Hé lộ đội quân bí mật đứng sau cuộc đảo chính bất thành ở Thổ Nhĩ Kỳ

Trong những bài phát biểu gần đây, không chỉ bóng gió ám chỉ Mỹ và phương Tây có liên quan đến cuộc đảo chính bất thành hồi trung tuần tháng 7, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan còn thề sẽ tiêu diệt đội quân bí mật của NATO thường được biết đến với biệt danh Operation Gladio.

Đội quân này được cho là chịu trách nhiệm chính trong hàng loạt vụ giết người mang mục đích chính trị trên khắp quốc gia này trong những năm qua và đã hỗ trợ Giáo sĩ Fethullah Gulen trong âm mưu đảo chính bất thành.

Từ những tối hậu thư dành cho Mỹ và EU

Hôm 11-8, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đã đưa ra một tối hậu thư với Mỹ, yêu cầu nước này nhanh chóng dẫn độ Giáo sĩ Fethullah Gulen sang Ankara vì cho rằng ông này đứng đằng sau cuộc đảo chính bất thành hồi trung tuần tháng 7. 

Ông Tayyip Erdogan cho rằng, chính phủ Mỹ phải lựa chọn giữa việc duy trì mối quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ hoặc dẫn độ Giáo sĩ Fethullah Gulen, người đang sống tị nạn ở bang Pennsylvania (Mỹ) từ năm 1999. 

Hãng thông tấn nhà nước Anadolu cho biết, tuyên bố này được Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra trong bài phát biểu trước hàng ngàn người ủng hộ chính phủ bên ngoài dinh Tổng thống ở thủ đô Ankara. 

Ông Tayyip Erdogan nói: “Sớm hay muộn thì Mỹ cũng sẽ phải lựa chọn: Thổ Nhĩ Kỳ hoặc FETO” (phong trào do Giáo sĩ Fethullah Gulen thành lập). Cũng theo lời Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thì chính quyền Ankara đã 2 lần gửi công văn đề nghị Mỹ dẫn độ Giáo sĩ Fethullah Gulen. Kèm theo 2 công văn này là 85 hộp đựng tài liệu liên quan đến những cáo buộc vi phạm pháp luật nhằm vào Giáo sĩ Fethullah Gulen. 

Cảnh bạo loạn ở Thổ Nhĩ Kỳ xảy ra năm 1955 được cho là có bàn tay đạo diễn của đội quân bí mật của NATO. Ảnh: Turkeyfile.
Cảnh bạo loạn ở Thổ Nhĩ Kỳ xảy ra năm 1955 được cho là có bàn tay đạo diễn của đội quân bí mật của NATO. Ảnh: Turkeyfile.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định rằng, giờ đây, đối với nước này, FETO cũng nguy hiểm như tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Chưa hết, ông Tayyip Erdogan còn bóng gió rằng Giáo sĩ Fethullah Gulen chỉ là “một con tốt” được “kẻ chủ mưu” hỗ trợ và rằng, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ rất thất vọng vì “phương Tây quan tâm nhiều hơn đến quyền lợi của những kẻ có âm mưu đảo chính chứ không phải mối đe dọa nghiêm trọng đối với một quốc gia thành viên NATO”.

Chưa hết, đối với Liên minh Châu Âu (EU), Thổ Nhĩ Kỳ cũng có một thái độ khá lạnh lùng và xa cách. Hồi đầu tháng 8, Tổng thống Tayyip Erdogan đã ra tối hậu thư cho EU về vấn đề miễn thị thực cho Thổ Nhĩ Kỳ nếu không ông sẽ đóng sập cửa mọi liên hệ còn sót lại với EU. 

Đồng thời, người đứng đầu chính quyền Ankara còn cho rằng, trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ phải siết chặt an ninh và thực hiện các biện pháp mạnh nhằm ngăn chặn nguy cơ tái diễn đảo chính thì EU đã không “đứng bên cạnh” mà ngược lại chỉ biết chỉ trích và gây sức ép với nước này. 

Vì thế, ông Tayyip Erdogan rất “trân trọng và cảm kích” trước động thái mà Nga dành cho Thổ Nhĩ Kỳ. 

Một số nguồn tin khác từ báo chí Thổ Nhĩ Kỳ thì cho rằng, giới chức Ankara bắt đầu tin nhiều hơn về việc nước này đang bị chính các đồng minh “đâm lén sau lưng” nhằm mục đích “đục nước béo cò”. 

Một thành viên cấp cao khác trong chính phủ thậm chí còn đề nghị chính quyền mở một cuộc điều tra cẩn thận về liên quan giữa Giáo sĩ Fethullah Gulen với Mỹ, EU và NATO, nhất là việc giáo sĩ này từng là thành viên của đội quân bí mật Operation Gladio, đơn vị vốn tham gia vào nhiều cuộc đảo chính, gây bất ổn chính trị ở các nước châu Âu trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. 

Riêng tại Thổ Nhĩ Kỳ, trong năm 1960, 1971 và những năm 1980, Operation Gladio được cho là có tham gia các cuộc đảo chính quân sự. Tổng thống Tayyip Erdogan cũng đã thề sẽ tiêu diệt tận gốc Operation Gladio ở nước này và nếu có thể, sẽ truy cứu trách nhiệm hình sự với một số thành viên của đơn vị này.

Đến những cáo buộc nhằm vào Operation Gladio

Vậy Operation Gladio là một tổ chức như thế nào mà lại bị Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra cáo buộc liên quan đến âm mưu đảo chính bất thành? Theo nhiều nhà sử học, Operation Gladio được Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) và MI-6 của Anh thành lập sau Chiến tranh thế giới lần II với mục đích là chống lại hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa trên khắp các nước Tây Âu. 

Một mạng lưới lưu trú đằng sau đội quân bí mật này đã câu kết với các tổ chức khủng bố cực đoan, gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nhằm tạo nên sự bất ổn tại các quốc gia này. 

Trong những năm 1950, Mỹ bắt đầu đào tạo các thành viên cho mạng lưới này thông qua hình thức tự nguyện và các thành viên sẽ thu thập thông tin tình báo và tạo thành phong trào phản kháng ở trong nước của họ". 

CIA trực tiếp tài trợ tài chính cho những nhóm này và hướng dẫn họ làm việc song song với các đơn vị tình báo quân đội Tây Âu dưới sự điều phối của một ủy ban của NATO. 

Năm 1990, các nhà điều tra Italia và Bỉ bắt đầu nghiên cứu mối liên hệ giữa những đội quân bí mật này và sự xuất hiện của chủ nghĩa khủng bố ở Tây Âu. Từ đây, những bí mật về Operation Gladio bắt đầu bị phanh phui với “phát súng” đầu tiên là tiết lộ do Thủ tướng Italia Giulio Andreotti đưa ra. 

Theo đó, chi nhánh của đội quân bí mật này được thành lập tại Italia đầu những năm 1970 khi phong trào ủng hộ chủ nghĩa xã hội đang dâng cao. 

Tại một cuộc họp giữa các thành viên cấp cao của Operation Gladio hồi năm 1972, người ta đã đưa ra một quyết định phải ngăn chặn bằng được sự phát triển của chủ nghĩa xã hội và mở rộng hoạt động của đội quân này ra khắp các nước ở châu Âu. 

Năm 2000, một báo cáo khác dài 300 trang liên quan đến hoạt động của Operation Gladio tại Italia được hé lộ cho thấy, trong giai đoạn từ tháng 1 năm 1969 đến tháng 12 năm 1987 có đến 14.591 hành động bạo lực xuất phát từ động cơ chính trị do đội quân này thực hiện làm 491 người chết và hơn 1.100 người bị thương.

Báo cáo này cũng khẳng định, Anh có vai trò rất lớn trong việc hỗ trợ Mỹ xây dựng mạng lưới này ở châu Âu. Cơ quan tình báo của hai nước này còn phân công trách nhiệm liên quan đến Operation Gladio một cách rất rõ ràng. Người Anh lo các chiến dịch tại Pháp, Bỉ, Hà Lan, Tây Ban Nha và Na Uy, còn người Mỹ phụ trách Thụy Điển, Phần Lan và phần còn lại của châu Âu. 

Sau này, hãng BBC trong một phóng sự về Operation Gladio cũng đã nhấn mạnh tới sự tàn bạo của những đạo quân bí mật này và tuyên bố: "Khi tấm màn che đã được kéo xuống, người ta mới thấy nó che phủ rất nhiều điều kinh tởm". 

Ngoài ra, BBC còn phát hiện ra rằng những đạo quân bí mật trên còn tham gia các hoạt động can thiệp vào đời sống chính trị tại hầu hết các nước Tây Âu, mà chủ yếu nhằm vào những chính phủ cánh tả.

Ngọc Khuê

Các tin khác

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.