Kế hoạch mở rộng của Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới

Nhiệm kỳ Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS - gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) của Trung Quốc năm 2022 được đánh dấu bằng việc công bố kế hoạch trao quy chế vĩnh viễn cho định dạng BRICS+ và nghiên cứu các khả năng mở rộng khối này.

Các cuộc thảo luận hiện nay liên quan đến tương lai của định dạng BRICS+ xoay quanh 2 vấn đề: Thứ nhất, khối này có nên mở rộng tuần tự, kết nạp từng quốc gia ở mỗi giai đoạn hay không? Và thứ hai, có nên sử dụng mô hình “hội nhập của hội nhập”, tức là tạo ra một nền tảng hợp tác giữa các tổ chức khu vực, trong đó có các thành viên BRICS? Có vẻ như cả 2 vấn đề đều khả thi ở giai đoạn hiện tại, và mỗi lựa chọn đều có ưu và nhược điểm riêng. Tuy nhiên, mô hình “hội nhập của hội nhập” khu vực sẽ cho phép các nền kinh tế BRICS mở rộng đáng kể hợp tác với các quốc gia còn lại ở Nam bán cầu.

Kế hoạch mở rộng của Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới -0
Các nhà lãnh đạo Nhóm BRICS.

Về quy mô, kết quả của việc mở rộng BRICS theo 2 hình thức nói trên có thể được minh họa bằng toán học thông qua sự khác biệt giữa cấp số cộng và cấp số nhân. Nếu sự mở rộng thành viên BRICS theo từng giai đoạn thể hiện cấp số cộng thì mô hình “hội nhập của hội nhập” BRICS+ có thể được coi như một ý tưởng quy mô lớn và táo bạo hơn theo cấp số nhân. Về cấp số cộng, làn sóng mở rộng thành viên của BRICS có thể bao gồm việc bổ sung dần dần một hoặc nhiều quốc gia (có thể trong số các nước thành viên Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) thuộc miền Nam bán cầu).

Một phương án khác là kết nối các khối hội nhập khu vực của tất cả 5 thành viên BRICS, bao gồm Sáng kiến Vịnh Bengal về Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật đa dạng, Liên minh Kinh tế Á-Âu, Khu vực Thương mại tự do ASEAN-Trung Quốc, MERCOSUR và Liên minh thuế quan Nam châu Phi. Điều này sẽ dẫn tới việc gia nhập thêm 25 thành viên mới (luỹ tiến hình học là 5x5) từ vòng tròn BRICS+, tức là các nước láng giềng/đối tác trong khu vực của các nền kinh tế BRICS.

Phương án cấp số nhân này có thể được đưa lên một mức độ cao hơn nếu hình thành nền tảng mở rộng trong đó có nhiều quốc gia hơn, bao gồm cả các nước thành viên Liên minh châu Phi, CELC (Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latin và Caribe), cũng như các quốc gia thuộc các nền kinh tế Á-Âu thuộc Nam bán cầu.

Khối các nền kinh tế đang phát triển Á-Âu có thể hình thành trên cơ sở liên kết của các khối hội nhập khu vực chính - Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (CSO), Hội đồng Hợp tác các Quốc gia Arab vùng Vịnh (GCC), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Hiệp hội hợp tác khu vực Nam Á (SAARC), Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Một nền tảng mở rộng như vậy, trải dài trên cả 3 lục địa của Nam bán cầu, có thể được gọi là Liên minh Liên lục địa ba bên (TRIA), bao gồm khoảng 125-130 nền kinh tế mới nổi (con số chính xác phụ thuộc vào phương pháp luận để xác định khái niệm nền kinh tế Á-Âu). Như vậy, kịch bản thứ hai của quá trình mở rộng nền tảng BRICS+ hàm ý về sự phát triển cấp số nhân ở định dạng “5x5”.

Nếu tính tất cả các thỏa thuận thương mại song phương, đa phương, liên minh kỹ thuật số và các thỏa thuận khác có khả năng đạt được định dạng đa phương dựa trên nền tảng BRICS+ thì tiến trình mở rộng các bên tham gia BRICS+ có thể được nâng lên một mức độ cao hơn. Ví dụ, khu vực mậu dịch tự do Israel-MERCOSUR hoặc khu vực mậu dịch tự do của Liên minh thuế quan phía Nam châu Phi (SACU) - Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) có thể được mở rộng thông qua sự gia nhập của các nước đang phát triển từ vòng cung BRICS+. Hiệu quả của cấp số nhân dạng này sẽ tăng lên khi các nền tảng BRICS+ thể hiện sự cởi mở và bao trùm hơn, và mối liên kết giữa các nền kinh tế mới nổi và các đối tác trên toàn thế giới càng trở nên chặt chẽ hơn. Nói cách khác, để tăng cường hiệu quả cấp số nhân nói trên, nền tảng “hội nhập của hội nhập” của BRICS phải dựa trên các liên minh có khả năng mở rộng quy mô và thiết lập liên kết với các tổ chức khu vực khác (tức là các liên minh khu vực có khả năng “toàn cầu hóa”).

Đổi lại, những nỗ lực thiết lập nền tảng cho các thể chế phát triển khu vực có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng BRICS (dựa trên các quy trình tiêu chuẩn được thiết lập dành cho các dự án đầu tư, bao gồm quan hệ đối tác công tư) và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các liên minh kỹ thuật số với tiềm năng mở rộng quy mô lớn. Cách tiếp cận từng bước này đối với việc thiết lập các liên minh ở Nam bán cầu, tức là các liên minh với sự ủng hộ của mô hình “hội nhập của hội nhập” của BRICS+ có thể trở thành cơ sở để khởi động lại quá trình toàn cầu hoá trong nền kinh tế thế giới từ dưới lên trên (cụ thể là từ cấp độ các quốc gia và tổ chức khu vực), chứ không phải từ trên xuống dưới (chỉ từ cấp độ của các tổ chức toàn cầu).

Quá trình “Hội nhập của Hội nhập” này, vì một số lý do, có thể diễn ra hiệu quả hơn nhiều so với tất cả các nỗ lực trước đây nhằm tự do hóa từ bên trên thông qua sự đồng thuận của Mỹ: Các lộ trình hội nhập khu vực diễn ra từng bước và phù hợp hơn với quá trình tự do hóa thị trường toàn cầu; tính linh hoạt cho phép xem xét lại các mô hình toàn cầu đã có kết quả ở cấp quốc gia hoặc bổ sung vào đó các điều chỉnh; có sự phù hợp hơn giữa hệ thống liên minh toàn cầu và hội nhập ở cấp độ quốc gia, cũng như các nhu cầu và đặc điểm khu vực; sự ổn định chính trị và hiệu quả cao hơn của hệ thống liên minh toàn cầu dựa trên mạng lưới các hiệp hội khu vực.

Minh Hải (tổng hợp)

Các tin khác

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.