Hé lộ đội quân bí mật đứng sau cuộc đảo chính bất thành ở Thổ Nhĩ Kỳ

Trong những bài phát biểu gần đây, không chỉ bóng gió ám chỉ Mỹ và phương Tây có liên quan đến cuộc đảo chính bất thành hồi trung tuần tháng 7, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan còn thề sẽ tiêu diệt đội quân bí mật của NATO thường được biết đến với biệt danh Operation Gladio.

Đội quân này được cho là chịu trách nhiệm chính trong hàng loạt vụ giết người mang mục đích chính trị trên khắp quốc gia này trong những năm qua và đã hỗ trợ Giáo sĩ Fethullah Gulen trong âm mưu đảo chính bất thành.

Từ những tối hậu thư dành cho Mỹ và EU

Hôm 11-8, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đã đưa ra một tối hậu thư với Mỹ, yêu cầu nước này nhanh chóng dẫn độ Giáo sĩ Fethullah Gulen sang Ankara vì cho rằng ông này đứng đằng sau cuộc đảo chính bất thành hồi trung tuần tháng 7. 

Ông Tayyip Erdogan cho rằng, chính phủ Mỹ phải lựa chọn giữa việc duy trì mối quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ hoặc dẫn độ Giáo sĩ Fethullah Gulen, người đang sống tị nạn ở bang Pennsylvania (Mỹ) từ năm 1999. 

Hãng thông tấn nhà nước Anadolu cho biết, tuyên bố này được Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra trong bài phát biểu trước hàng ngàn người ủng hộ chính phủ bên ngoài dinh Tổng thống ở thủ đô Ankara. 

Ông Tayyip Erdogan nói: “Sớm hay muộn thì Mỹ cũng sẽ phải lựa chọn: Thổ Nhĩ Kỳ hoặc FETO” (phong trào do Giáo sĩ Fethullah Gulen thành lập). Cũng theo lời Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thì chính quyền Ankara đã 2 lần gửi công văn đề nghị Mỹ dẫn độ Giáo sĩ Fethullah Gulen. Kèm theo 2 công văn này là 85 hộp đựng tài liệu liên quan đến những cáo buộc vi phạm pháp luật nhằm vào Giáo sĩ Fethullah Gulen. 

Cảnh bạo loạn ở Thổ Nhĩ Kỳ xảy ra năm 1955 được cho là có bàn tay đạo diễn của đội quân bí mật của NATO. Ảnh: Turkeyfile.
Cảnh bạo loạn ở Thổ Nhĩ Kỳ xảy ra năm 1955 được cho là có bàn tay đạo diễn của đội quân bí mật của NATO. Ảnh: Turkeyfile.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định rằng, giờ đây, đối với nước này, FETO cũng nguy hiểm như tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Chưa hết, ông Tayyip Erdogan còn bóng gió rằng Giáo sĩ Fethullah Gulen chỉ là “một con tốt” được “kẻ chủ mưu” hỗ trợ và rằng, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ rất thất vọng vì “phương Tây quan tâm nhiều hơn đến quyền lợi của những kẻ có âm mưu đảo chính chứ không phải mối đe dọa nghiêm trọng đối với một quốc gia thành viên NATO”.

Chưa hết, đối với Liên minh Châu Âu (EU), Thổ Nhĩ Kỳ cũng có một thái độ khá lạnh lùng và xa cách. Hồi đầu tháng 8, Tổng thống Tayyip Erdogan đã ra tối hậu thư cho EU về vấn đề miễn thị thực cho Thổ Nhĩ Kỳ nếu không ông sẽ đóng sập cửa mọi liên hệ còn sót lại với EU. 

Đồng thời, người đứng đầu chính quyền Ankara còn cho rằng, trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ phải siết chặt an ninh và thực hiện các biện pháp mạnh nhằm ngăn chặn nguy cơ tái diễn đảo chính thì EU đã không “đứng bên cạnh” mà ngược lại chỉ biết chỉ trích và gây sức ép với nước này. 

Vì thế, ông Tayyip Erdogan rất “trân trọng và cảm kích” trước động thái mà Nga dành cho Thổ Nhĩ Kỳ. 

Một số nguồn tin khác từ báo chí Thổ Nhĩ Kỳ thì cho rằng, giới chức Ankara bắt đầu tin nhiều hơn về việc nước này đang bị chính các đồng minh “đâm lén sau lưng” nhằm mục đích “đục nước béo cò”. 

Một thành viên cấp cao khác trong chính phủ thậm chí còn đề nghị chính quyền mở một cuộc điều tra cẩn thận về liên quan giữa Giáo sĩ Fethullah Gulen với Mỹ, EU và NATO, nhất là việc giáo sĩ này từng là thành viên của đội quân bí mật Operation Gladio, đơn vị vốn tham gia vào nhiều cuộc đảo chính, gây bất ổn chính trị ở các nước châu Âu trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. 

Riêng tại Thổ Nhĩ Kỳ, trong năm 1960, 1971 và những năm 1980, Operation Gladio được cho là có tham gia các cuộc đảo chính quân sự. Tổng thống Tayyip Erdogan cũng đã thề sẽ tiêu diệt tận gốc Operation Gladio ở nước này và nếu có thể, sẽ truy cứu trách nhiệm hình sự với một số thành viên của đơn vị này.

Đến những cáo buộc nhằm vào Operation Gladio

Vậy Operation Gladio là một tổ chức như thế nào mà lại bị Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra cáo buộc liên quan đến âm mưu đảo chính bất thành? Theo nhiều nhà sử học, Operation Gladio được Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) và MI-6 của Anh thành lập sau Chiến tranh thế giới lần II với mục đích là chống lại hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa trên khắp các nước Tây Âu. 

Một mạng lưới lưu trú đằng sau đội quân bí mật này đã câu kết với các tổ chức khủng bố cực đoan, gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nhằm tạo nên sự bất ổn tại các quốc gia này. 

Trong những năm 1950, Mỹ bắt đầu đào tạo các thành viên cho mạng lưới này thông qua hình thức tự nguyện và các thành viên sẽ thu thập thông tin tình báo và tạo thành phong trào phản kháng ở trong nước của họ". 

CIA trực tiếp tài trợ tài chính cho những nhóm này và hướng dẫn họ làm việc song song với các đơn vị tình báo quân đội Tây Âu dưới sự điều phối của một ủy ban của NATO. 

Năm 1990, các nhà điều tra Italia và Bỉ bắt đầu nghiên cứu mối liên hệ giữa những đội quân bí mật này và sự xuất hiện của chủ nghĩa khủng bố ở Tây Âu. Từ đây, những bí mật về Operation Gladio bắt đầu bị phanh phui với “phát súng” đầu tiên là tiết lộ do Thủ tướng Italia Giulio Andreotti đưa ra. 

Theo đó, chi nhánh của đội quân bí mật này được thành lập tại Italia đầu những năm 1970 khi phong trào ủng hộ chủ nghĩa xã hội đang dâng cao. 

Tại một cuộc họp giữa các thành viên cấp cao của Operation Gladio hồi năm 1972, người ta đã đưa ra một quyết định phải ngăn chặn bằng được sự phát triển của chủ nghĩa xã hội và mở rộng hoạt động của đội quân này ra khắp các nước ở châu Âu. 

Năm 2000, một báo cáo khác dài 300 trang liên quan đến hoạt động của Operation Gladio tại Italia được hé lộ cho thấy, trong giai đoạn từ tháng 1 năm 1969 đến tháng 12 năm 1987 có đến 14.591 hành động bạo lực xuất phát từ động cơ chính trị do đội quân này thực hiện làm 491 người chết và hơn 1.100 người bị thương.

Báo cáo này cũng khẳng định, Anh có vai trò rất lớn trong việc hỗ trợ Mỹ xây dựng mạng lưới này ở châu Âu. Cơ quan tình báo của hai nước này còn phân công trách nhiệm liên quan đến Operation Gladio một cách rất rõ ràng. Người Anh lo các chiến dịch tại Pháp, Bỉ, Hà Lan, Tây Ban Nha và Na Uy, còn người Mỹ phụ trách Thụy Điển, Phần Lan và phần còn lại của châu Âu. 

Sau này, hãng BBC trong một phóng sự về Operation Gladio cũng đã nhấn mạnh tới sự tàn bạo của những đạo quân bí mật này và tuyên bố: "Khi tấm màn che đã được kéo xuống, người ta mới thấy nó che phủ rất nhiều điều kinh tởm". 

Ngoài ra, BBC còn phát hiện ra rằng những đạo quân bí mật trên còn tham gia các hoạt động can thiệp vào đời sống chính trị tại hầu hết các nước Tây Âu, mà chủ yếu nhằm vào những chính phủ cánh tả.

Ngọc Khuê

Các tin khác

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

Sau hơn bốn năm xung đột, Ukraine cho biết đã thu giữ hàng trăm mẫu khí tài của Nga trên chiến trường. Việc Kiev mới đây công bố nền tảng TrophyLab, cho phép các đối tác tiếp cận thông tin kỹ thuật về những mẫu vũ khí này, lập tức thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát quốc tế.

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Bảng xếp hạng kỳ lân toàn cầu năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Trung Quốc) cho thấy, AI đã trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời hé lộ sự dịch chuyển đáng chú ý trong cuộc đua công nghệ giữa các quốc gia.

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Hai trận động đất kinh hoàng liên tiếp với cường độ 7,2 và 7,5 độ richter đã tấn công thủ đô Caracas của Venezuela và các khu vực lân cận hôm 24/6. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đây là cơn địa chấn mạnh nhất tại quốc gia Nam Mỹ này kể từ năm 1900, để lại cảnh tượng tàn phá nặng nề và đẩy hàng chục nghìn người vào cảnh màn trời chiếu đất.

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng "vòm nhiệt" kết hợp với biến đổi khí hậu khiến châu Âu, khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, phải đối mặt với những đợt sóng nhiệt ngày càng dữ dội, thậm chí trở thành "bình thường mới" trong mùa Hè.

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra “khá suôn sẻ”, thì thực tế trên bàn đàm phán và tại các mặt trận lại vẽ nên một bức tranh khác. Những mâu thuẫn về diễn giải thỏa thuận, cùng áp lực chính trị nội bộ tại Washington, đang đặt dấu hỏi lớn về tính khả thi của một thỏa thuận hòa bình vừa mới chớm nở.

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Hai năm sau chiến thắng lịch sử, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phải rút lui do không còn nhận được sự tín nhiệm trong nội bộ đảng. Người được đánh giá là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí kế nhiệm là Andy Burnham, chính trị gia đang nổi lên như hy vọng mới của Công đảng.

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm từ hồ sơ hạt nhân sang việc kiểm soát các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực. Điều này đồng nghĩa tương lai của tiến trình hòa bình Mỹ-Iran không chỉ phụ thuộc vào các cuộc thương lượng ở Thụy Sĩ mà còn gắn chặt với diễn biến thực địa tại Lebanon.

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Căng thẳng tại Bolivia lên đỉnh điểm trong cuối tuần này khi Tổng thống Rodrigo Paz chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc, cho phép các lực lượng an ninh và quân đội tiến hành giải tỏa các chướng ngại vật của người biểu tình – những rào chắn đã làm tê liệt nền kinh tế quốc gia Nam Mỹ này trong suốt 50 ngày qua và cướp đi sinh mạng của ít nhất 14 người.

Mỹ và Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ. Ảnh minh họa Reuters.

“Bước đệm” cho thỏa thuận Mỹ - Iran hay chỉ là khoảng lặng tạm thời?

Một bước ngoặt quan trọng vừa diễn ra tại Trung Đông khi Israel và lực lượng Hezbollah đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon. Động thái này diễn ra vào thời điểm hết sức nhạy cảm, ngay sau những đợt giao tranh ác liệt đe dọa trực tiếp đến cơ hội đạt được hiệp định hòa bình toàn diện giữa Mỹ và Iran.

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Tháng trước, Mỹ thông báo với các đồng minh rằng họ quyết định thu hẹp nguồn lực quân sự sẵn có dành cho NATO. Và hôm 18/6, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ khẳng định Washington không nói giỡn, tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc rà soát thực sự kéo dài sáu tháng, bao gồm cả tham vấn Quốc hội.

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad, mở đường chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía sau bước đột phá ngoại giao này vẫn còn hàng loạt vấn đề gai góc, từ cơ chế kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, tương lai của Hormuz cho đến việc nới lỏng trừng phạt và bảo đảm Israel - Hezbollah tuân thủ ngừng bắn.

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Báo cáo mới nhất của Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho thấy khoảng 2,4 triệu người tị nạn trên thế giới sẽ cần được tái định cư trong năm 2027, nhưng nhu cầu này ngày càng khó khăn do chính sách siết chặt của các quốc gia.

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Tổng thống Trump ngày 16/6 khẳng định, eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn vào ngày 19/6 sau khi xác nhận về một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm bảy nền kinh tế phát triển nhất thế giới (G7), nhiều đồng minh châu Âu lại tỏ ra thận trọng trước triển vọng đó.

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Giới chức Mỹ và Iran mới đây chính thức xác nhận đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt tình trạng chiến tranh. Thỏa thuận sơ bộ này không chỉ làm lóe lên hy vọng chấm dứt cho các hành động quân sự và các lệnh phong tỏa căng thẳng trong suốt nhiều tháng qua, mà còn lập tức tạo ra một cú hích đối với thị trường toàn cầu trong ngày 15/6.

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Việc các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đồng ý khởi động tiến trình đàm phán kết nạp Ukraine là bước tiến đáng kể của Kiev trong nỗ lực gia nhập EU. Tuy nhiên, đây được dự báo là một quá trình kéo dài và đòi hỏi Ukraine có nhiều cải cách lớn.

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/6 (giờ địa phương) tuyên bố Washington và Tehran có thể sẽ ký kết một thỏa thuận hòa bình ngay trong cuối tuần này, qua đó mở cửa trở lại tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. Dù Iran tỏ ra thận trọng, tuyên bố của Tổng thống Mỹ đã có những tác động nhất định đến thị trường toàn cầu.

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.