Kênh đào Panama lại dậy sóng

Kênh đào Panama - con kênh nhân tạo nổi tiếng nhất thế giới - lại dậy sóng vì một tuyên bố đầy tham vọng của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump rằng ông sẽ “lấy lại” con kênh này để nước Mỹ kiểm soát. Chính quyền và nhiều người dân Panama đã biểu thị sự phản đối. Vậy, ai thật sự sở hữu kênh đào này?

Con kênh do người Mỹ đào

Tuyên bố được ông Trump viết trên nền tảng Truth Social của mình ngày 21/12 và ngay lập tức gây chú ý trên thế giới do tính chất nhạy cảm của con kênh đào lịch sử này. Dư luận đặt lại câu hỏi: “Ai sở hữu kênh đào” mà ông Trump lại tuyên bố như thế?

Về mặt chính thức, hiện Chính phủ Panama là chủ sở hữu và điều hành kênh đào thông qua cơ quan chuyên trách có tên gọi là Cơ quan quản lý kênh đào Panama. Quyền sở hữu này được xác lập đến nay là 25 năm.

Trước đó, nước Mỹ là chủ thể đã vận hành kênh đào trong suốt thế kỷ 20. Mỹ đã nắm quyền kiểm soát vùng đất được gọi là Vùng kênh đào (Canal Zone) sau khi giúp Panama giành được độc lập từ Colombia và bắt đầu xây dựng kênh đào này vào năm 1904. Sau 10 năm đào đắp, kênh chính thức được khai trương vào năm 1914, làm thay đổi ngành vận tải biển toàn cầu và cho phép hàng nghìn tàu chở hàng và tàu chiến Mỹ đi qua mỗi năm.

Kênh đào Panama lại dậy sóng -0
Người Panama bày tỏ thái độ phản đối trước Đại sứ quán Mỹ tại Panama.

Việc Mỹ kiểm soát kênh đào Panama và việc không cho người Panama tham gia vận hành kênh đã tạo ra căng thẳng giữa người dân địa phương và du khách Mỹ, khiến chính quyền phải dựng một bức tường ngăn cách giữa thành phố Panama City và Vùng kênh đào vào những năm 1950.
Ngày 9/1/1964, một cuộc biểu tình lớn đã nổ ra và 28 người đã thiệt mạng trong cuộc đàn áp của chính quyền, gây ra sự phẫn nộ của quốc tế và khuyến khích các nhà chiến lược Mỹ nghĩ đến việc từ bỏ quyền kiểm soát kênh. Thế nhưng, cũng phải 13 năm sau, vào năm 1977, Tổng thống Mỹ Jimmy Carter và nhà lãnh đạo Panama Omar Torrijos mới bắt đầu ký 2 hiệp ước để chấm dứt dần quyền kiểm soát kênh đào của Mỹ. Sau một thời gian quản lý chung, bị ảnh hưởng bởi cuộc xâm lược của Mỹ vào năm 1989 nhằm lật đổ nhà lãnh đạo quân sự Manuel Noriega, Panama đã giành toàn quyền kiểm soát kênh đào vào năm 1999. 

Trong tuyên bố của mình, ông Trump yêu cầu Panama trả lại kênh đào cho Mỹ trừ khi họ quản lý tuyến đường thủy theo cách mà ông cho là chấp nhận được. Tổng thống đắc cử Mỹ đã phản đối những gì ông mô tả là mức giá “cắt cổ” mà chính phủ, hải quân và các doanh nghiệp Mỹ phải trả khi sử dụng tuyến đường này. “Các khoản phí mà Panama tính là vô lý”, ông viết. “Việc này sẽ ngay lập tức chấm dứt”.

Các tàu sử dụng kênh đào phải trả phí do cơ quan quản lý kênh đào quy định. Mức phí thay đổi đã tăng vọt trong những năm gần đây trong bối cảnh hạn hán trở nên tồi tệ hơn do tình trạng nóng lên toàn cầu, làm cạn kiệt các hồ chứa nước thiết yếu và làm giảm công suất của kênh đào. Do hạn hán nghiêm trọng vào cuối năm 2023, chỉ có 22 tàu đi qua kênh đào mỗi ngày thay vì 36 tàu như thường lệ, buộc các tàu phải xếp hàng trong nhiều tuần hoặc phải trả tới 4 triệu USD để được đi trước. Lượng tàu đi qua đã giảm gần một phần ba trong năm tính đến tháng 9 này.

Cơ quan quản lý kênh đào đã tìm cách thúc đẩy số lượng tàu thuyền sử dụng kênh đào tăng lên trong năm 2024, giảm bớt tình trạng tắc nghẽn, nhưng sẽ tăng phí và áp dụng một số loại phí bổ sung vào ngày 1/1/2025. Tổng thống Panama José Raúl Mulino cho biết phí quá cảnh của kênh đào không bị thổi phồng.

Ông Trump cũng cảnh báo rằng sẽ không để kênh đào rơi vào tay “kẻ xấu” và dường như ám chỉ rằng Trung Quốc đang gây ảnh hưởng đến nó. Một công ty Trung Quốc có trụ sở tại Hong Kong kiểm soát 2 trong số 5 cảng liền kề với kênh đào, mỗi bên một cảng, nhưng ông Mulino cho biết Panama có toàn quyền kiểm soát kênh đào. “Mỗi mét vuông của kênh đào Panama và các khu vực lân cận đều là một phần của Panama và sẽ tiếp tục như vậy”, ông nói trong một tuyên bố video vào Chủ nhật.

Kênh đào Panama là của người Panama

Kênh đào Panama là tuyến đường thủy chính nối liền Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, cho phép tàu thuyền đi biển tránh được thêm 7.000 hải lý (13.000 km) quanh mũi Nam Mỹ. Kênh đào dài 82 km, cắt ngang giữa Panama, quốc gia nằm giữa dải đất Trung Mỹ và Nam Mỹ. Trong năm 2024, tính đến ngày 30/9, gần 10.000 tàu đã đi qua kênh đào, chở 423 triệu tấn hàng hóa, bao gồm thực phẩm, khoáng sản và các sản phẩm do nhà máy sản xuất. Hơn 40% hàng tiêu dùng được giao dịch vào năm ngoái giữa Đông Bắc Á và bờ biển phía Đông nước Mỹ đã được vận chuyển qua kênh đào. Mỹ là khách hàng lớn nhất của kênh đào, chiếm khoảng 3/4 lượng hàng hóa di chuyển qua kênh đào này mỗi năm, trong khi Trung Quốc là khách hàng lớn thứ hai.

Ngày 21/12, một quan chức của Chính phủ Panama đã nói với Bloomberg rằng ông đã biết về tuyên bố của ông Trump và sẽ có phản hồi chính thức trong những ngày tới.

Tuyên bố của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump đòi “lấy lại” con kênh đào đã khơi lại những “vết thẹo quá khứ”, từ đó khiến người dân Panama một lần nữa nổi cơn thịnh nộ. Một vài cuộc biểu tình nhỏ đã diễn ra trước Đại sứ quán Mỹ tại Panama mấy ngày qua, đốt ảnh Tổng thống đắc cử Donald Trump, hô vang những lời thóa mạ và đả kích ông, kiểu như “Trump, hãy để kênh đào yên” và “Cút đi, bọn gringo xâm lược”. Một số người trong đám đông mang theo  biểu ngữ có dòng chữ “Donald Trump, kẻ thù công cộng của Panama”.

Ngày 25/12, giữa lúc người dân Panama “sôi sục” vì tuyên bố đòi quyền kiểm soát kênh đào, Tổng thống đắc cử Donald Trump lại đề cử Kevin Marino Cabrera, một quan chức của bang Florida, làm Đại sứ Mỹ tại Panama trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Những động thái của ông cho thấy kênh đào Panama sẽ trở thành vấn đề mấu chốt trong quan hệ hai nước Mỹ-Panama khi ông lên nắm quyền vào ngày 20/1/2025.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.