Hồ sơ chương trình chế tạo trực thăng cánh nghiêng của Mỹ

Mới đây, tại Hội nghị Thượng đỉnh Giải pháp nhiệm vụ thường niên của Hiệp hội Hàng không Lục quân Hoa Kỳ, Lục quân Mỹ thông báo máy bay tấn công tầm xa tương lai (FLRAA) dạng cánh quạt nghiêng sẽ được đặt tên là MV-75. Bell, một công ty con của Textron, đang phát triển MV-75, dựa trên máy bay trực thăng cánh quạt nghiêng V-280 Valor của hãng, theo chương trình Máy bay tấn công tầm xa tương lai (FLRAA) của Lục quân.

Đại tá Dave Butler, người phát ngôn của Lục quân Hoa Kỳ, tuyên bố: “Chúng tôi sẽ nhận được MV-75 trong năm 2026. Chiến lược mua sắm yêu cầu thử nghiệm trong năm 2026 và đưa vào sử dụng năm 2027. Chúng tôi đang trang bị cho binh lính khả năng tốt nhất, nhanh nhất có thể”.

Điều đáng chú ý ở đây là việc chế tạo chiếc MV-75 đầu tiên đang được tiến hành và vẫn chưa thực hiện chuyến bay thử nghiệm nào. Tuy nhiên, chiếc V-280 dùng để trình diễn đã được thử nghiệm bay rộng rãi kể từ chuyến bay đầu tiên vào năm 2017. Cuối cùng, Lục quân Hoa Kỳ có kế hoạch thay thế một phần đáng kể trực thăng H 60 Black Hawk - bao gồm cả một phần trực thăng MH-60M chuyên dụng cho Trung đoàn Không quân Đặc nhiệm 160 (SOAR) tinh nhuệ - bằng MV-75.

Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ, Tướng Randy George, nhấn mạnh những nỗ lực đẩy nhanh tiến độ chương trình này tại một cuộc họp ở Fort Drum, New York vào ngày 12/1/2026. Fort Drum là nơi đóng quân của Sư đoàn Núi số 10. Lữ đoàn Chiến đấu số 3, Sư đoàn Núi số 10, là một trong những đơn vị được chỉ định tiên phong trong mọi nỗ lực hiện đại hóa toàn quân đội.

Tướng George nói với các binh sĩ tại Fort Drum: “Chúng ta có một loại máy bay cánh quạt nghiêng mới, và lẽ ra nó phải được bàn giao vào năm 2031-2032. Nhưng chúng ta đã nói, ‘Không, chúng ta cần nó rất nhanh’. Cuối năm 2026, chúng ta sẽ thực sự đưa chúng vào hoạt động và bay theo đội hình, cả trong Compo 1 [lực lượng thường trực] và Compo 2 [Lực lượng Vệ binh Quốc gia], và trong đội hình SOF [Lực lượng Đặc nhiệm] của chúng ta”.

Máy bay MV-75 hứa hẹn mang lại sự tăng cường đáng kể khả năng tấn công cơ động đường không cho Lục quân. Quân đội Hoa Kỳ kỳ vọng loại máy bay cánh quạt nghiêng này sẽ có tầm bay và tốc độ gấp đôi so với máy bay Black Hawk hiện có. Tầm bay xa hơn và khả năng di chuyển nhanh hơn sẽ đặc biệt quan trọng trong mọi hoạt động tương lai ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi những địa điểm và mục tiêu hoạt động có thể phân tán trên diện rộng với ít lựa chọn dừng chân trung gian. Hiệu suất được cải thiện cũng có thể rất có giá trị trong việc hỗ trợ nhiều loại nhiệm vụ khác nhau trên toàn cầu. Sư đoàn Dù 101, đơn vị tấn công đường không hàng đầu của Lục quân, đã và đang chuẩn bị tiếp nhận những chiếc MV-75 đầu tiên.

Ngoài ra còn có kế hoạch cho một biến thể MV-75 chuyên dụng cho hoạt động đặc biệt. Phi đội Không quân Đặc nhiệm số 160 (160th SOAR) tham gia rất nhiều vào quá trình phát triển máy bay để giúp đưa phiên bản này vào hoạt động nhanh hơn góp phần làm tăng trọng lượng của phiên bản cơ bản.

Trong một báo cáo công bố vào mùa hè năm 2025, Văn phòng Trách nhiệm giải trình Chính phủ (GAO), một cơ quan giám sát của Quốc hội, đưa ra cảnh báo về những tác động tiêu cực tiềm tàng do trọng lượng ngày càng tăng của máy bay MV-75.

Báo cáo cho biết: “Báo cáo đánh giá thiết kế sơ bộ cũng nêu rõ rằng việc tăng trọng lượng máy bay đang gây ra rủi ro ở mức độ vừa phải đối với một số khả năng thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch, đặc biệt là về tải trọng. Mặc dù báo cáo ghi nhận FLRAA có kế hoạch giảm khoảng 270 pound trọng lượng, nhưng con số này vẫn chưa đủ so với mức giảm 2.000 pound cần thiết để giảm rủi ro về tải trọng từ mức trung bình xuống mức thấp”.

Báo cáo của GAO cũng đặt ra câu hỏi về những nỗ lực của Quân đội nhằm đẩy nhanh tiến độ tổng thể của chương trình. Báo cáo giải thích: “FLRAA chuyển sang lộ trình MCA [Mua sắm Năng lực chính] vào tháng 7/2024 và bắt đầu phát triển hệ thống. Tuy nhiên, các quan chức báo cáo rằng những công nghệ quan trọng của chương trình chưa hoàn toàn trưởng thành vào thời điểm đó.

Chương trình dự kiến  công nghệ này sẽ hoàn toàn trưởng thành vào thời điểm bắt đầu sản xuất - một mốc thời gian mà tài liệu chương trình đặt ra là quý đầu tiên của năm tài chính 2029, nhưng cũng cho thấy có thể muộn nhất là quý thứ ba của năm tài chính 2030. Theo các thực tiễn tốt nhất của chúng tôi về sự sẵn sàng của công nghệ, chương trình nên hoàn toàn trưởng thành tất cả công nghệ quan trọng trong môi trường hoạt động vào thời điểm bắt đầu phát triển hệ thống.

Trước đây, chúng tôi phát hiện chương trình MTA [Mua sắm Cấp trung] chuyển đổi với công nghệ chưa trưởng thành có thể gặp rủi ro về công việc thiết kế lại tốn kém và mất nhiều thời gian cho toàn bộ nỗ lực”. Báo cáo của GAO cũng lưu ý Quân đội Hoa Kỳ dự kiến sẽ “hoàn thành việc thử nghiệm các nguyên mẫu vật lý tích hợp cấp hệ thống trong môi trường hoạt động vào năm tài chính 2028”.

Hiện vẫn chưa rõ chính xác Lục quân đã làm gì để có thể thay đổi tiến độ chương trình MV-75 một cách đáng kể như vậy, và những gì có thể đã được đánh đổi trong quá trình đó. Lục quân Hoa Kỳ ca ngợi việc sử dụng mọi công cụ kỹ thuật số, bao gồm cả “bản sao kỹ thuật số” được ảo hóa hoàn toàn của thiết kế, cũng như những hệ thống kiến trúc mở, là những yếu tố giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình phát triển.

Trước đây, Đại tá Jeffrey Poquette, người quản lý chương trình FLRAA, cũng thẳng thắn thừa nhận nhiều rủi ro và khả năng chấp nhận chúng ở một mức độ nhất định để đẩy nhanh tiến độ phát triển máy bay mới. Trong lịch sử, thiết kế máy bay cánh quạt nghiêng thường được đặc trưng bởi chi phí cao và độ phức tạp. Đồng thời, sự kết hợp vốn có giữa các lợi ích về khả năng mà chúng mang lại - tính linh hoạt như trực thăng trong việc di chuyển từ điểm này đến điểm khác cùng với tầm bay và tốc độ của máy bay cánh cố định sử dụng động cơ phản lực cánh quạt - đã dẫn đến những nỗ lực không ngừng phát triển chúng trên toàn cầu.

Các công ty ở Trung Quốc hiện đang tích cực nghiên cứu ít nhất một thiết kế máy bay cánh quạt nghiêng có người lái, cũng như hai thiết kế không người lái. Đối với Lục quân, FLRAA đã vượt qua được sự thay đổi lớn về các ưu tiên hàng không trong những năm gần đây, dẫn đến việc hủy bỏ nhiều chương trình lớn khác. Từng có thời điểm lo ngại rằng MV-75 có thể bị cắt giảm hoặc thậm chí tệ hơn, nhưng xu hướng trong năm 2025 lại hoàn toàn ngược lại. Nếu có thể duy trì được tiến độ rất tham vọng đối với MV-75, đây sẽ là một minh chứng quan trọng cho khả năng của Lục quân Hoa Kỳ trong việc nhanh chóng tiếp thu và triển khai các năng lực mới quan trọng.

Về mặt ký hiệu, chữ “M” viết tắt cho “đa nhiệm” (multi-mission) và chữ “V” chỉ khả năng cất cánh và hạ cánh thẳng đứng. Việc sử dụng tiền tố “M” cho biến thể FLRAA cơ bản khá thú vị, bởi vì các máy bay trực thăng vận tải của Lục quân trước đây như Black Hawk và Chinook đều có ký hiệu bắt đầu bằng “U” (utility) hoặc “C” (cargo). Ký hiệu “đa nhiệm” ở đây có thể phản ánh một phần những tính năng đặc thù dành cho hoạt động tác chiến.

Quân đội Hoa Kỳ cũng kỳ vọng thiết kế FLRAA cơ bản sẽ dễ dàng thích ứng hơn với những nhiệm vụ khác, chẳng hạn như sơ tán thương vong hoặc nhiệm vụ “thả rác”. Máy bay trực thăng của Quân đội được sử dụng cho nhiệm vụ này thường có ký hiệu “H” ở tiền tố, biểu thị nhiệm vụ tìm kiếm và cứu nạn. Liệu con số “75”, hoàn toàn không theo thứ tự với các ký hiệu “V” khác đã biết, có ý nghĩa đặc biệt nào hay không vẫn chưa được biết.

Trang Designation-Systems.net cho biết XV 25A, được cho là đã được phê duyệt năm 2025 cho máy bay không người lái ARES thử nghiệm sử dụng quạt hướng ống nghiêng, là ký hiệu theo thứ tự gần đây nhất trong hạng mục đó. Sư đoàn dù 101, đơn vị tấn công đường không hàng đầu của Lục quân, sẽ là đơn vị đầu tiên được trang bị máy bay MV-75. Sư đoàn 101 đã bắt đầu chuẩn bị các công tác để tiếp nhận loại máy bay cánh quạt nghiêng thế hệ mới này, mà theo các quan chức, sẽ hoàn toàn thay đổi cách thức tiến hành mọi hoạt động của đơn vị.