Houthi:  Bài toán khó của phương Tây

Ngày 11/12, một tàu chở dầu đang đi ngoài khơi Yemen đã bị nhóm vũ trang nổi dậy Houthi tấn công. Đây là vụ việc mới nhất nhắm vào các tàu thuyền lưu thông qua tuyến đường này, với 40% hoạt động thương mại toàn cầu đi qua.

Lực lượng Houthi tuyên bố sẽ tấn công tất cả các tàu thuyền của Israel hoặc tàu hướng đến cảng Israel để ủng hộ người Palestine. Nhóm phiến quân này đang kiểm soát một phần Yemen, đặc biệt là các lối vào eo biển ở khu vực Biển Đỏ. Các nước phương Tây muốn huy động quốc tế để đảm bảo trục thương mại then chốt này nhưng khó có thể lay chuyển tình thế.

image001.jpg -0
Houthi đã công bố một đoạn video vụ tấn công tàu vận tải trên đường tới Israel ở Biển Đỏ hôm 20/11/2023

Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), một bộ phận của Hải quân Hoàng gia, báo cáo vào đêm 11/12 rằng một tàu đã bị bắn ở eo biển Bab el-Mandeb, vùng biển ngoài khơi cảng Mokha ở phía tây nam Yemen. Vụ việc khiến tàu bốc cháy nhưng thủy thủ đoàn được cho là đã an toàn. Hãng tin AP sau đó dẫn lời các công ty tình báo tư nhân đưa tin rằng tàu Strinda chở dầu và hóa chất của Na Uy đã bị tấn công ở Biển Đỏ. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) đã xác nhận vụ tấn công và nói thêm rằng một tên lửa hành trình chống hạm đã được phóng từ khu vực do Houthi kiểm soát.

Ngày 12/12, người phát ngôn của phong trào Houthi ở Yemen, Yahya Sarea, thừa nhận trách nhiệm vụ tấn công trên, đồng thời cho biết Houthi còn ngăn chặn một số tàu khác do không đáp ứng cảnh báo từ Hải quân Yemen trong hai ngày qua, và cũng theo Houthi, tàu Na Uy bị tấn công sau khi "thủy thủ đoàn phớt lờ mọi cảnh báo".

Thương mại toàn cầu bị đe dọa

Ngay sau khi một tên lửa bắn từ Yemen đã đánh trúng tàu chở dầu treo cờ Na Uy, Pháp kêu gọi tránh có bất kỳ xung đột nào trong khu vực Biển Đỏ. Hải quân Pháp đang bố trí một hạm đội tại đây nhằm đáp trả các cuộc tấn công do phiến quân Houthi phát động từ vài tuần trước. Những cuộc tấn công lặp đi lặp lại này làm giới vận tải hàng hải lo lắng, vì chúng gây nguy hiểm cho hoạt động di chuyển qua kênh đào Suez - một trong những tuyến đường thương mại chính trên toàn thế giới.

Vào cuối tuần trước, Hải quân Pháp đã can thiệp khu vực bằng hoạt động đánh chặn máy bay không người lái. Vào ngày 9/12, phiến quân Houthi dọa tấn công bất kỳ tàu thuyền nào đang hướng đến Israel nếu không có bất kỳ viện trợ nào được cấp cho người dân ở Dải Gaza.

Tuy căng thẳng gia tăng nhưng hoạt động đi lại trong khu vực này hầu như không thay đổi. Thế nhưng, tuyến đường giao thông đi đến Israel đang bị gián đoạn nghiêm trọng. Lợi nhuận thu được từ hoạt động tại cảng Eilat ở Biển Đỏ đang sụt giảm. Những chiếc thuyền từng thường xuyên sử dụng Kênh đào Suez để đi đến các cảng của Israel ở Địa Trung Hải đang phải chuyển hướng, làm kéo dài hành trình và chi phí. Các công ty bảo hiểm phải áp dụng phí bảo hiểm bổ sung cho tất cả các chuyến hàng vận chuyển từ hoặc đến Israel. Nếu xung đột leo thang, sẽ là một cú sốc lớn đối với ngành thương mại toàn cầu.

12% hàng hóa toàn cầu đi qua kênh đào Suez. Đây là tuyến đường chính của nhiên liệu: 10% sản phẩm dầu mỏ, 5% dầu thô và 8% khí tự nhiên hóa lỏng lưu thông qua tuyến đường này. Đây là tuyến đường quan trọng nhằm cung cấp năng lượng đến cho người châu Âu. Đây cũng là tuyến đường quan trọng cho hoạt động thương mại ngũ cốc: 7% lượng ngũ cốc toàn cầu đi qua Biển Đỏ. Nếu eo biển Bab-el-Mandeb bị phong tỏa, cước vận chuyển bằng tàu biển có nguy cơ tăng vọt, và Ai Cập - quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn thu từ kênh đào Suez, sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên.

Ngành vận tải hàng hóa đã chịu sẵn nhiều rủi ro vì hoạt động tại Kênh đào Panama - một tuyến đường vận chuyển hàng hóa lớn khác, đang trì trệ lại do ảnh hưởng của hạn hán. Nhiều chuyến hàng phải chờ đợi để di chuyển. Các chủ tàu đã chuyển hướng một số tàu của họ qua Suez, khiến lộ trình kéo dài thêm 5 ngày. Bây giờ, nếu phải tránh Biển Đỏ, tức là bỏ qua châu Phi thông qua Mũi Hảo Vọng, và chuyển lộ trình đến châu Á, châu Âu và châu Mỹ, thì chuỗi cung ứng sẽ lại gặp đầy thử thách.

Giải pháp nào?

Các vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Houthi ở khu vực Biển Đỏ đã buộc lực lượng hải quân phương Tây phải hành động. Kể từ ngày 7/10, khoảng 20 máy bay không người lái đã bị tiêu diệt, trong đó có 3 chiếc UAV do tàu hộ vệ Languedoc của Pháp tiêu diệt trong vòng 48 giờ. Trước tình trạng Houthi tấn công dồn dập nhằm vào tất cả con tàu, rất khó để tìm ra giải pháp, chuyên gia hàng hải Vincent Groizeleau cho biết. “Trong 2 tuần qua, đã có nhiều cuộc tấn công nhắm vào các tàu hướng đến cảng của Israel. Chúng tôi bắt đầu có một hướng lý giải khác, đó là tấn công các tàu thuyền viện trợ cho Israel, nhưng tất cả hàng hóa mà Israel cần không chỉ đi qua các công ty Israel mà còn thông qua các công ty quốc tế. Vì vậy, chúng tôi sẽ dõi theo phản ứng của phương Tây trước mối đe dọa này” - ông nói thêm

Để đảm bảo trục thương mại then chốt này, lựa chọn quân sự nằm trong số các phương án được đề xuất. Các cuộc tấn công nhắm vào tàu thương mại không phải là hiện tượng mới ở Biển Đỏ dù đã có một lực lượng quốc tế thường trực trong hơn 20 năm. Mỹ dự kiến sẽ tăng cường lực lượng quân sự tại khu vực này nhằm mở rộng quy mô hiện diện ở Biển Đỏ, nhưng Mỹ cũng muốn huy động các quốc gia khác tham gia vào kế hoạch này, chẳng hạn như Trung Quốc. Tuy nhiên, lực lượng hải quân không thể hộ tống mọi tàu thuyền dọc theo bờ biển phía Tây Yemen do Houthi kiểm soát.

Mỹ đã đề xuất các biện pháp trừng phạt ngoại giao và có thể sẽ liệt Houthi vào danh sách các tổ chức khủng bố. Điều này có thể ngăn Yemen yêu cầu bồi thường trong khuôn khổ của một thỏa thuận hòa bình đang được đàm phán với Arab Saudi. Nhưng các biện pháp trừng phạt của phương Tây dường như không được quan tâm. Thực tế, các nước Arab khó có thể trừng phạt Houthi vì có khả năng sẽ bị cho là ủng hộ Israel. Trong khi Iran là đồng minh chính của nhóm phiến quân Yemen này.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.