Những thách thức lớn
Quyết định trao quyền đăng cai World Cup 2026 cho 3 quốc gia Bắc Mỹ vào năm 2017 đã đặt ra vấn đề an ninh phức tạp chưa từng có trong lịch sử với các nhà tổ chức giải đấu. Khoảng cách từ Vancouver đến Mexico City là hơn 4.000km còn trong nội bộ nước Mỹ, khoảng cách từ Seattle đến Miami cũng lên tới hơn 5.300km. Các chuyên gia ước tính có khoảng 5,5 triệu khán giả sẽ trực tiếp đến các sân vận động tại Mỹ, cùng với hàng triệu du khách đổ về các thành phố đăng cai. Việc bảo vệ một không gian địa lý rộng lớn như vậy, với hàng trăm sự kiện bên lề, đặc biệt là các khu vực fanzone có sức chứa lên đến 100.000 người, là một bài toán khiến bất kỳ nhà hoạch định an ninh nào cũng phải đau đầu.
Với Mỹ, nước vừa là tâm điểm sự chú ý, vừa tiềm ẩn những vấn đề an ninh khó lường bậc nhất, chính phủ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh vô cùng chi tiết. Ngân sách ước tính cho riêng phần đảm bảo an ninh trên đất Mỹ đã vượt qua con số 2 tỷ USD, một kỷ lục tuyệt đối trong lịch sử, vượt xa mức 1,2 tỷ USD mà Nga chi cho World Cup 2018 hay 1,5 tỷ USD của Qatar năm 2022. Đây không phải là sự phô trương, mà là một tính toán dựa trên những đánh giá tình báo nghiêm túc.
trong công tác an ninh cho giải đấu
Báo cáo của Bộ An ninh nội địa, được trích dẫn trong phiên điều trần trước Ủy ban An ninh quốc gia Thượng viện hồi tháng 3/2025, đã chỉ rõ sự kiện này là “mục tiêu cứng số một” đối với các tổ chức khủng bố quốc tế và các phần tử cực đoan trong nước. Không những thế, không gian mạng cũng là những vấn đề mới mang tính thời đại tạo ra nhiều thách thức ở giải đấu lần này. Thượng nghị sĩ Mark Warner, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, cảnh báo: “Không gian mạng và không gian thực sẽ là hai mặt trận song song. Mối đe dọa không chỉ đến từ một kẻ đánh bom liều chết đơn độc, mà còn có thể là một cuộc tấn công mạng có chủ đích nhằm vào hệ thống kiểm soát sân vận động hay hạ tầng giao thông”.
Mạng lưới đa tầng
Cốt lõi trong cách tiếp cận của Mỹ là học thuyết “An ninh theo thiết kế”, một triết lý được Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA) đặt lên hàng đầu. Khác với những kỳ World Cup trước, nơi an ninh thường được gia cố sau khi cơ sở hạ tầng đã hoàn thiện, lần này các chuyên gia an ninh tham gia ngay từ giai đoạn lên bản vẽ kiến trúc. Bà Jen Easterly, Giám đốc CISA, khẳng định: “Chúng tôi không phản ứng, chúng tôi phòng ngừa. Từng cảm biến, từng camera, từng điểm truy cập mạng đều được tính toán để tối thiểu hóa bề mặt tấn công”. Chính sách này dẫn đến việc thiết lập các “vành đai ảo” ba lớp xung quanh tất cả các địa điểm thi đấu. Ở vành đai ngoài cùng, trong bán kính 2km, là khu vực giám sát bằng khí cầu và drone của Bộ Quốc phòng. Vành đai giữa là các trạm kiểm soát với công nghệ nhận diện khuôn mặt và quét sinh trắc học. Vành đai trong cùng tại cổng vào, là hệ thống sàng lọc tích hợp AI có khả năng xử lý 1.200 người mỗi giờ.
Một trong những quyết định gây tranh cãi nhất nhưng cũng được coi là “xương sống” của chiến lược an ninh là việc chính thức ban bố Tình trạng Khẩn cấp an ninh đặc biệt quốc gia (NSSE) cho toàn bộ thời gian diễn ra World Cup. Theo sắc lệnh hành pháp được Tổng thống ký vào tháng 1/2026, Bộ An ninh Nội địa được trao quyền điều phối mọi nguồn lực liên bang. Đây là cấp độ phân loại an ninh cao nhất của Mỹ, trước đây chỉ dành cho các sự kiện như lễ nhậm chức Tổng thống hay Thế vận hội Olympic. Cơ quan Quản lý An ninh vận tải (TSA) triển khai hàng ngàn nhân viên mặc thường phục và vũ trang trên tất cả các hệ thống giao thông công cộng chính. Ước tính, sẽ có khoảng 12.000 nhân viên TSA được huy động, cùng với 35.000 sĩ quan từ các cơ quan thực thi pháp luật địa phương và tiểu bang. Lực lượng Vệ binh Quốc gia cũng được kích hoạt với quân số lên đến 20.000 người, túc trực tại các vị trí then chốt, sẵn sàng ứng phó sự cố.
Công nghệ là chiến trường thầm lặng nhưng mang tính quyết định. Chương trình “Sân vận động thông minh” với công nghệ AI được áp dụng mạnh mẽ. Tại sân MetLife ở New Jersey, nơi diễn ra trận chung kết, hơn 5.000 camera AI được lắp đặt, không chỉ để nhận diện khuôn mặt mà còn phân tích hành vi. Hệ thống do Palantir Technologies phát triển có khả năng phát hiện các hành vi như bỏ lại hành lý vô chủ, xô xát, hay chuyển động ngược dòng đám đông, gửi cảnh báo đến trung tâm chỉ huy chỉ trong 0,3 giây. Ông Michael Morell, cựu Giám đốc CIA, nay là cố vấn an ninh cấp cao cho Ban tổ chức World Cup 2026, nhấn mạnh: “Mối đe dọa lớn nhất không phải là thứ chúng ta đã biết, mà là những điều chưa biết mà ta không ngờ tới. AI cho phép chúng ta thu hẹp khoảng trống đó, biến một biển người hỗn loạn thành một tập hợp các điểm dữ liệu có thể đọc được và dự báo trước”. Bên cạnh đó, chính sách “Bầu trời sạch” cũng cực kỳ nghiêm ngặt. Mọi hoạt động bay không phép trong phạm vi 50 km quanh các sân vận động đều bị coi là mối đe dọa an ninh quốc gia. Không quân Mỹ sẽ duy trì các phi đội máy bay chiến đấu trực chiến 24/7, sẵn sàng đánh chặn, trong khi các hệ thống chống drone được triển khai dày đặc.
Hợp tác quốc tế là mắt xích không thể thiếu. Lần đầu tiên trong lịch sử World Cup, một Trung tâm Hợp nhất tình báo đa quốc gia được thành lập ngay tại trụ sở FBI ở Washington với sự tham gia của các sĩ quan tình báo từ 60 quốc gia có đội tuyển tham dự. Tại đây, thông tin tình báo được chia sẻ theo thời gian thực. Chính sách thị thực cũng được thắt chặt chưa từng có. Bộ Ngoại giao Mỹ yêu cầu tất cả du khách không thuộc diện miễn thị thực phải cung cấp dữ liệu sinh trắc học và tài khoản mạng xã hội trong 5 năm trở lại đây. Quyết định này gây ra những cuộc tranh luận gay gắt về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhưng chính Ngoại trưởng Mỹ khẳng định: “Quyền riêng tư là quan trọng, nhưng mạng sống của hàng triệu con người là tối thượng”.
Những ý kiến trái chiều
Bức tường an ninh ấy cũng bộc lộ những vết nứt tiềm tàng, tạo nên tranh luận về sự cân bằng giữa an ninh và tự do dân sự. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền và Liên đoàn Tự do dân sự (ACLU) đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ lạm quyền và phân biệt đối xử từ các hệ thống giám sát hàng loạt. Việc triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt, vốn có tỉ lệ lỗi cao hơn đối với người da màu, làm dấy lên lo ngại về việc hàng ngàn người hâm mộ vô tội có thể bị gắn cờ sai. Bà Hina Shamsi, Giám đốc Dự án của ACLU, chỉ trích: “Chính phủ đang dựng lên một nhà nước giám sát tạm thời mang tên World Cup. Họ hứa hẹn an toàn tuyệt đối, nhưng cái giá phải trả là sự xói mòn các quyền hiến định”.
An ninh mạng nổi lên như một chiến trường song song đầy cam go. CISA công bố sáng kiến “Lá chắn vàng”, theo đó tất cả các đối tác thương mại của FIFA, từ nhà cung cấp dịch vụ lưu trú, vận tải cho đến chuỗi bán lẻ, đều phải tuân thủ bộ tiêu chuẩn an ninh mạng bắt buộc. Mọi hệ thống được yêu cầu kiểm tra thâm nhập định kỳ hàng tuần trong suốt thời gian diễn ra sự kiện. Ông Harry Coker, Giám đốc An ninh quốc gia mạng, cho biết số vụ tấn công mạng có chủ đích vào hạ tầng liên quan đến World Cup đã tăng 400% trong quý đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước. Nhưng chính điều này cũng làm dấy lên những lo ngại về bảo mật thông tin khác. Chương trình an ninh khổng lồ đó chính FBI thực hiện đã sàng lọc lý lịch của 150.000 nhân viên tham gia tổ chức giải đấu từ tình nguyện viên đến nhà báo cũng bị chỉ trích là quá khắt khe. Theo ban tổ chức Mỹ, bất kỳ ai từng có tiền án, tiền sự, dù là nhỏ nhất, cũng bị từ chối cấp thẻ ra vào. Ông Alejandro Mayorkas, cựu Bộ trưởng Bộ An ninh nội địa hiện tham gia điều phối cùng FIFA đã rất thẳng thắn thừa nhận quan điểm đề cao an ninh của nước chủ nhà Mỹ: “Thà thiếu một nụ cười chào đón còn hơn có một kẽ hở chết người”.
Nhìn tổng thể, công tác an ninh cho World Cup 2026 không chỉ là một chiến dịch đơn thuần, mà là cuộc tổng diễn tập cho cách nước Mỹ đối mặt với các mối đe dọa hỗn hợp trong bối cảnh hiện nay. Thể thao là cây cầu, không phải pháo đài, nhưng để cây cầu ấy đứng vững trong môi trường đầy hiểm nguy, sự cảnh giác có lẽ là không bao giờ thừa. Như chính lời ông Alejandro Mayorkas đã khẳng định, “World Cup không chỉ là một giải đấu, mà còn là một tuyên ngôn về sự kiên cường của quốc gia trước mọi thách thức toàn cầu”.
