Không phải là vấn đề của riêng một ngành, một địa phương, một thế hệ
Ngày 30/10, tại Thái Nguyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF tại Việt Nam tổ chức Hội thảo Học sinh với lối sống xanh.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên Nguyễn Xuân An Việt cho biết, đây là hoạt động thuộc khuôn khổ triển khai các nhiệm vụ của Dự án Học tập và Kĩ năng cho trẻ em năm 2026, nhằm phát động phong trào học sinh hưởng ứng, thực hành kĩ năng xanh, hành vi xanh và xây dựng lối sống xanh.
Đồng thời, hội thảo cũng là diễn đàn để học sinh chia sẻ sáng kiến, mô hình về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của học sinh, truyền cảm hứng và nhân rộng lối sống xanh tới cộng đồng.
Theo ông Nguyễn Xuân An Việt, môi trường là không gian sống của mỗi chúng ta, là nền tảng cho sự phát triển của con người và xã hội. Tuy nhiên, những vấn đề như ô nhiễm môi trường, rác thải nhựa, suy giảm tài nguyên, thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức đối với cuộc sống hôm nay cũng như tương lai của các thế hệ mai sau.
Những thách thức ấy cần được giải quyết bằng các chủ trương, chính sách hay những giải pháp khoa học, công nghệ, cùng sự thay đổi trong nhận thức, thái độ và hành vi của từng cá nhân, từng gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Trong hành trình đó, giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng. Nhà trường không chỉ trang bị cho học sinh kiến thức mà còn góp phần hình thành phẩm chất, năng lực, ý thức trách nhiệm và thói quen sống tích cực. Giáo dục về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu cần được gắn với đời sống hằng ngày, với những việc làm cụ thể, để mỗi học sinh hiểu đúng, biết làm và tự giác thực hành.
Vì vậy, Bộ GD&ĐT xác định giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, hình thành hành vi xanh và lối sống có trách nhiệm là một nội dung quan trọng trong quá trình phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực người học.
Thông qua việc triển khai các nhiệm vụ giáo dục, tổ chức các phong trào thi đua và đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, truyền thông, giáo dục trải nghiệm, ngành Giáo dục hướng tới xây dựng môi trường học đường xanh, sạch, an toàn, khuyến khích cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh chủ động tham gia bảo vệ môi trường bằng những việc làm thiết thực.
Các phong trào thi đua và hoạt động truyền thông chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo được chuyển biến trong nhận thức, chuyển hóa thành thói quen và hành động thường xuyên, bền vững.
Phát huy vai trò của học sinh trong tạo môi trường xanh, đẹp, an toàn
Theo ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lí đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhận thức rõ vai trò của giáo dục trong công tác phòng, chống thiên tai, ngay từ năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Bộ GD&ĐT đã kí kết Chương trình phối hợp thực hiện nhiệm vụ phòng, chống, giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong ngành Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2024-2029.
Sau gần 3 năm triển khai với sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo hai Bộ và sự phối hợp tích cực của các đơn vị chức năng, Chương trình đã đạt được nhiều kết quả thiết thực, từng bước đưa kiến thức, kĩ năng phòng, chống thiên tai vào hoạt động giáo dục, góp phần xây dựng trường học an toàn và nâng cao khả năng ứng phó với thiên tai cho cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh và sinh viên.
Đến nay, hai Bộ đã phối hợp xây dựng 8 bộ tài liệu hướng dẫn tích hợp kiến thức phòng, chống thiên tai vào chương trình giáo dục phổ thông ở cả ba cấp học, phát triển tài liệu trong chương trình đào tạo giáo viên tại các trường đại học sư phạm. Cùng với đó công tác tập huấn, truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức được đẩy mạnh với nhiều hình thức sáng tạo, hấp dẫn, phù hợp với lứa tuổi học sinh.
Ông Nguyễn Hoàng Tùng, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF tại Việt Nam chia sẻ, biến đổi khí hậu và môi trường không chỉ là câu chuyện về một tương lai xa. Đó là câu chuyện về sức khỏe, sự an toàn, việc học tập và những cơ hội của chính các em ngay hôm nay.
UNICEF Việt Nam rất trân trọng mối quan hệ hợp tác lâu dài với Bộ GD&ĐT, các bộ, ngành, từ giáo dục về biến đổi khí hậu và môi trường, phòng, chống và giảm nhẹ rủi ro thiên tai, đến xây dựng trường học và cộng đồng an toàn, có khả năng thích ứng.
Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Thái Nguyên Nguyễn Đức Thịnh cho rằng, để những hoạt động thực sự có chiều sâu và hiệu quả lâu dài, cần chú trọng nâng cao nhận thức, chuyển từ hiểu biết sang hành động; phát huy vai trò chủ thể của học sinh; phát huy vai trò nêu gương và đồng hành của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lí giáo dục và tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng.
Đối với các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, Sở GD&ĐT sẽ tiếp tục quan tâm chỉ đạo việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, khuyến khích các nhà trường xây dựng môi trường giáo dục xanh, sạch, đẹp, an toàn; tạo điều kiện để học sinh phát huy tinh thần sáng tạo, ý thức trách nhiệm và năng lực tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn của cuộc sống.
Em Trần Quỳnh Anh, Trường Trung học cơ sở Quang Trung (Thái Nguyên) chia sẻ, học sinh cần quan tâm hơn đến việc bảo vệ môi trường, nâng cao khả năng ứng phó với thiên tai và xây dựng trường học an toàn.
“Chúng em hiểu rằng không phải mọi hiện tượng thời tiết cực đoan đều có thể quy về một nguyên nhân duy nhất, nhưng việc sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, bảo vệ hệ sinh thái, chủ động phòng tránh rủi ro và nâng cao nhận thức cộng đồng là những việc làm cần thiết”, em Trần Quỳnh Anh nói.
