Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT quy định về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu của người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông đã thiết lập ranh giới rõ hơn giữa hoạt động giáo dục tăng cường, giáo dục theo nhu cầu người học và dạy thêm, học thêm. Đây cũng là lần đầu tiên Bộ GD&ĐT có quy định chi tiết, định nghĩa rõ ràng về các hoạt động giáo dục ngoài chương trình chính khóa.
Đối với hoạt động giáo dục tăng cường sẽ do trường tổ chức ngoài thời lượng chính khóa, nhằm tăng cường thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức, phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh. Bốn nội dung dạy tăng cường gồm: Giáo dục toàn diện (đạo đức, lịch sử văn hóa, thể chất, an toàn giao thông...); khoa học công nghệ và năng lực số; thực hành, trải nghiệm, STEM; ngoại ngữ và kỹ năng. Khi tổ chức dạy tăng cường, các trường phải đảm bảo tính liên thông, phù hợp với chương trình chính khóa, ưu tiên nội dung thực hành, trải nghiệm, vận dụng thực tiễn. Hình thức học đa dạng, có thể học trên lớp, tại phòng thí nghiệm hoặc theo mô hình câu lạc bộ, hoạt động dã ngoại, tham quan. Người dạy học tăng cường là giáo viên, hoặc chuyên gia, huấn luyện viên, nghệ sĩ, nghệ nhân... Thông tư 85 xác định rõ, kiến thức nói trên là những nội dung cơ bản, nền tảng, cần thiết mà mọi học sinh được tiếp cận bình đẳng, nên cấm thu tiền dưới mọi hình thức. Chi phí thực hiện từ nguồn chi thường xuyên của trường và các nguồn hợp pháp.
Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu học sinh là những nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, phục vụ nhu cầu, sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân của các em. Chương trình này gồm bốn nhóm nội dung chính: Văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, hướng nghiệp; năng lực số, trí tuệ nhân tạo; chứng chỉ, năng lực sử dụng ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế, học ngoại ngữ mới; giáo dục kỹ năng. Nhóm này được tổ chức khi học sinh, phụ huynh đăng ký tự nguyện, không nhất thiết theo đơn vị lớp chính khóa; có thu học phí và công khai, minh bạch.
Ngoài ra, Thông tư 85 cấm các trường ép buộc, vận động phụ huynh đăng ký học theo nhu cầu; xếp các tiết học này xen kẽ chương trình học chính khóa, tăng cường; cắt giảm hoặc chuyển nội dung học tăng cường sang nhóm theo nhu cầu để thu tiền. Cùng đó, trường không được dùng kết quả các chương trình này thay thế điểm của chương trình chính khóa...
Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, các hoạt động giáo dục theo nhu cầu của học sinh có thu tiền như các chương trình liên kết đã trở thành một bộ phận trong hoạt động giáo dục tại nhiều trường phổ thông. Ngoài việc bổ sung kiến thức ngoại ngữ, khoa học, công nghệ, một số chương trình còn hướng tới phát triển kỹ năng, năng khiếu và khả năng thích ứng của học sinh, giúp các em có điều kiện phát triển toàn diện.
Bà Nguyễn Thị Hằng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Long Biên (Hà Nội) cho biết, bên cạnh hoạt động chính khóa, thời gian qua nhà trường còn tổ chức các hoạt động tăng cường như âm nhạc, mĩ thuật, đọc sách tại thư viện, giáo dục thể chất và hoạt động trải nghiệm nhằm hướng tới phát triển toàn diện cho học sinh. Các hoạt động này nhà trường không thu phí. Riêng đối với các hoạt động theo nhu cầu người học có thu phí cũng được nhà trường tổ chức vào cuối giờ theo đúng quy định, đảm bảo công khai minh bạch.
Mặc dù ủng hộ các quy định, chủ trương của Thông tư 85 khi phân định rõ hoạt động giáo dục tăng cường mang tính bắt buộc không thu phí và hoạt động giáo dục theo nhu cầu có thu phí trong các nhà trường song lãnh đạo một số trường THCS trên địa bàn Hà Nội cũng bày tỏ băn khoăn về việc các chương trình liên kết đã và đang chuẩn bị triển khai trong nhà trường sẽ ra sao sau ngày 15/11? Theo đại diện một số nhà trường, từ đầu năm học, nhà trường đã thực hiện việc lấy ý kiến đăng ký của phụ huynh, thông báo tiêu chí lựa chọn đơn vị phối hợp, chuẩn bị hồ sơ pháp lý, nhân sự và bản quyền chương trình. Tuy nhiên, trước quy định mới, liệu những chương trình này có được tiếp tục đến hết năm học hay phải thực hiện thêm bước rà soát nào khác nữa mới được triển khai?
Trao đổi về vấn đề này, TS Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ GD&ĐT cho biết, Thông tư 85 không quy định việc chấm dứt tất cả các chương trình liên kết đang được tổ chức tại cơ sở giáo dục phổ thông. Việc tiếp tục, điều chỉnh hoặc chấm dứt một hoạt động cụ thể phải căn cứ vào bản chất nội dung, điều kiện tổ chức, quy định của thông tư và pháp luật có liên quan. Trong đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học có thể được tổ chức trên cơ sở tự nguyện và thu kinh phí theo quy định khi đáp ứng đầy đủ điều kiện của thông tư. Hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học gồm các nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu nhằm đáp ứng nhu cầu, sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân. Ví dụ, một số nội dung chuyên sâu về ngoại ngữ, lập trình, robot, IoT, nghiên cứu khoa học kỹ thuật hoặc hoạt động phát triển năng khiếu văn hóa, nghệ thuật, thể thao có thể được xem xét tổ chức theo nhu cầu người học nếu phù hợp với bản chất hoạt động và đáp ứng các điều kiện liên quan.
Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông cũng lưu ý, không thể chỉ căn cứ vào tên gọi hoặc việc có đối tác tham gia để xác định hoạt động đó được phép thu tiền. Còn với những nội dung cơ bản, nền tảng, cần thiết thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc hoạt động giáo dục tăng cường không được chuyển sang hoạt động theo nhu cầu để thu kinh phí. Đối với các hoạt động đã được phê duyệt hoặc đang thực hiện theo văn bản, hợp đồng ký kết trước ngày 15/11 (thời điểm thông tư có hiệu lực), các trường được tiếp tục thực hiện đến hết năm học 2026-2027 với điều kiện, các trường phải rà soát nội dung, hình thức tổ chức, mức thu và các điều kiện bảo đảm không trái với quy định. Trường hợp không phù hợp, nhà trường phải điều chỉnh hoặc chấm dứt hợp đồng.
"Việc xử lý chương trình đang triển khai cần được xem xét trên cơ sở từng trường hợp cụ thể. Không nên suy diễn rằng tất cả chương trình liên kết đều phải dừng, nhưng cũng không thể mặc nhiên tiếp tục mọi chương trình chỉ vì đã triển khai từ trước. Và để thực hiện thống nhất, các cơ sở giáo dục cần rà soát kế hoạch, nội dung, đối tác, mức thu và điều kiện tổ chức; chủ động trao đổi với cơ quan quản lý giáo dục khi có vướng mắc. Bên cạnh đó, sở giáo dục và đào tạo cần hướng dẫn việc thực hiện theo thẩm quyền, bảo đảm đúng quy định và không đặt thêm điều kiện, thủ tục ngoài thông tư", Vụ trưởng Thái Văn Tài nêu rõ.
Như vậy, sau ngày 15/11, bức tranh về các chương trình liên kết tại trường phổ thông có thể có sự thay đổi đáng kể, nhưng không nhất thiết theo hướng tất cả đều bị xóa bỏ. Chương trình phù hợp, có chất lượng, đáp ứng nhu cầu thực sự của học sinh và đáp ứng đầy đủ điều kiện tổ chức vẫn có cơ hội tiếp tục. Ngược lại, những hoạt động không xác định rõ mục tiêu, không bảo đảm tính tự nguyện hoặc không phù hợp với quy định mới sẽ phải được điều chỉnh phù hợp hoặc dừng giảng dạy...
