Hồ sơ Pandora: Wyoming, thiên đường trốn thuế mới

“Cao bồi Cocktail”

Ánh đèn neon hắt sáng trên nóc quán rượu nhô mình ra quảng trường thành phố Jackson (Wyoming), nơi chuyên phục vụ các loại bia Grand Teton Amber và Yellowstone Lemonade. Cowboy Coffee Co. còn có món thịt bò rừng khoái khẩu cùng việc những món đồ lưu niệm làm từ các viên đạn khá tinh xảo.

Tại thành phố này, nơi có 4 mái vòm được làm từ gạc của loài nai sừng tấm, giới luật sư và các nhà lập kế hoạch bất động sản đã thu hút khách hàng bằng một thứ gì đó xem ra hấp dẫn hơn nhiều. Nó gọi là “Cao bồi Cocktail” mà trong những năm gần đây việc dàn xếp tài chính đã như một thứ nam châm thu hút đông đảo người ngoài đặt chân tới tiểu bang ít dân nhất xứ Mỹ.

Cocktail và các phiên bản của nó (bao gồm quỹ tín thác Wyoming và nhiều tầng các công ty tư nhân với quyền sở hữu bị che giấu) đã cho phép người giàu trên thế giới chuyển và tiêu tiền trong vòng bí mật tuyệt đối, họ cũng được bảo vệ bởi một số luật riêng tư mạnh nhất nước Mỹ; cũng như trong một số trường hợp còn ngăn cản sự giám sát của các nhà làm luật từ các tiểu bang khác.

Các triệu phú và tỷ phú USD không bỏ qua cơ hội. Trong những năm gần đây, nhiều gia đình giàu có từ Ấn Độ, Ý và Venezuela đã bỏ các trung tâm tài chính quốc tế và dồn tiền vào những hãng luật trong những khu resort trượt tuyết và thành phố mỏ ở Wyoming nhằm biến nơi đây trở thành một trong những thiên đường “né” thuế an toàn nhất thế giới.

Theo xác nhận của Hồ sơ Pandora thì hàng chục khách hàng quốc tế đã sáng lập ra các quỹ tín thác tài sản ở Wyoming (cơ sở dữ liệu với hơn 11,9 triệu hồ sơ được thu thập bởi ICIJ và chia sẻ với báo The Washington Post) đã phô bày sự dịch chuyển của dòng tài sản ngầm cực lớn trên toàn cầu.

Những tài liệu này cung cấp một cái nhìn hiếm hoi về lĩnh vực tài chính kín của Wyoming cũng như cách nhà giàu lệ thuộc vào những dịch vụ đó.  Trong thời gian qua, các chuyên gia chống “rửa tiền” và thi hành pháp luật đã từng lên tiếng cảnh báo những nhà lập pháp tiểu bang và liên bang rằng có loại tiền đáng ngờ chảy vào các thiên đường thuế của Mỹ, né tránh các cơ quan thuế, các chủ nợ và các điều tra viên hình sự.

31,5 tỷ USD tài sản ngầm

Nhưng ở Wyoming, với sự hậu thuẫn của các nhà lập pháp tiểu bang, ngành công nghiệp tín thác đã đi trước một nước trong việc thúc đẩy nhiều thỏa thuận tài chính cho các khách hàng tiềm năng trên khắp thế giới. Trọng tâm của các thỏa thuận đó là các quỹ tín thác, những thỏa thuận pháp lý cho phép người ta cất giữ tiền và các loại tài sản khác tránh khỏi ánh mắt nghi hoặc của các chủ nợ và ít chịu nghĩa vụ thuế cá nhân hoặc người thân thụ hưởng tài sản đó.

Để có lợi ích đó, các chủ sở hữu quỹ tín thác sẽ phải chỉ định một người quản lý độc lập (có thể là họ hàng, bạn bè hoặc cố vấn tài chính) nhằm quyết định khi nào và như thế nào để đầu tư và tiêu tiền. Wyoming nằm trong số ít tiểu bang cho phép các khách hàng tự đặt một công ty tư nhân (thường do thành viên gia đình tự kiểm soát) đảm bảo kiểm soát toàn bộ tài sản và một lớp tài chính mật. Một số công ty không được thanh kiểm tra định kỳ hoặc thoát khỏi thanh tra nhà nước.

Bằng cách áp dụng hướng tiếp cận này, “Cao bồi Cocktail” – những người giàu có có thể bỏ tiền vào Mỹ để đầu tư hoặc chi tiêu ở mức độ ẩn danh trong các thiên đường thuế. Giáo sư luật Allison Tait của Đại học Richmond, một chuyên gia bất động sản và quỹ tín thác, người có nhiều năm nghiên cứu về hiện tượng “Cao bồi Cocktail”, giải thích: “Wyoming đang tự lăng xê là một thiên đường đầu tư mới. Hiểu nôm na như một thứ quà gói trong một món quà khác. Càng nhiều lớp gói thì càng khó hình dung rõ ràng là né thuế, trốn thuế hay tội phạm tài chính. Về cơ bản rất ít người biết quý vị đang làm gì”. Gia đình không trả lời câu hỏi của các nhà điều tra (phóng viên). Một đại diện của gia đình Baggio cũng né giới truyền thông và chỉ đại khái nói rằng họ đang nhận ủy thác tài sản cho các quan chức Argentina ở Wyoming. Không có bằng chứng trong những tài liệu của Hồ sơ Pandora cho thấy những quỹ tín thác ở Wyoming đã “che chở” cho tội phạm.

Trong một thị trường toàn cầu cạnh tranh gay gắt, nhưng ưu đãi tài chính của Wyoming xem ra rất nổi bật. Một công ty tín thác tại Singapore (cách Wyoming 8.700 dặm) đã quảng cáo Wyoming là “thiên đường thuế đảm bảo kín đáo tuyệt đối danh tính và tài sản khách hàng”. Theo tuyên bố từ giới chức tiểu bang Wyoming thì các công ty tín thác ở địa phương đang quản lý ít nhất 31,5 tỷ USD tài sản. Lần nào cũng vậy các nhà lập pháp Wyoming nại lý do là ngành công nghiệp tín thác sẽ mang lại việc làm và lợi ích kinh tế cho địa phương khi mà nơi đây từ lâu đã gánh nhiều loại thuế tiêu thụ đặc biệt cho than đá, dầu hỏa và các tài nguyên thiên nhiên khác.

Cựu lập pháp viên của đảng Cộng hòa, Michael Von Flatern, người không thành công trong việc đánh thuế vào ngành công nghiệp tín thác, cho rằng các nhà lập pháp đã không xét mọi khía cạnh của nguồn tiền chảy vào tiểu bang Wyoming. Ông quả quyết: “Chúng tôi chưa hề nghĩ tiền đó là của các “đầu sỏ” tài chính hay bè bạn của các nhà độc tài”.

Năm 1977, các kế toán viên và luật sư của một tập đoàn dầu mỏ tư nhân đã thuyết phục chính quyền Wyoming thiết lập một thỏa thuận tài chính mà không giống với bất kỳ đâu ở Mỹ. Và các nhà lập pháp nơi đây đã phê chuẩn việc thành lập các công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) mà giờ đây đang phát triển ra toàn quốc nhằm giúp che đậy danh tính các chủ nhân thực sự, cũng như bảo vệ tài sản của họ trước các chủ nợ. Trong 3 thập niên kế đó, các nhà lập pháp đã sửa luật bao gồm những thay đổi dễ dàng giúp chủ các công ty giấu danh tính của họ.

Các nhà lập pháp cũng khuyến khích phát triển ngành công nghiệp tín thác, chấp nhận hơn 100 thay đổi đối với các luật tín thác của tiểu bang vào năm 2011. Cùng lúc đó, “Cao bồi Cocktail” và các dị bản đã thành công rực rỡ. Wyoming đang cung cấp 2 loại công ty tín thác tư nhân, cả 2 đều khuyến nghị với các tài sản tín thác có giá trị từ 100 triệu USD trở lên. Các luật sư giải thích rằng việc tùy chọn có thể giúp các gia đình tránh hóa đơn thuế “trên trời rơi xuống” cùng những thắc mắc khác.

Wyoming có 7 công ty tín thác tư nhân được quản lý. Giới chức tiểu bang này cũng thừa nhận không biết có bao nhiêu công ty “ngoài luồng” đang hoạt động. Năm 2018, một ủy ban các nhà lập pháp ước tính rằng các luật sư đã giúp thành lập khoảng 100 công ty “ngoài luồng” mỗi năm.

Nghiên cứu vào năm ngoái 2020 của ông Adam Hofri-Winogradow, giáo sư luật kiêm chuyên gia tín thác của Đại học Do Thái Jerusalem (Israel) khẳng định: “Wyoming đang nằm trong số 10 khu vực pháp lý tín thác thân thiện và ít gò bó khách hàng nhất thế giới”.

Nghiên cứu đã xếp Wyoming đứng trước Nam Dakota, theo công bố từ một cuộc điều tra của Hồ sơ Pandora do báo The Post và ICIJ công bố vào tháng 10-2021. Cũng trong tháng 10 đó, Nghị viện Châu Âu đã gọi các tiểu bang Wyoming, Nam  Dakota, Alaska, Delaware và Nevada là “những trung tâm tài chính và bí mật nghiệp đoàn”.

Những khách hàng khét tiếng

Hồ sơ Pandora đã tiết lộ một loạt giao dịch tại Wyoming từ giữa năm 2016 đến năm 2019, cũng như những người đứng sau chúng. Một số người đã chuyển của cải khỏi các thiên đường thuế truyền thống ở châu Âu và Caribbe, và góp thêm vào đội ngũ “Cao bồi Cocktail”. Theo tiết lộ của Hồ sơ Pandora thì ngay từ cuối năm 2016, tỷ phú Igor Makarov đã chuyển sang Wyoming để thiết lập nên quỹ tín thác Wyoming và một quỹ tín thác tư nhân không bị kiểm soát.

Ông Makarov đã tự tạo nên chính mình là “Cao bồi Cocktail” khi cùng lúc đặt 3 công ty tín thác ở quần đảo British Virgin bao gồm một máy bay phản lực 13 ghế. Makarov và công ty dầu khí của mình (Itera) đã đối mặt với sự giám sát của châu Âu và Mỹ. Cơ quan thương mại và phát triển Mỹ đã đình lại gói tài trợ trị giá 868.000 USD cho Itera. Năm 2006, FBI đột nhập văn phòng của Itera ở Florida để điều tra một nghị sỹ Mỹ có dính líu với công ty này. Tiếp đó đến năm 2009, báo giới Ý rộ tin ông Makarov bị điều tra vì liên quan đến các nhân vật mafia.

Trong một danh sách chưa được phân loại từ năm 2018, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa Igor Makarov vào danh sách các “đầu sỏ” Nga cần phải điều tra. Thông qua luật sư của mình, Makarov tuyên bố ông ta không có liên quan đến tội phạm có tổ chức, và la lên rằng truyền thông Ý “nói láo như chạch”.

Celia María Agueda Munilla, “bà trùm” 83 tuổi của gia đình Baggio ở Argentina cũng thiết lập quỹ tín thác bởi một hãng tín thác tư nhân ở Wyoming. Theo Hồ sơ Pandora thì quỹ tín thác này được thành lập năm 2018 tại quần đảo British Virgin với số tiền 7 triệu USD trong một tài khoản ngân hàng ở Miami (Florida). Munilla và ông xã quá cố đã thành lập nên RPB, một trong những nhà sản xuất nước ép trái cây đóng hộp và rượu lớn nhất Argentina. Bà Munilla vẫn làm giám đốc công ty. Suốt nhiều năm công ty RPB đã liên tục bị chính quyền địa phương và cả quan chức chính phủ tố công ty này làm ô nhiễm đất đai và đường thủy.

Hồ sơ Pandora không liệt kê con trai của bà Munilla làm người thụ hưởng quỹ tín thác ở Wyoming. Đơn vị tình báo tài chính Argentina (FIU) đang theo đuổi vụ án này mà họ gọi tên là “Hồ sơ Baggio” với cáo buộc “rửa tiền”. RPB và gia đình Baggio không trả lời các câu hỏi của các nhà điều tra hình sự.

Tháng 10-2021, các nhà lập pháp Mỹ đã kêu gọi sửa đổi các quy định chống “rửa tiền” kể từ sự kiện 11-9, nếu được phê chuẩn thì các luật sư và công ty tín thác bắt buộc phải điều tra khách hàng của mình, cùng nguồn tài sản của họ để đảm chắc những khoản tiền đáng ngờ không chọc thủng hệ thống tài chính Mỹ.