Việc xây dựng, ban hành Thông tư nhằm cụ thể hóa Điều 6 Nghị định số 125/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026 của Chính phủ về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học.
Các quy định của dự thảo nhằm huy động lực lượng các nhà khoa học xuất sắc để giải quyết các bài toán lớn, tăng cường công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế có uy tín, sản phẩm sở hữu trí tuệ, giải pháp công nghệ có giá trị hướng tới thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Lấy chất lượng nghiên cứu và kết quả đầu ra làm trọng tâm
Dự thảo quy định những điều kiện, tiêu chí và tiêu chuẩn cần thiết để công nhận, công nhận lại nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh. Đồng thời dự thảo cũng trao quyền chủ động cho cơ sở giáo dục đại học trong tổ chức đánh giá, quyết định công nhận và quản lý hoạt động của nhóm theo quy định.
Cơ sở giáo dục đại học được chủ động cụ thể hóa quy định nội bộ, xác định định hướng nghiên cứu phù hợp với chiến lược của cơ sở giáo dục đại học, trong đó ưu tiên định hướng nghiên cứu tiên tiến, công nghệ chiến lược phù hợp với xu thế của thế giới và định hướng phát triển của quốc gia gắn với trách nhiệm giải trình.
Dự thảo xây dựng khung quy đổi sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm căn cứ lượng hóa kết quả hoạt động của nhóm nghiên cứu, đảm bảo sự công bằng, thống nhất về chất lượng. Các sản phẩm được xem xét gồm công bố khoa học, có sản phẩm sở hữu trí tuệ, phát triển và chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng các sản phẩm ứng dụng, sáng tạo phù hợp.
Việc đánh giá chú trọng chất lượng, giá trị và tác động của sản phẩm, mức độ phù hợp với định hướng nghiên cứu, đồng thời xem xét năng lực tổ chức thực hiện và khả năng đạt được các kết quả đã cam kết. Qua đó, hạn chế việc đánh giá chủ yếu dựa trên số lượng sản phẩm, khuyến khích các nhóm tập trung giải quyết những vấn đề khoa học và thực tiễn có ý nghĩa.
Tiêu chí công nhận phù hợp với từng khối ngành
Theo dự thảo, nhóm nghiên cứu tiềm năng phải đáp ứng các điều kiện về tổ chức, định hướng nghiên cứu và kết quả hoạt động trong 5 năm gần nhất.
Đối với khối khoa học tự nhiên, kĩ thuật và công nghệ, nhóm phải đạt tổng điểm quy đổi tối thiểu 35 điểm và điểm bình quân tối thiểu 07 điểm. Đối với khối khoa học xã hội và nhân văn, các mức tương ứng là 25 điểm và 05 điểm.
Đối với nhóm nghiên cứu mạnh, dự thảo đặt ra yêu cầu vượt trội về kết quả nghiên cứu và năng lực triển khai. Nhóm thuộc khối khoa học tự nhiên, kĩ thuật và công nghệ phải đạt tổng điểm quy đổi tối thiểu 150 điểm, điểm bình quân tối thiểu 15 điểm. Nhóm thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn phải đạt tổng điểm quy đổi tối thiểu 100 điểm, điểm bình quân tối thiểu 10 điểm. Các tiêu chí được thiết kế theo đặc thù từng khối ngành để đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn.
Đối với nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh dự thảo yêu cầu tối thiểu 50% tổng số thành viên là giảng viên cơ hữu, nghiên cứu viên cơ hữu tại cơ sở giáo dục đại học chủ trì. Các thành viên còn lại có thể gồm nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên, chuyên gia, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học và công nghệ trong nước, nước ngoài có chuyên môn phù hợp với định hướng nghiên cứu của nhóm.
Đối với nhóm nghiên cứu mạnh phải có sự tham gia của nghiên cứu sinh, học viên cao học có chuyên môn phù hợp và khuyến khích thành viên đến từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, chuyên gia độc lập trong nước và nước ngoài, đồng thời có quy định cho đồng trưởng nhóm từ tổ chức ngoài cơ sở giáo dục đại học.
Các quy định này vừa bảo đảm vai trò nòng cốt của cơ sở giáo dục đại học chủ trì, vừa tạo điều kiện mở rộng hợp tác giữa các nhà khoa học, cơ sở đào tạo, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp; thúc đẩy kết nối nguồn lực trong nước, quốc tế, phát triển nghiên cứu liên ngành và nâng cao chất lượng, khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu.
