Khi con người tự nguyện để gián điệp theo dõi mình

Việc các cơ quan chính phủ và quân đội bị rò rỉ thông tin qua các phần mềm và ứng dụng điện thoại không phải là mới. Nhiều nước đã có quy định yêu cầu quan chức, nhân viên chính quyền và binh lính không được sử dụng một số thiết bị, ứng dụng nhất định khi đang thực hiện nhiệm vụ. Nhưng nhà chức trách sẽ đối phó như thế nào với việc thông tin mật bị lộ bởi vì hoạt động riêng tư của nhân viên.

Lần vi phạm thứ nhất

Strava xuất hiện lần đầu trên thị trường vào năm 2009. Ứng dụng này sử dụng công nghệ định vị toàn cầu (GPS) để theo dõi hành trình của những người tập chạy bộ, đi bộ đường trường, đạp xe đạp,... Người dùng Strava biết được mình đi được bao xa, tiêu tốn bao nhiêu calories, tốc độ nhanh chậm thế nào so với những người dùng khác. Trong trường hợp người tập thể dục gặp tai nạn hay vấn đề sức khỏe giữa đường, Strava giúp các cơ quan cứu hộ sớm tìm được nạn nhân. Mặt khác Strava cũng bán dữ liệu GPS mà mình thu thập được cho các nhà quy hoạch giao thông và đô thị.

Năm 2018, Strava bắt đầu công bố rộng rãi bản đồ nhiệt mang phạm vi toàn cầu. "Bản đồ nhiệt" này thực chất là sơ đồ tổng hợp hoạt động của người dùng Strava. Đoạn đường nào càng có nhiều người đi lại thì càng hiện rõ trên bản đồ. Ngoài ra người sử dụng bản đồ còn có thể click vào tuyến đường để xem thông tin về từng cá nhân đi trên đường, xem họ đi bao xa, đi vào giờ nào, có nhận xét gì về chất lượng đường sá không? Strava có dụng ý tốt khi công bố bản đồ nhiệt, nhưng họ không thể ngờ rằng mình đang để lộ thông tin của hàng chục triệu khách hàng.

Khi con người tự nguyện để gián điệp theo dõi mình -0
Chỉ qua ứng dụng Strava mà bất kỳ ai cũng có thể theo dõi vị trí của Tổng thống Emmanuel Macron.

Chỉ thông qua bản đồ nhiệt, người ta đã có thể phát hiện ra nhiều nhân viên tình báo tại trụ sở CIA ở Langley, bang Virginia, Mỹ hay chạy bộ trên tuyến đường nào, vào giờ nào?

Nhưng tai hại nhất là dữ liệu liên quan đến binh lính Mỹ hiện đang đóng quân ở nước ngoài. Tờ New York Times đã xác định được tên tuổi, cấp bậc của 50 binh lính Mỹ hiện đóng quân tại Sân bay Hải quân Hoàng gia U-Tapao của Thái Lan.

Một số binh lính Mỹ đóng tại sân bay quân sự Chabelley ở Djibouti cũng đã bị "điểm mặt, chỉ tên" bởi vì Strava. Tuyến đường dài 7km chạy vòng quay sân bay sáng rực trên bản đồ nhiệt vì có quá nhiều binh lính Mỹ tập chạy bộ. Căn cứ Camp Lemonnier của Mỹ cũng ở Djibouti đang gặp phải vấn đề tương tự. Điều đáng nói là sân bay Chabelley và căn cứ Lemonnier hiện đang là sở chỉ huy cuộc chiến của Mỹ tại Yemen và Somalia. Binh lính và máy bay không người lái vẫn đang hằng ngày xuất kích từ hai căn cứ trên. Chưa hết, Camp Lemonnier còn là nơi đặt căn cứ bí mật của CIA chuyên phục vụ hoạt động thẩm vấn và tra tấn.

Không chỉ mình chính phủ Mỹ phải "đau đầu" vì Strava. Một cuộc điều tra được hai tờ báo Pháp Le Canard Enchané và Le Télégramme phối hợp thực hiện đã chỉ ra không ít lỗ hổng thông tin do Strava gây ra tại Pháp. Hai tờ báo phát hiện một số nhân viên của Tổng cục An ninh Đối ngoại (DGSE) và Tổng cục An ninh Nội địa (DGSI) đã vô tình để lộ thông tin hoạt động đi lại của mình. Hay là thông qua Strava, các nhà báo Pháp đã tìm ra tên tuổi, địa chỉ nhà và thân nhân của một loạt binh sĩ thuộc lực lượng tên lửa hạt nhân đang đóng tại căn cứ tên lửa ở trên bán đảo Ile Longue, miền tây bắc nước này.

Việc Strava để lộ thông tin người dùng thông qua bản đồ nhiệt đã gây chấn động dư luận nhiều nước. Điều đáng chú ý là mặc cho phản ứng của công luận, Strava chưa từng phải chịu bất kỳ vụ kiện hay sự trừng phạt từ chính quyền các nước. Nhà báo người Mỹ Ken Klippenstein giải thích trên tờ The Intercept: "Strava ghi rõ trong điều khoản người dùng của họ rằng chỉ khi nào khách hàng tự nguyện chia sẻ thông tin với Strava thì mới được sử dụng ứng dụng. Việc họ sử dụng dữ liệu của khách hàng để tạo ra bản đồ nhiệt rồi công bố rộng rãi vì thế không có gì là sai với hợp đồng đã ký với người dùng...

Strava không chỉ đơn giản là một app trên điện thoại của bạn. Nhiều nhà sản xuất thiết bị thông minh như Garmin, Google, Suunto và Wahoo đang sử dụng cơ sở hạ tầng của Strava để cung cấp tính năng hỗ trợ người tập thể dục trên sản phẩm của họ. Bất kỳ vụ kiện nhắm đến Strava nào cũng sẽ phải tính đến các đối tượng thứ ba kể trên.

Kể từ khi vụ scandal xảy ra, Strava đã đưa ra một số điều chỉnh nhằm tăng tính bảo mật dữ liệu cá nhân, trong đó quan trọng nhất là cho phép người sử dụng làm ẩn đi thông tin hoạt động của mình. Mặt khác nhà chức trách nhiều nước cũng đã ban hành các quy định mới về việc sử dụng Strava và những ứng dụng, thiết bị thông minh khác. Đơn cử như Lầu Năm Góc đã cấm mọi binh sĩ không được đeo thiết bị thông minh trên người khi đang ở trong căn cứ. Bất kỳ thiết bị nào có chức năng di động, wifi, chụp ảnh, quay video và ghi âm đều phải được sĩ quan chỉ huy cho phép mới được sử dụng.

Khi con người tự nguyện để gián điệp theo dõi mình -0
Ứng dụng tập thể dục Strava đang khiến chính quyền nhiều nước phải đau đầu.

Không gì thay đổi

Hai tờ báo Pháp Le Monde và Mediapart mới đây tiết lộ rằng hơn 1.000 binh sĩ và cảnh sát Pháp đang thường xuyên để lộ thông tin cá nhân thông qua Strava, trong đó có 200 binh lính thuộc các lực lượng đặc nhiệm và 12 cận vệ của Tổng thống Pháp thuộc đơn vị GSPR. Thông tin về các cận vệ của Tổng thống Emmanuel Macron đang thu hút sự chú ý của dư luận Pháp.

Theo tờ Le Monde, thông qua việc theo dõi lịch sử chạy bộ của các cận vệ, phóng viên tờ báo này đã có thể tìm ra Tổng thống Macron hiện đang trú tại phòng nào của khách sạn nào hoặc là ông đang gặp gỡ với ai. Chưa hết, các cận vệ người Pháp còn chia sẻ thông tin và ảnh về gia đình, bạn bè của họ. Kẻ xấu hoàn toàn có thể sử dụng thông tin này để đe dọa các cận vệ và qua họ mà gây nguy hiểm cho Tổng thống Macron.

Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đang bị lộ thông tin mật vì Strava. Báo Mediapart tiết lộ họ đã xác định được danh tính và thông tin liên lạc của 26 nhân viên Sở Mật vụ Mỹ thông qua Strava. Một người trong số này từng tháp tùng Tổng thống Biden trong cuộc gặp mặt giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại thành phố San Francisco vào tháng 11/2023. Khách sạn nơi ông Biden nghỉ lại được Sở Mật vụ giữ bí mật tuyệt đối, vậy mà chỉ vì một nhân viên quên mất việc cài đặt ứng dụng Strava mà bí mật đã bị lộ.

Không chỉ các chính khách mới chịu ảnh hưởng bởi Strava. Vào rạng sáng ngày 10/7/2023, nguyên Đại úy hải quân Nga Stanislav Rzhitsky đang chạy bộ tại một công viện ở thành phố Krasnodar thì bất ngờ bị sát hại bởi Sergei Denysenko, một người Ukraine mới trở thành công dân Nga được hai năm. Lý do được Denysenko đưa ra cho tội ác của mình là đối tượng này tìm hiểu được qua mạng xã hội Telegram rằng Rzhitsky từng có thời gian là chỉ huy chiếc tàu ngầm Krasnodar (lớp tàu Kilo) thuộc biên chế Hạm đội Biển Đen của Nga. Tàu ngầm Krasnodar từng tấn công thành phố Vinnytsia của Ukraine bằng tên lửa vào ngày 2/7/2023.

Để trả thù cho cuộc tấn công vào Vinnytsia, Denysenko đã theo dõi tài khoản Stava của Rzhitsky và biết được nạn nhân thường xuyên chạy bộ quanh công viên thành phố vào khoảng 6 giờ sáng. Kẻ sát nhân sau đó chọn một chỗ đằng sau bụi cây và không có camera theo dõi để phục kích nạn nhân. Rzhitsky bị bắn ba phát vào người và tử vong ngay tại chỗ. Do trời mưa xóa hết dấu vết nên cảnh sát Nga phải mất hai ngày mới bắt được Denysenko. Ngày 29/10/2024, tòa án thành phố Krasnodar tuyên án Sergei Denysenko 25 năm tù giam và phải bồi thường cho gia đình nạn nhân 5 triệu rúp Nga.

Việc Strava đi từ scandal này đến scandal khác là hồi chuông báo động cho các nhà lập pháp về việc phải quy định và kiểm soát chặt chẽ hơn thị trường thiết bị và phần mềm hỗ trợ thể dục.

Ông Ibrahim Baggili, giáo sư ngành bảo mật thông tin tại Trường đại học bang Louisiana (Mỹ) nhận xét: "Thông tin là sức mạnh, và kẻ xấu biết được càng nhiều thông tin về bạn thì họ lại càng có nhiều quyền lực thao túng bạn. Mặt khác các công ty cung cấp ứng dụng tập thể dục muốn khai thác càng nhiều dữ liệu về khách hàng càng tốt. Đấy là vì nguồn doanh thu chính của họ là từ việc bán dữ liệu khách hàng cho bên thứ ba. Các công ty này sẽ không bao giờ nghiêm túc bảo vệ quyền riêng tư và an toàn thông tin của khách hàng. Đây là lúc các chính phủ phải vào cuộc và đưa ra luật pháp quy định rõ ràng nhằm bảo vệ người tiêu dùng".

Lê Công Vũ

Các tin khác

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa chính trị phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền kinh tế - chính trị Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.