Môn Lịch sử và Địa lý: Xóa bỏ định kiến học thuộc lòng
Theo đánh giá của giáo viên môn Lịch sử hệ thống giáo dục HOCMAI, nhìn tổng thể, đề thi chính thức năm 2026 môn Lịch sử kiểm tra một cách toàn diện tư duy logic, khả năng xử lý thông tin và năng lực thực hành lịch sử của học sinh chứ không dừng lại ở việc tái hiện kiến thức.
Về cấu trúc, đề thi duy trì hoàn toàn cấu trúc chuẩn hóa, bao gồm 2 phần với tổng thời gian làm bài 50 phút: Phần I gồm 24 câu hỏi và phần II gồm 4 câu hỏi trắc nghiệm. Sự phân bố cấu trúc vùng kiến thức: Đề thi bao quát cả chương trình cốt lõi và các chuyên đề học tập. Trọng tâm vẫn nằm ở chương trình Lịch sử lớp 12, tuy nhiên sự phân hóa được lồng ghép rất khéo léo thông qua việc liên kết các giai đoạn lịch sử và kiểm tra bản chất khái niệm.
Mức độ phân hóa, tỉ lệ câu hỏi nhận biết - thông hiểu - vận dụng được phân bổ hợp lý. Đặc biệt, đề thi loại bỏ hoàn toàn việc đánh đố bằng các chi tiết vụn vặt hay ghi nhớ ngày tháng khô khan, thay vào đó sự phân hóa nằm ở năng lực phân tích câu chữ và kỹ năng đọc hiểu văn bản lịch sử ở Phần II. Với đề thi này, dự kiến phổ biến của học sinh sẽ rơi vào khoảng 6,5 đến 7,5 điểm. Những học sinh khá, giỏi có kỹ năng phân tích văn bản tốt hoàn toàn có thể chinh phục mức điểm từ 8,5 trở lên.
Cô Nguyễn Lam Thủy, giáo viên môn Địa lý nhận định, đề thi năm nay tiếp tục khẳng định triết lý đổi mới toàn diện theo Chương trình GDPT 2018. Việc loại bỏ hoàn toàn Atlat Địa lí Việt Nam không làm giảm đi tính thực hành của bộ môn, ngược lại, đề thi đã đẩy mạnh việc đánh giá năng lực tư duy khoa học, phân tích số liệu và xử lý tình huống thực tiễn kinh tế - xã hội của đất nước. Về cấu trúc đề thi bám sát định dạng cấu trúc từ năm 2025 với 3 phần thi riêng biệt trong thời gian làm bài 50 phút.
Đề thi xóa bỏ hoàn toàn định kiến Địa lí là môn học thuộc lòng bằng cách gia tăng chất liệu toán học thực hành kinh tế trong Phần III. Các câu hỏi này bám sát chuẩn đầu ra yêu cầu năng lực xử lý số liệu thực tế, buộc học sinh phải nhớ và hiểu rõ công thức tính toán địa lí kinh tế cốt lõi. Dự đoán phổ điểm trung bình của thí sinh cả nước sẽ ổn định ở mức 5,75 – 6,25 điểm. Điểm 8, 9 sẽ dành cho những bạn thực sự có tư duy mạch lạc và cẩn trọng trong tính toán.
Theo quy chế, thí sinh thi tốt nghiệp THPT chọn hai môn trong số các môn Ngoại ngữ, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Công nghệ, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Môn ngoại ngữ gồm tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc, Đức, Nhật và Hàn; môn Công nghệ gồm định hướng công nghiệp và định hướng nông nghiệp.
Trong nhóm khoa học xã hội, Lịch sử là môn có nhiều thí sinh đăng ký nhất với 570.800 em, tiếp đến là Địa lý với 448.725 em. Ở nhóm Khoa học tự nhiên, Vật lý dẫn đầu với 389.630 thí sinh đăng ký, Hóa học có 253.966 em và Sinh học có 70.303 em.
Ngoại ngữ cũng thu hút đông thí sinh với 347.455 lượt đăng ký. Trong khi đó, Tin học, Công nghệ định hướng công nghiệp và công nghệ định hướng nông nghiệp có số lượng đăng ký thấp hơn, lần lượt là 18.691, 7.402 và 31.091 thí sinh. Tuy nhiên, số lượng đăng ký ở các môn này đều tăng đáng kể so với năm 2025.
Môn tiếng Anh: Giảm độ khó nhưng vẫn phân hóa rõ nét
Theo nhận định của các giáo viên tổ tiếng Anh, hệ thống giáo dục HOCMAI, đề thi năm nay đã có sự điều chỉnh rất hợp lý về độ khó sau năm đầu tiên đổi mới. Đề thi không còn "gây choáng" cho thí sinh về áp lực suy luận, nhưng vẫn kiên quyết nói không với lối học vẹt, học tủ truyền thống. Đề đã giảm nhẹ độ khó nhưng vẫn phân hóa rõ nét.
So với đề thi "bước ngoặt" có phần nặng tính hàn lâm và suy luận phức tạp của năm 2025, đề thi năm nay có sự điều chỉnh rõ rệt về độ nhiễu của các phương án lựa chọn và đặc biệt là tần suất xuất hiện các từ vựng ở cấp độ khó đã giảm. Đề chuyển đổi triệt để từ kiểm tra kiến thức ngôn ngữ sang đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ. Không còn kiểm tra ngữ pháp khô khan; đề đo lường năng lực giao tiếp, logic mạch văn và kỹ năng xử lý thông tin thực tế. Hệ thống câu hỏi bám sát tuyệt đối Chương trình GDPT 2018. Việc xuất hiện các văn bản chức năng (Flyer, Leaflet) thể hiện đúng yêu cầu thí sinh phải hiểu và ứng dụng tiếng Anh vào các tình huống đời sống thường nhật.
Vật lý, Hóa học, Sinh học: Tăng vận dụng thực tiễn, phân hóa "tinh tế" hơn
Theo các giáo viên tổ Vật lý, hệ thống giáo dục HOCMAI, đề thi tốt nghiệp THPT môn Vật lí năm 2026 không còn ưu tiên những bài toán dài, nặng biến đổi công thức mà chuyển mạnh sang đánh giá năng lực hiểu bản chất, đọc dữ liệu, xử lý tình huống và vận dụng kiến thức vào bối cảnh thực tiễn. Đề giữ cấu trúc quen thuộc của giai đoạn thi theo Chương trình GDPT 2018, nhưng cách hỏi đã cho thấy sự ổn định hơn, sư phạm hơn và cũng phân hóa tinh tế hơn.
Nhìn một cách tổng thể, đề thi không quá khó, không đánh đố, không đưa kiến thức ngoài chương trình, nhưng cũng không dễ với thí sinh học hời hợt. Đặc biệt, đề thi gửi đi thông điệp rất rõ ràng: Thí sinh muốn đạt điểm cao cần phải học như một người làm khoa học nhỏ – biết quan sát, biết đọc dữ liệu, biết giải thích cơ chế và biết vận dụng kiến thức vào bối cảnh sống.
Thầy Nguyễn Thành Công, giáo viên Sinh học cho biết, đề thi đi đúng khuôn của kỳ thi theo Chương trình GDPT 2018 theo định hướng năng lực. Khoảng một nửa số câu gắn với đồ thị, sơ đồ hoặc bảng số liệu cần phân tích, không phải để minh họa mà để làm dữ liệu suy luận. Đề thi gần như khóa cửa với kiểu học thuộc lòng, muốn làm được phải có năng lực đọc hiểu và suy luận rất tốt. Về độ phân hóa, dải khó được thiết kế hợp lý trên nền là các câu nhận biết thuần đủ để học sinh trung bình gỡ điểm; phần giữa là các câu phân tích đồ thị/sơ đồ; đỉnh là các bài tính của Phần III và các câu đúng/sai móc xích của Phần II. Một số câu thuộc di truyền là câu phân loại tốt nhất.
Cô Vũ Thị Hiên, giáo viên môn Hóa học cho rằng, đề thi môn Hóa học năm nay giữ ổn định về dạng thức và cấu trúc so với năm 2025, đồng thời tăng cường các câu hỏi gắn với bối cảnh thực tiễn, yêu cầu thí sinh vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thay vì chỉ ghi nhớ máy móc. Đề thi có mức độ phân hóa hợp lý, vừa đáp ứng mục tiêu xét tốt nghiệp, vừa tạo cơ sở cho các cơ sở giáo dục đại học sử dụng kết quả trong công tác tuyển sinh.
