

Những diễn biến chính trị - an ninh nói trên nhanh chóng tác động tới thị trường dầu mỏ. Ngay sáng 13/1, giá dầu thô thế giới tăng lên mức cao nhất trong vòng 7 tuần, phản ánh tâm lý lo ngại của giới đầu tư trước nguy cơ nguồn cung từ Iran bị gián đoạn. Dầu Brent tăng 0,8%, lên 63,8 USD mỗi thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ giao dịch quanh 59,5 USD mỗi thùng.

Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải then chốt nối Vịnh Ba Tư với biển Arab một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý. Đây được xem là “mạch máu” của thị trường dầu mỏ thế giới, khi trung chuyển gần 1/3 lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Theo giới phân tích, bất kỳ sự gián đoạn nghiêm trọng nào tại khu vực này đều có thể nhanh chóng lan rộng, tạo ra cú sốc năng lượng mang tính hệ thống.

Các chuyên gia trong ngành cảnh báo, trong trường hợp đối đầu quân sự leo thang, Iran có thể tìm cách gây sức ép bằng việc đe dọa hoặc cản trở hoạt động vận chuyển tại Hormuz. Saul Kavonic, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng của MST Marquee cho rằng đây là “kịch bản xấu nhất” đối với thị trường dầu mỏ, đặc biệt khi Iran đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các biện pháp trừng phạt của Mỹ.

Dữ liệu từ công ty phân tích thị trường Kpler cho thấy, trong năm 2025, trung bình khoảng 13 triệu thùng dầu thô mỗi ngày đi qua eo biển Hormuz, tương đương 31% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Nguy cơ phong tỏa tuyến hàng hải này từng nổi lên trong đợt căng thẳng Mỹ - Iran hồi tháng 6/2025 và nay một lần nữa quay trở lại khi quan hệ song phương tiếp tục xấu đi.

Muyu Xu, nhà phân tích dầu thô cấp cao của Kpler nhận định, tác động từ Iran đối với thị trường dầu toàn cầu sẽ lớn hơn nhiều so với trường hợp Venezuela trước đây. Nguyên nhân là quy mô sản xuất và xuất khẩu dầu của Iran vượt trội, trong khi vị trí địa chiến lược của nước này khiến bất kỳ gián đoạn nào cũng dễ tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh.

Theo bà Xu, nếu nguồn cung dầu từ Iran bị gián đoạn, các nhà máy lọc dầu trên toàn cầu, đặc biệt là tại Trung Quốc - khách hàng lớn nhất của dầu Iran sẽ buộc phải tìm nguồn thay thế trong thời gian ngắn, từ đó đẩy chi phí và giá dầu tăng cao.

Ở góc độ rủi ro địa chính trị, Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group cho rằng bất kỳ hành động quân sự nào liên quan đến Iran đều nguy hiểm hơn đáng kể so với các điểm nóng khác do khối lượng dầu thô và sản phẩm tinh chế khổng lồ trung chuyển qua khu vực. Ông ước tính xác suất Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quân sự có chọn lọc nhằm vào Iran có thể lên tới 70%, dù nhấn mạnh đây vẫn là kịch bản cực đoan.

Trong trường hợp leo thang nghiêm trọng, khi tàu chở dầu không thể qua lại hoặc hạ tầng năng lượng bị phá hủy, nhiều chuyên gia dự báo giá dầu có thể tăng vọt ở mức hai chữ số.

Ở thời điểm hiện tại, phần lớn giới phân tích cho rằng các kịch bản xấu có xác suất xảy ra thấp. Giá dầu Brent đang dao động quanh 63 USD mỗi thùng, còn dầu WTI ở mức khoảng 59 USD mỗi thùng. Theo Kpler, thị trường dầu toàn cầu hiện vẫn trong trạng thái dư cung với mức dư khoảng 2,5 triệu thùng/ngày trong tháng 1 và hơn 3 triệu thùng/ngày trong các tháng 2-3 tới.

Ngoài ra, ngay cả khi Iran chỉ gây gián đoạn tạm thời, như quấy rối tàu chở dầu hoặc phong tỏa ngắn hạn, tác động thực tế đến nguồn cung toàn cầu được đánh giá là hạn chế. Bất kỳ nỗ lực đóng cửa eo biển Hormuz nào cũng nhiều khả năng sẽ vấp phải phản ứng quân sự nhanh chóng từ Mỹ và các đồng minh nhằm bảo đảm tự do hàng hải và khôi phục dòng chảy vận chuyển.

Giới chuyên gia cũng cảnh báo không nên so sánh trực tiếp Iran với Venezuela. Theo Muyu Xu, Mỹ khó có thể áp dụng chiến lược từng sử dụng với Caracas cho Tehran do khoảng cách địa lý và bối cảnh địa chính trị Trung Đông phức tạp hơn nhiều so với khu vực Mỹ Latinh. Theo bà, ưu tiên hiện nay của Tổng thống Trump, dường như vẫn là củng cố ảnh hưởng của Mỹ tại Tây bán cầu.

Andy Lipow cũng đồng tình với quan điểm này, cho rằng cách tiếp cận của Washington đối với Iran nhiều khả năng tiếp tục xoay quanh các biện pháp trừng phạt kinh tế và giám sát thực thi, thay vì tiến hành chiếm đóng hoặc tấn công trực diện vào hạ tầng năng lượng.

Theo số liệu của OPEC, Iran hiện sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn thứ ba thế giới, khoảng 209 tỷ thùng. Quốc gia này cũng là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong OPEC, với sản lượng khoảng 3,3 triệu thùng mỗi ngày, tương đương gần 3% nhu cầu dầu toàn cầu. Quy mô này khiến mọi biến động liên quan đến Iran đều có ý nghĩa đặc biệt đối với thị trường năng lượng quốc tế.

Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh trong ngắn hạn, khi giới đầu tư theo dõi sát diễn biến địa chính trị tại Trung Đông cũng như các bước đi tiếp theo của Washington và Tehran.

Kim Ngân

Các tin khác

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.