Khái niệm độc tài kỹ thuật số ở Trung Đông

Trong nhiều năm, các video quảng cáo về robot hình người do công ty kỹ thuật Boston Dynamics của Mỹ tạo ra đã làm dấy lên những đồn đoán và cảnh báo về tiềm năng hình thành một đội quân robot trong tương lai.

Máy bay không người lái đã mang lại một yếu tố đáng lo ngại cho nguy cơ chiến tranh, vì quân đội giờ đây có thể triển khai bom chỉ bằng một nút bấm từ bảng điều khiển máy tính cách xa hàng nghìn dặm. Liệu mặt trận tiếp theo có thể bao gồm các cuộc giao tranh trên mặt đất do các đội quân robot thực hiện hay không?

Quân đội điện tử

Được các quốc gia như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) kiểm soát, đội quân bot trên mạng xã hội đang chờ sẵn, sẵn sàng tấn công các quan điểm bất đồng chính kiến và truyền bá chủ nghĩa dân tộc. Cho đến nay, các công ty ở Thung lũng Silicon có quyền truy cập chưa từng có vào dữ liệu của các nước vùng Vịnh vẫn thất bại trong việc ngăn chặn các cuộc tấn công điện tử này.

Khái niệm độc tài kỹ thuật số ở Trung Đông -0
Khái niệm “quân đội điện tử” đang thịnh hành ở Trung Đông.

Theo Marc Owen Jones, tác giả của cuốn “Chủ nghĩa độc tài kỹ thuật số ở Trung Đông: Lừa dối, Thông tin và Mạng xã hội”, trong thập kỷ qua, “chủ nghĩa lạc quan về công nghệ” của Mùa xuân Arab 2011 đã nhanh chóng nhường chỗ cho sự trỗi dậy của chủ nghĩa chuyên chế kỹ thuật số, theo đó các quốc gia vùng Vịnh sử dụng mạng xã hội “như một công cụ đàn áp phản cách mạng”. Sự gia tăng của các tài khoản giả (tài khoản bot) trên Twitter đã mở rộng đáng kể phạm vi tiếp cận của thông tin sai lệch, trong khi các mạng lưới troll để đăng các thông điệp gây tranh cãi được triển khai để đe dọa đối thủ và chi phối các cuộc tranh luận chính trị quan trọng.

Cuộc khủng hoảng thông tin ở vùng Vịnh

Theo Marc Owen Jones, cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh năm 2017 đánh dấu “bước ngoặt trong thời khắc khủng hoảng thông tin của khu vực, khi các quốc gia tiến hành phong tỏa - Saudi Arabia, UAE, Ai Cập và Bahrain - đã phát động một chiến dịch thông tin sai lệch chưa từng có để biện minh cho chiến dịch chống Qatar của họ. Việc sử dụng các công ty quan hệ công chúng, cùng với tài khoản bot và mạng lưới troll, đã tạo ra nhận thức sai lầm về sự thù địch đối với Doha và các đối tác của họ, trong đó bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ và Tổ chức Anh em Hồi giáo (IS)”.

Trong khi các nhà vận động hành lang Saudi Arabia thành lập một trang web tuyên truyền để quảng bá thông tin chống Qatar, trong đó tô vẽ nền kinh tế của đất nước này dưới góc nhìn tiêu cực, những người lính “điện tử” đã làm việc siêng năng để đảm bảo rằng các từ khóa chỉ trích Qatar trở thành chủ đề thịnh hành.

Cuộc khủng hoảng vùng Vịnh được cho là một chiến dịch lừa dối toàn diện, ban đầu được khơi nguồn bởi một câu chuyện trên hãng thông tấn nhà nước Qatar (QNA), trong đó Tiểu vương Qatar được trích dẫn ca ngợi Hamas, Hezbollah và Iran. Doha cho rằng trang web đã bị tấn công như một cái cớ để biện minh cho việc phong tỏa sau đó.

Marc Owen Jones đã nhấn mạnh sự chuẩn bị và phối hợp đi vào hoạt động trong chiến dịch tin giả này. Ông chỉ ra rằng vài ngày trước khi có tin tức về những bình luận được cho là của Tiểu vương Qatar, từ khóa “Qatar, ông trùm của khủng bố” đã bắt đầu thịnh hành trên mạng xã hội. Jones khẳng định: “Cuộc khủng hoảng vùng Vịnh có lẽ là một trong những ví dụ đầu tiên về một cuộc xung đột chính trị được khởi xướng và duy trì bởi hoạt động mạng và thông tin sai lệch nhiều cấp độ”.

Theo ông, các quốc gia vùng Vịnh đã triển khai quân đội trực tuyến như những người bảo vệ chế độ, từ hàng loạt dòng tweet ca ngợi các lực lượng liên kết với Saudi Arabia trong nỗ lực đánh lạc hướng những lời chỉ trích về các vi phạm ở Yemen, đến các tài khoản bot đăng tải liên tục từ khóa “Jamal Khashoggi” một năm sau cái chết của ông “với nội dung không liên quan nói về việc những người lao động nước ngoài thích làm việc ở Saudi Arabia như thế nào”.

Cuộc chiến chống tin giả

Làm thế nào để chống lại cuộc tấn công này vẫn còn là một câu hỏi mở. Trong khi Twitter định kỳ tạm dừng các bot quảng bá tuyên truyền của Saudi Arabia và UAE, thì những “con ruồi điện tử” (tức các tài khoản mạng xã hội) nhanh chóng hoạt động trở lại. Đồng thời, Saudi Arabia là một nhà đầu tư nổi tiếng ở Thung lũng Silicon, điều làm dấy lên lo ngại về cách họ có thể sử dụng ảnh hưởng này.

Vào năm 2020, Tổ chức Phóng viên không biên giới đã chỉ định "lữ đoàn điện tử" của Saudi Arabia, một mạng lưới các bot ủng hộ chế độ tạo ra hơn 2.500 dòng tweet mỗi ngày, là một trong 20 “kẻ săn mồi” kỹ thuật số hàng đầu thế giới. Riyadh thậm chí đã tìm cách xâm nhập vào trụ sở Twitter, cử gián điệp đến làm việc tại công ty và thu thập thông tin nhạy cảm.

Ngày nay, sự phát triển vượt bậc của trí thông minh nhân tạo (AI) phủ bóng lên tương lai của chủ nghĩa độc tài kỹ thuật số. Marc Owen Jones lưu ý: “Với ít biện pháp bảo vệ đạo đức để ngăn chặn hiện tượng như vậy, chúng ta đang bước vào một giai đoạn mới đáng báo động khi các chế độ và những người cai trị có thể lừa dối nhiều khán giả".

Vụ án khét tiếng về "nhà báo giả mạo" - trong đó trang mạng “The Daily Beast” của Mỹ đã phát hiện một mạng lưới bí ẩn gồm ít nhất 19 nhà phân tích được cho là không ai trong số đó thực sự tồn tại, đã viết hàng chục bài xã luận về Trung Đông trên khoảng 50 hãng truyền thông - làm nổi bật mức độ tiềm năng và phạm vi tiếp cận các chiến dịch lừa dối, cùng với khó khăn trong việc chống lại chúng trong thời đại nguồn tài nguyên báo chí ngày càng thu hẹp.

Bích Hạnh (Tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.