Khủng hoảng lương thực toàn cầu nhìn từ Biển Đen

Biển Đen vốn là một trung tâm an ninh lương thực toàn cầu khi giữ vai trò là cửa ngõ xuất khẩu các sản phẩm ngũ cốc và dầu ăn. Cuộc xung đột Nga-Ukraine đã khiến điểm trung chuyển này trở thành một “điểm nghẽn” đe dọa nguồn cung lương thực toàn cầu, đặc biệt tại Trung Đông và Bắc Phi.

Trong tháng 6, các cuộc đàm phán do Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian với Nga về việc nối lại xuất khẩu ngũ cốc đã bị đình trệ, bỏ lỡ cơ hội để xoa dịu cuộc khủng hoảng hàng hóa và ngăn chặn nạn đói cũng như tình trạng bất ổn khu vực. Nếu Moscow và Kiev tiếp tục không đạt được thỏa thuận trong việc vận chuyển ngũ cốc qua Biển Đen, hoạt động xuất khẩu lương thực sẽ càng trở nên khẩn cấp.

Cửa ngõ Biển Đen

Trước khi xung đột xảy ra, 90% hàng hóa xuất khẩu của Ukraine đi qua Biển Đen. Kể từ tháng 2 đến nay, các cần cẩu bốc dỡ hàng hóa của cảng đã ngừng hoạt động, khi hạm đội Biển Đen của Nga phong tỏa cảng biển này.

Trọng tâm để giải quyết cuộc khủng hoảng này sẽ là một thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen. Mặc dù 80% diện tích đất canh tác của Ukraine vẫn nằm trong tầm kiểm soát của quốc gia này, nhưng Nga đang kiểm soát phần lớn đường bờ biển của quốc gia láng giềng. Các bãi mìn do Nga và Ukraine rải ở Biển Đen đã chặn đứng việc xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine, khiến giá lương thực toàn cầu tăng cao kỷ lục.

Khủng hoảng lương thực toàn cầu nhìn từ Biển Đen -0
Xung đột Nga – Ukraine khiến ngũ cốc của Ukraine không thể xuất khẩu.

Phương án vận chuyển thay thế vẫn có các sà lan trên sông Danube và các tuyến đường bộ có thể là giải pháp tạm thời cho xuất khẩu của Ukraine. Không có đường ra biển, Ukraine đang tập trung vào các tuyến đường thay thế để đạt mục tiêu 2 triệu tấn xuất khẩu mỗi tháng. Ukraine kỳ vọng có thể vận chuyển 700.000 - 750.000 tấn từ hai cảng nhỏ trên sông Danube đến Romania mỗi tháng, từ đó sẽ vận chuyển đến Bắc Phi và châu Á. Phần còn lại sẽ đi bằng đường bộ và đường sắt đến châu Âu.

Tuy nhiên, các phương án này khó khăn và lượng hàng hóa vận chuyển được ít và chậm hơn rất nhiều so với nhu cầu. Trong 22 ngày đầu tháng 5, chỉ có 28.000 tấn ngũ cốc được xuất khẩu bằng đường bộ từ Ukraine. Tại biên giới đất liền, có những hàng ô tô dài tới 16 dặm đang chờ đợi do thủ tục nhập khẩu phức tạp của Liên minh châu Âu (EU).

Trong khi đó, đường sắt vẫn là phương án phức tạp và tốn kém. Một nguyên do là các chuyến tàu của Ukraine sẽ phải dừng lại ở biên giới vì khổ đường sắt từ thời Liên Xô rộng hơn 9 cm so với đường ray ở các nước láng giềng châu Âu. Sau đó, việc phải chuyển ngũ cốc sang các tàu khác cũng tốn kém cả thời gian và giới hạn cả khối lượng có thể vận chuyển. Thời gian xếp hàng tại cửa khẩu để đổi toa hàng là 16 ngày song có thể lên đến 30 ngày.

Nga đã đồng ý về một “hành lang” vận tải cho hoạt động xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine, với đề nghị rút lực lượng hải quân của nước này để cho phép những chuyến hàng khởi hành từ Odessa và Mariupol, đổi lại việc đình chỉ các lệnh trừng phạt quốc tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trở ngại cần vượt qua trước khi Kiev có thể đồng ý với đề xuất này.

Cả Nga và Ukraine đang đổ trách nhiệm cho nhau trong việc rải mìn dẫn đến hậu quả việc di chuyển tàu thuyền bị gián đoạn và hoạt động xuất khẩu ngũ cốc bị đình trệ. Kiev cáo buộc Nga đặt mìn hải quân thời Liên Xô ở biển Azov và Biển Đen nhằm làm gián đoạn việc vận chuyển và cung cấp lương thực ra toàn cầu. Nga đổ lỗi cho Kiev về các bãi mìn xung quanh cảng Odessa.

Một cuộc khủng hoảng toàn cầu

Trước đây, Ukraine từng vận chuyển hơn 50% lượng ngũ cốc xuất khẩu từ cảng Biển Đen ở thành phố Odessa. Thế bế tắc đã ảnh hưởng đáng kể đến tình hình an ninh lương thực toàn cầu. Theo Tổ chức Nông lương Liên hiệp quốc (FAO), 20 triệu tấn ngũ cốc dự kiến cung cấp cho thị trường toàn cầu đang bị mắc kẹt ở Ukraine, một lượng lớn ngũ cốc vốn có thể giúp giảm áp lực của thị trường lương thực toàn cầu nếu chúng được xuất khẩu.

Chính phủ Ukraine ước tính khoảng 22 triệu tấn thực phẩm, bao gồm lúa mỳ, ngô, lúa mạch và hạt hướng dương vẫn bị mắc kẹt tại các cảng biển. Các kho chứa cũng đã sử dụng hết công suất. Tình trạng tắc nghẽn này tạo ra tình trạng khan hiếm nguồn cung nghiêm trọng và đẩy giá hàng hóa leo thang chóng mặt trên khắp thế giới. Đầu tháng 6, Cộng hòa Chad đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp về lương thực khi kho dự trữ ngũ cốc của nước này cạn kiệt. Trong khi đó, tại Ai Cập, 300.000 tấn ngũ cốc đã thanh toán tiền vẫn chưa được giao hàng, gây áp lực lớn lên quốc gia này. Được biết, Ai Cập đang phải trợ cấp 270 triệu chiếc bánh mỳ mỗi ngày cho người dân nghèo.

Tổng thư ký Liên hiệp quốc  Antonio Guterres đã tuyên bố rằng có tới 1,6 tỷ người sẽ bị ảnh hưởng trên toàn cầu do cuộc khủng hoảng lương thực. Ông cảnh báo chiến tranh có nguy cơ tạo ra một làn sóng đói kém và nghèo khổ chưa từng có, châm ngòi kéo theo bất ổn về kinh tế và xã hội. Theo báo cáo do Tổ chức Oxfam công bố trong tháng 5, cứ 48 giây khu vực Đông Phi lại có 1 người có nguy cơ chết vì nạn đói kéo dài. Trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt lúa mỳ toàn cầu ngày càng trở nên cấp bách, Thổ Nhĩ Kỳ muốn đàm phán để mở ra hành lang an toàn cho lượng ngũ cốc bị mắc kẹt tại các cảng ở Biển Đen, song chưa thu được kết quả nào khi Ukraine và Nga không đạt được thỏa thuận. Ngày 22-6, Bộ Quốc phòng Nga và Thổ Nhĩ Kỳ cùng xác nhận Nga và Thổ Nhĩ Kỳ nhất trí tiếp tục các cuộc đàm phán về việc lập tuyến đường biển an toàn trên Biển Đen để xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine.

Moscow muốn phương Tây dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt để tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu ngũ cốc và phân bón của nước này. Trong khi đó, Kiev muốn tìm kiếm sự đảm bảo an ninh cho các bến cảng của mình thì mới đồng ý với kế hoạch do UN kêu gọi. Ukraine cũng khẳng định mọi sự thỏa thuận phải có sự tham gia và chấp thuận của họ.

Giải quyết cuộc khủng hoảng lương thực hiện nay sẽ cần đến một nỗ lực đa phương và hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Nếu tình hình xuất khẩu ngũ cốc tiếp tục bị gián đoạn, ngũ cốc của vụ thu hoạch năm ngoái tại Ukraine sẽ bị hỏng và vụ mùa năm nay sẽ bị thiệt hại rất nặng nề. Kéo theo đó sẽ là tác động không thể tính toán tới thị trường ngũ cốc toàn cầu cũng như cuộc sống người dân nhiều nước.

Hạnh Vân (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?