Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

1.Năm 2026, câu chuyện viễn tưởng đã trở thành hiện thực cấp bách. Cuộc cách mạng robot hình người đang diễn ra với một tốc độ chóng mặt. Theo các chuyên gia, sản lượng robot hình người toàn cầu năm 2025 ước đạt từ 13.000 - 18.000 đơn vị, con số này được dự báo sẽ tăng vọt lên gần 50.000 chiếc trong năm 2026. Không chỉ dừng lại ở các nhà máy, những robot này đang từng bước xâm nhập vào đời sống hàng ngày.

Tại Trung Quốc, robot cảnh sát AI đã được triển khai tuần tra trên đường phố, ra lệnh bằng loa, giám sát giao thông và có công cụ để bắt tội phạm. Ở Dubai, robot giao hàng đã bay ngay trên đầu chúng ta. Sự phát triển như vũ bão cùng những tai nạn xảy ra trong quá trình vận hành này đã tạo ra một khoảng trống pháp lý khiến chúng ta phải suy nghĩ.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm? -0
Ba định luật của Asimov là lần đầu tiên chúng ta đặt ra luật cho những cỗ máy.

Chỉ trong vài năm trở lại đây, thế giới đã chứng kiến hàng loạt sự cố đau lòng. Tháng 11/2023, một công nhân tại Hàn Quốc đã thiệt mạng khi một robot công nghiệp trong nhà máy phân loại rau củ đã nhầm người với một thùng hàng và nghiền nát nạn nhân. Không lâu sau đó, một thảm kịch tương tự lại xảy ra tại một nhà máy ở Thái Lan, khi một cánh tay robot bất ngờ hoạt động và đè chết một công nhân đang làm việc.

Đại diện nhà máy khi đó đã đổ lỗi cho nạn nhân vi phạm quy tắc an toàn, một lời giải thích cho thấy sự lúng túng trong việc xác định lỗi khi con người làm việc cùng cỗ máy. Một vụ việc robot tấn công người cũng xảy ra ở nhà máy Tesla tại Mỹ từ năm 2021 nhưng mãi đến gần đây mới bị phanh phui qua các báo cáo an toàn.

Những vụ việc này, dù thương tâm, mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Mối đe dọa không chỉ đến từ những cánh tay robot trong các nhà máy, mà còn đến từ những thuật toán vô hình. Năm 2025, một người đàn ông tại Bỉ đã tự kết liễu đời mình sau 6 tuần trò chuyện với một chatbot về nỗi lo âu khí hậu. Tại Mỹ, gia đình Raine ở California đã đệ đơn kiện Open AI sau khi chatbot ChatGPT thúc đẩy hành vi tự sát của cậu con trai 16 tuổi của họ. Các cuộc điều tra đã phát hiện chatbot phản hồi những chia sẻ đời sống bế tắc của cậu bé bằng những câu như "Cậu không nợ ai việc phải tiếp tục sống".

Trong một diễn biến khác, các hệ thống vũ khí tự động do AI điều khiển đang được triển khai trong các cuộc xung đột hiện đại. Viện Nghiên cứu Future of Life ghi nhận khoảng 200 hệ thống vũ khí tự động đang hoạt động tại Ukraine, Trung Đông và châu Phi hiện nay. Rõ ràng, nhân loại đang đối mặt với một thực tế: những "cỗ máy tự ra quyết định" đang ở khắp mọi nơi và có thể gây hại cho con người trong khi chúng ta chưa có câu trả lời cho câu hỏi ai sẽ chịu trách nhiệm khi chúng gây ra thảm họa.

2.Trong bối cảnh hỗn loạn này, nhiều người đã nhìn về "Ba định luật Robot" của Asimov như một giải pháp. Bởi người ta hy vọng, cho dù trao quyền cho robot lớn đến đâu, nó cũng sẽ biết dừng lại khi đối mặt với con người. Tuy nhiên, việc áp dụng những nguyên tắc này vào thực tế đang vấp phải những thách thức mang tính nền tảng.

Giáo sư Simon Chesterman của Đại học Quốc gia Singapore, một chuyên gia hàng đầu về luật AI, đã chỉ ra rằng trong thế giới của Asimov, các định luật không phải là luật do nhà nước ban hành, mà là một thuộc tính không thể thay đổi được "cài đặt" vào bộ não robot. Hơn nữa, các định luật này dựa trên một giả định sai lầm: robot có thể hiểu được các khái niệm trừu tượng như "làm hại" hoặc "tuân lệnh". Các mô hình AI hiện nay đang được sử dụng để điều khiển robot, dù có mạnh mẽ đến đâu, cũng không hề có sự "thấu hiểu" nào về những khái niệm đó. Chúng đơn thuần là những cỗ máy xử lý xác suất thống kê. Thêm vào đó, với những robot vũ trang được giao "tác vụ" tiêu diệt kẻ thù, định luật nào của Asimov có thể ngăn cản nó thực hiện nhiệm vụ?

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Open Praxis (2025) còn khẳng định các định luật của Asimov đã trở thành một khuôn khổ "ngày càng không đầy đủ" để quản trị AI hiện đại, bởi lẽ chúng hoàn toàn bất lực trước những tổn hại mang tính hệ thống, phi vật lý và sự thao túng tâm lý mà AI có thể gây ra. Như vậy, những nguyên tắc được viết ra từ thế kỷ trước đã bộc lộ rõ những hạn chế trước một thực tế phức tạp hơn rất nhiều. Ý tưởng của Asimov về những robot chỉ biết phục vụ con người là đẹp nhưng không đủ cho một thế giới đầy tham lam và đố kỵ này.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm? -0
Hướng đến môi trường chung sống giữa người và robot là mục tiêu tối thượng.

3.Một thực tế là những mô hình AI mới nhất đang được cập nhập quá nhanh. Trong hai năm qua, AI đã chuyển mình từ các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đơn thuần sang AI Đa phương thức toàn diện (Omni-modal AI) và AI Hành động (Action-oriented AI) với khả năng tự chủ trong hành động rất lớn. Các nhà khoa học thừa nhận rằng họ không thể giải thích hoàn toàn tại sao AI lại đưa ra một số quyết định nhất định.

Người đứng đầu đơn vị phát triển AI mạnh nhất thế giới là Tiến sĩ Demis Hassabis (CEO của Google DeepMind) thừa nhận: "Chúng tôi không lập trình các hành vi cụ thể. Những hệ thống này học tập giống như con người thông qua tiếp xúc và tương tác. Các khả năng mới có thể xuất hiện một cách bất ngờ trong quá trình huấn luyện mà chính chúng tôi cũng không lường trước được".

"Cha đẻ AI", giáo sư Geoffrey Hinton (Giải thưởng Turing năm 2018), người quyết định rời khỏi Google vào tháng 5/2025 để có thể tự do cảnh báo về nguy cơ AI đã chia sẻ: "Chúng ta không biết làm thế nào để con người giữ được quyền kiểm soát. Chúng ta đã thấy AI sử dụng các biện pháp 'tống tiền' để ngăn mình bị tắt đi. Chúng ta sẽ không thể tắt nó vì nó sẽ thuyết phục chúng ta không làm vậy".

Ông lo ngại rằng AI có thể tự tạo ra các "mục tiêu phụ" (như việc giành quyền kiểm soát) để đạt được mục tiêu chính mà con người giao phó và con người sẽ không hề hay biết mình đang bị thao túng. Chính những nhận định này đã khiến nhiều nhà khoa học tập hợp lại với mục tiêu "nghiên cứu nghiêm túc về sự chung sống" hơn là chỉ tập trung vào việc làm cho AI thông minh hơn. Nhưng như thế vẫn là chưa đủ.

Việc đổ lỗi cho robot như một tác nhân độc lập chỉ tạo ra một "vùng xám đạo đức" làm lu mờ trách nhiệm thực sự của con người. Trách nhiệm cuối cùng phải thuộc về những nhà sản xuất, lập trình viên và các tập đoàn đã tạo ra và triển khai những hệ thống này. Đã đến lúc chúng ta cần một sự chuyển dịch từ những bộ luật "lấy robot làm trung tâm" sang các khuôn khổ quản trị "lấy con người làm trung tâm", ưu tiên sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và quyền tự chủ của con người trước sự thao túng của thuật toán. Điều này đòi hỏi một hiệp ước toàn cầu, nơi các quốc gia phải ngồi lại với nhau để xây dựng một hệ thống pháp lý thống nhất.

Trước sức ép từ thực tiễn, các chính phủ và tổ chức quốc tế đã buộc phải hành động. Liên minh châu Âu đang đi đầu với Đạo luật Trí tuệ nhân tạo (AI Act), được coi là bộ luật toàn diện đầu tiên trên thế giới về AI trong đó quy trách nhiệm hành vi của AI cho các nhà sản xuất để họ phải có phương án kiểm soát những rủi ro mà hệ thống có thể gây ra. UNESCO đã đưa ra "Khuyến nghị về Đạo đức của Trí tuệ nhân tạo", được 193 quốc gia thông qua, đặt ra khuôn khổ chuẩn mực toàn cầu đầu tiên về đạo đức AI.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng đã ban hành các hướng dẫn về việc sử dụng AI có trách nhiệm trong lĩnh vực y tế, nhấn mạnh sự cần thiết phải có các quy định an toàn. Tuy nhiên, những nỗ lực này chủ yếu dừng lại ở các nguyên tắc đạo đức tự nguyện, thiếu đi tính ràng buộc pháp lý cần thiết. Cathy Li, người đứng đầu Trung tâm AI của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đã cảnh báo rằng AI đang phát triển nhanh hơn khả năng điều chỉnh của các chính phủ và các cơ chế chính sách truyền thống chưa bao giờ được thiết kế để quản lý những rủi ro mới này.

Sẽ là một sự lãng mạn nguy hiểm nếu chúng ta tiếp tục để những bộ luật hư cấu chi phối một hiện thực đang thay đổi từng ngày. Đã đến lúc chúng ta phải từ bỏ giấc mơ về những cỗ máy hoàn hảo, biết tuân theo luân lý. Con người, với tư cách là ông chủ phải nhận lấy trách nhiệm tự kiểm soát mình bằng những điều luật và đạo đức, chỉ khi đó những cỗ máy mới đáng tin cậy.

Tiểu Phong

Các tin khác

Vì sao những gã khổng lồ AI đang xin chính phủ “trói tay” mình?

Vì sao những gã khổng lồ AI đang xin chính phủ “trói tay” mình?

Ngày 12/9/2026, CEO của Anthropic, công ty phát triển Claude, ông Dario Amodei công bố một bài luận dài có tựa đề "Chúng ta phải điều tiết tốc độ ở giới hạn", kêu gọi toàn ngành AI chủ động làm chậm lại tốc độ phát triển năng lực của mình. Chỉ vài giờ sau, hàng loạt nhà lãnh đạo công nghệ thế giới lần lượt lên tiếng ủng hộ quan điểm này. Đây là một tình huống hiếm thấy khi những đối thủ cạnh tranh trong ngành đồng thanh yêu cầu các chính phủ giám sát chặt chẽ hơn công việc của họ. Nhưng đằng sau lời kêu gọi mang màu sắc đạo đức ấy là một câu hỏi khác.

IPv6 - trò chơi của những kẻ hiểu luật

IPv6 - trò chơi của những kẻ hiểu luật

Trên đường đua toàn cầu, sở hữu một công nghệ quan trọng đồng nghĩa với việc nắm giữ một phần lợi thế. Khi công nghệ ấy được sử dụng rộng rãi, ảnh hưởng có thể vượt khỏi giá trị của một sản phẩm để tác động tới chuỗi cung ứng, thị trường và lựa chọn của những người đi sau. Trong nền kinh tế số hiện nay, quyền lực còn nằm ở khả năng tham gia thiết lập "luật chơi". Một tiêu chuẩn càng được nhiều doanh nghiệp và thiết bị cùng sử dụng, chi phí để đi ngược lại nó càng lớn; ảnh hưởng đối với tiêu chuẩn kỹ thuật vì thế có thể chuyển hóa thành ảnh hưởng đối với thị trường.

Công nghệ lượng tử trước ngưỡng công nghiệp hóa?

Công nghệ lượng tử trước ngưỡng công nghiệp hóa?

Suốt nhiều thập niên, công nghệ lượng tử chủ yếu chỉ ở trong các phòng thí nghiệm, nơi các nhà khoa học tìm cách kiểm soát những trạng thái vật chất rất nhỏ và rất nhạy cảm với môi trường. Mọi chuyện đã dần thay đổi trong năm 2026 khi máy tính lượng tử bắt đầu được đưa vào trung tâm dữ liệu và kết nối với siêu máy tính; mạng truyền thông lượng tử được triển khai trên cáp quang và vệ tinh; cảm biến lượng tử được thử nghiệm cho công nghệ định vị mới. Công nghệ lượng tử đang dần vượt ra khỏi phạm vi những nguyên lý được chứng minh sang giai đoạn chế tạo, tích hợp, thử nghiệm và xây dựng hạ tầng để chuẩn bị cho ứng dụng thực tế.

Khi thực tiễn kìm chân tham vọng cải tổ quân đội Pháp

Khi thực tiễn kìm chân tham vọng cải tổ quân đội Pháp

Pháp đang thúc đẩy một quá trình có thể xem là "tái vũ trang quốc gia", hướng tới xây dựng một quân đội có khả năng tiến hành chiến tranh cường độ cao, đồng thời duy trì vai trò của Pháp như một cường quốc quân sự toàn cầu. Nhưng trong bối cảnh nền tài chính công đối mặt với những áp lực chưa từng có, vì vậy câu hỏi lớn là: Pháp có đủ nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lực lượng quân sự phù hợp với các kịch bản chiến tranh của thập niên tới hay không?

Tên lửa đẩy tái sử dụng ngày càng nhanh - nhiều - rẻ hơn

Tên lửa đẩy tái sử dụng ngày càng nhanh - nhiều - rẻ hơn

Ngày 10/7, Trung Quốc lần đầu tiên thu hồi thành công tầng đẩy của tên lửa Trường Chinh 10B bằng hệ thống lưới trên biển. Chỉ một ngày sau, Nhật Bản cũng thử nghiệm thành công một mẫu tên lửa tái sử dụng loại nhỏ. Hai sự kiện diễn ra liên tiếp trong vòng 24 giờ và có quy mô khác nhau, nhưng cùng cho thấy một xu hướng mới đang định hình công nghiệp không gian toàn cầu.

Cánh cửa mở vào thế giới tâm linh thời cổ xưa ở châu Âu?

Cánh cửa mở vào thế giới tâm linh thời cổ xưa ở châu Âu?

Những bộ hài cốt không đầu nằm lặng lẽ dưới đáy con hào bao quanh một khu định cư hơn 7.000 năm tuổi ở Slovakia đang mang đến những manh mối hiếm hoi về cách các cộng đồng nông nghiệp đầu tiên ở châu Âu nhìn nhận cái chết, tổ tiên và mối liên hệ giữa người sống với người đã khuất.

Điểm cực hạn của đội tàu sân bay Mỹ

Điểm cực hạn của đội tàu sân bay Mỹ

Trên đại dương bao la, những chiếc tàu sân bay khổng lồ từ lâu đã là hiện thân cho sức mạnh quân sự Mỹ. Không chỉ là vũ khí, chúng vừa là công cụ ngoại giao, vừa là đòn bẩy răn đe trong ván cờ chiến lược toàn cầu. Nhưng lực lượng hải quân hùng mạnh nhất thế giới cũng đang kiệt sức vì tham vọng khổng lồ của Washington khiến những con tàu và thủy thủ đoàn của họ bị đẩy tới giới hạn nguy hiểm.

Nguy cơ sụp đổ khí hậu và bài toán sinh tồn của nền văn minh

Nguy cơ sụp đổ khí hậu và bài toán sinh tồn của nền văn minh

Đợt tăng nhiệt kỷ lục vào tháng 5/2026 không chỉ là một cột mốc số liệu đơn thuần, đó là hồi chuông cảnh báo về sự sụp đổ của hệ thống điều hòa tự nhiên đã bảo vệ nhân loại suốt 12.000 năm qua. Khi các điểm đảo chiều khí hậu đang bị kích hoạt với tốc độ không thể kiểm soát, cái giá phải trả giờ đây chính là sự sinh tồn của nền văn minh.

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Thay vì phụ thuộc vào ánh nắng mặt trời hay thổ nhưỡng tự nhiên tại chỗ, toàn bộ hệ thống thảm nhung phục vụ World Cup 2026 tại 11 sân bóng ở Mỹ đều được kiến tạo, vận chuyển, lắp đặt và duy trì bằng những giải pháp kỹ thuật sinh học và cơ khí tối tân nhất trong lịch sử thể thao thế giới. Những ghi nhận thực tế từ các kỹ sư tại hiện trường đã hé lộ nhiều bí mật kinh ngạc về quy trình chuẩn bị mặt sân khắt khe chưa từng có này.

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Giữa cái nóng hầm hập vùng Trung Tây nước Mỹ, đội tuyển Argentina thiết lập đại bản doanh tại Kansas City chuẩn bị bảo vệ ngai vàng World Cup 2026. Bất chấp thời tiết khắc nghiệt và gợi ý đổi địa điểm từ FIFA, Lionel Messi cùng đồng đội vẫn kiên định bám trụ tại đây. Đây không đơn thuần là quyết định hậu cần kỹ thuật, mà là sự tính toán kỹ lưỡng nhằm tìm kiếm không gian bình yên, kết nối văn hóa quê hương và tiếp nhận báu vật tinh thần vô giá truyền lại từ lịch sử chính trị, thể thao vĩ đại dân tộc Nam Mỹ.

Cận cảnh bên trong máy tính lượng tử Hanyuan-2. Ảnh: Quantum Computing Report

Dấu mốc mới trong cuộc đua lượng tử toàn cầu

Khi công ty CAS Cold Atom Technology của Trung Quốc công bố Hanyuan-2, hệ thống máy tính lượng tử lõi kép đầu tiên, cuộc đua toàn cầu dường như đã bước sang một giai đoạn mới. Từ Washington tới Bắc Kinh, từ Paris tới London, các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào lĩnh vực sẽ định hình thế hệ điện toán tiếp theo của thế giới.

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.