Kế hoạch mở rộng của Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới

Nhiệm kỳ Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS - gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) của Trung Quốc năm 2022 được đánh dấu bằng việc công bố kế hoạch trao quy chế vĩnh viễn cho định dạng BRICS+ và nghiên cứu các khả năng mở rộng khối này.

Các cuộc thảo luận hiện nay liên quan đến tương lai của định dạng BRICS+ xoay quanh 2 vấn đề: Thứ nhất, khối này có nên mở rộng tuần tự, kết nạp từng quốc gia ở mỗi giai đoạn hay không? Và thứ hai, có nên sử dụng mô hình “hội nhập của hội nhập”, tức là tạo ra một nền tảng hợp tác giữa các tổ chức khu vực, trong đó có các thành viên BRICS? Có vẻ như cả 2 vấn đề đều khả thi ở giai đoạn hiện tại, và mỗi lựa chọn đều có ưu và nhược điểm riêng. Tuy nhiên, mô hình “hội nhập của hội nhập” khu vực sẽ cho phép các nền kinh tế BRICS mở rộng đáng kể hợp tác với các quốc gia còn lại ở Nam bán cầu.

Kế hoạch mở rộng của Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới -0
Các nhà lãnh đạo Nhóm BRICS.

Về quy mô, kết quả của việc mở rộng BRICS theo 2 hình thức nói trên có thể được minh họa bằng toán học thông qua sự khác biệt giữa cấp số cộng và cấp số nhân. Nếu sự mở rộng thành viên BRICS theo từng giai đoạn thể hiện cấp số cộng thì mô hình “hội nhập của hội nhập” BRICS+ có thể được coi như một ý tưởng quy mô lớn và táo bạo hơn theo cấp số nhân. Về cấp số cộng, làn sóng mở rộng thành viên của BRICS có thể bao gồm việc bổ sung dần dần một hoặc nhiều quốc gia (có thể trong số các nước thành viên Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) thuộc miền Nam bán cầu).

Một phương án khác là kết nối các khối hội nhập khu vực của tất cả 5 thành viên BRICS, bao gồm Sáng kiến Vịnh Bengal về Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật đa dạng, Liên minh Kinh tế Á-Âu, Khu vực Thương mại tự do ASEAN-Trung Quốc, MERCOSUR và Liên minh thuế quan Nam châu Phi. Điều này sẽ dẫn tới việc gia nhập thêm 25 thành viên mới (luỹ tiến hình học là 5x5) từ vòng tròn BRICS+, tức là các nước láng giềng/đối tác trong khu vực của các nền kinh tế BRICS.

Phương án cấp số nhân này có thể được đưa lên một mức độ cao hơn nếu hình thành nền tảng mở rộng trong đó có nhiều quốc gia hơn, bao gồm cả các nước thành viên Liên minh châu Phi, CELC (Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latin và Caribe), cũng như các quốc gia thuộc các nền kinh tế Á-Âu thuộc Nam bán cầu.

Khối các nền kinh tế đang phát triển Á-Âu có thể hình thành trên cơ sở liên kết của các khối hội nhập khu vực chính - Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (CSO), Hội đồng Hợp tác các Quốc gia Arab vùng Vịnh (GCC), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Hiệp hội hợp tác khu vực Nam Á (SAARC), Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Một nền tảng mở rộng như vậy, trải dài trên cả 3 lục địa của Nam bán cầu, có thể được gọi là Liên minh Liên lục địa ba bên (TRIA), bao gồm khoảng 125-130 nền kinh tế mới nổi (con số chính xác phụ thuộc vào phương pháp luận để xác định khái niệm nền kinh tế Á-Âu). Như vậy, kịch bản thứ hai của quá trình mở rộng nền tảng BRICS+ hàm ý về sự phát triển cấp số nhân ở định dạng “5x5”.

Nếu tính tất cả các thỏa thuận thương mại song phương, đa phương, liên minh kỹ thuật số và các thỏa thuận khác có khả năng đạt được định dạng đa phương dựa trên nền tảng BRICS+ thì tiến trình mở rộng các bên tham gia BRICS+ có thể được nâng lên một mức độ cao hơn. Ví dụ, khu vực mậu dịch tự do Israel-MERCOSUR hoặc khu vực mậu dịch tự do của Liên minh thuế quan phía Nam châu Phi (SACU) - Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) có thể được mở rộng thông qua sự gia nhập của các nước đang phát triển từ vòng cung BRICS+. Hiệu quả của cấp số nhân dạng này sẽ tăng lên khi các nền tảng BRICS+ thể hiện sự cởi mở và bao trùm hơn, và mối liên kết giữa các nền kinh tế mới nổi và các đối tác trên toàn thế giới càng trở nên chặt chẽ hơn. Nói cách khác, để tăng cường hiệu quả cấp số nhân nói trên, nền tảng “hội nhập của hội nhập” của BRICS phải dựa trên các liên minh có khả năng mở rộng quy mô và thiết lập liên kết với các tổ chức khu vực khác (tức là các liên minh khu vực có khả năng “toàn cầu hóa”).

Đổi lại, những nỗ lực thiết lập nền tảng cho các thể chế phát triển khu vực có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng BRICS (dựa trên các quy trình tiêu chuẩn được thiết lập dành cho các dự án đầu tư, bao gồm quan hệ đối tác công tư) và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các liên minh kỹ thuật số với tiềm năng mở rộng quy mô lớn. Cách tiếp cận từng bước này đối với việc thiết lập các liên minh ở Nam bán cầu, tức là các liên minh với sự ủng hộ của mô hình “hội nhập của hội nhập” của BRICS+ có thể trở thành cơ sở để khởi động lại quá trình toàn cầu hoá trong nền kinh tế thế giới từ dưới lên trên (cụ thể là từ cấp độ các quốc gia và tổ chức khu vực), chứ không phải từ trên xuống dưới (chỉ từ cấp độ của các tổ chức toàn cầu).

Quá trình “Hội nhập của Hội nhập” này, vì một số lý do, có thể diễn ra hiệu quả hơn nhiều so với tất cả các nỗ lực trước đây nhằm tự do hóa từ bên trên thông qua sự đồng thuận của Mỹ: Các lộ trình hội nhập khu vực diễn ra từng bước và phù hợp hơn với quá trình tự do hóa thị trường toàn cầu; tính linh hoạt cho phép xem xét lại các mô hình toàn cầu đã có kết quả ở cấp quốc gia hoặc bổ sung vào đó các điều chỉnh; có sự phù hợp hơn giữa hệ thống liên minh toàn cầu và hội nhập ở cấp độ quốc gia, cũng như các nhu cầu và đặc điểm khu vực; sự ổn định chính trị và hiệu quả cao hơn của hệ thống liên minh toàn cầu dựa trên mạng lưới các hiệp hội khu vực.

Minh Hải (tổng hợp)

Các tin khác

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

Sau hơn bốn năm xung đột, Ukraine cho biết đã thu giữ hàng trăm mẫu khí tài của Nga trên chiến trường. Việc Kiev mới đây công bố nền tảng TrophyLab, cho phép các đối tác tiếp cận thông tin kỹ thuật về những mẫu vũ khí này, lập tức thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát quốc tế.

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Bảng xếp hạng kỳ lân toàn cầu năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Trung Quốc) cho thấy, AI đã trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời hé lộ sự dịch chuyển đáng chú ý trong cuộc đua công nghệ giữa các quốc gia.

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Hai trận động đất kinh hoàng liên tiếp với cường độ 7,2 và 7,5 độ richter đã tấn công thủ đô Caracas của Venezuela và các khu vực lân cận hôm 24/6. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đây là cơn địa chấn mạnh nhất tại quốc gia Nam Mỹ này kể từ năm 1900, để lại cảnh tượng tàn phá nặng nề và đẩy hàng chục nghìn người vào cảnh màn trời chiếu đất.

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng "vòm nhiệt" kết hợp với biến đổi khí hậu khiến châu Âu, khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, phải đối mặt với những đợt sóng nhiệt ngày càng dữ dội, thậm chí trở thành "bình thường mới" trong mùa Hè.

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra “khá suôn sẻ”, thì thực tế trên bàn đàm phán và tại các mặt trận lại vẽ nên một bức tranh khác. Những mâu thuẫn về diễn giải thỏa thuận, cùng áp lực chính trị nội bộ tại Washington, đang đặt dấu hỏi lớn về tính khả thi của một thỏa thuận hòa bình vừa mới chớm nở.

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Hai năm sau chiến thắng lịch sử, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phải rút lui do không còn nhận được sự tín nhiệm trong nội bộ đảng. Người được đánh giá là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí kế nhiệm là Andy Burnham, chính trị gia đang nổi lên như hy vọng mới của Công đảng.

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm từ hồ sơ hạt nhân sang việc kiểm soát các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực. Điều này đồng nghĩa tương lai của tiến trình hòa bình Mỹ-Iran không chỉ phụ thuộc vào các cuộc thương lượng ở Thụy Sĩ mà còn gắn chặt với diễn biến thực địa tại Lebanon.

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Căng thẳng tại Bolivia lên đỉnh điểm trong cuối tuần này khi Tổng thống Rodrigo Paz chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc, cho phép các lực lượng an ninh và quân đội tiến hành giải tỏa các chướng ngại vật của người biểu tình – những rào chắn đã làm tê liệt nền kinh tế quốc gia Nam Mỹ này trong suốt 50 ngày qua và cướp đi sinh mạng của ít nhất 14 người.

Mỹ và Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ. Ảnh minh họa Reuters.

“Bước đệm” cho thỏa thuận Mỹ - Iran hay chỉ là khoảng lặng tạm thời?

Một bước ngoặt quan trọng vừa diễn ra tại Trung Đông khi Israel và lực lượng Hezbollah đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon. Động thái này diễn ra vào thời điểm hết sức nhạy cảm, ngay sau những đợt giao tranh ác liệt đe dọa trực tiếp đến cơ hội đạt được hiệp định hòa bình toàn diện giữa Mỹ và Iran.

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Tháng trước, Mỹ thông báo với các đồng minh rằng họ quyết định thu hẹp nguồn lực quân sự sẵn có dành cho NATO. Và hôm 18/6, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ khẳng định Washington không nói giỡn, tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc rà soát thực sự kéo dài sáu tháng, bao gồm cả tham vấn Quốc hội.

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad, mở đường chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía sau bước đột phá ngoại giao này vẫn còn hàng loạt vấn đề gai góc, từ cơ chế kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, tương lai của Hormuz cho đến việc nới lỏng trừng phạt và bảo đảm Israel - Hezbollah tuân thủ ngừng bắn.

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Báo cáo mới nhất của Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho thấy khoảng 2,4 triệu người tị nạn trên thế giới sẽ cần được tái định cư trong năm 2027, nhưng nhu cầu này ngày càng khó khăn do chính sách siết chặt của các quốc gia.

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Tổng thống Trump ngày 16/6 khẳng định, eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn vào ngày 19/6 sau khi xác nhận về một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm bảy nền kinh tế phát triển nhất thế giới (G7), nhiều đồng minh châu Âu lại tỏ ra thận trọng trước triển vọng đó.

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Giới chức Mỹ và Iran mới đây chính thức xác nhận đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt tình trạng chiến tranh. Thỏa thuận sơ bộ này không chỉ làm lóe lên hy vọng chấm dứt cho các hành động quân sự và các lệnh phong tỏa căng thẳng trong suốt nhiều tháng qua, mà còn lập tức tạo ra một cú hích đối với thị trường toàn cầu trong ngày 15/6.

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Việc các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đồng ý khởi động tiến trình đàm phán kết nạp Ukraine là bước tiến đáng kể của Kiev trong nỗ lực gia nhập EU. Tuy nhiên, đây được dự báo là một quá trình kéo dài và đòi hỏi Ukraine có nhiều cải cách lớn.

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/6 (giờ địa phương) tuyên bố Washington và Tehran có thể sẽ ký kết một thỏa thuận hòa bình ngay trong cuối tuần này, qua đó mở cửa trở lại tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. Dù Iran tỏ ra thận trọng, tuyên bố của Tổng thống Mỹ đã có những tác động nhất định đến thị trường toàn cầu.

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.