Thượng tá Nguyễn Thành Lâm, Trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (QLHC về TTXH), Công an TP Hà Nội hẹn làm việc với chúng tôi vào một ngày giữa kỳ nghỉ lễ tại trụ sở làm việc. Khác với ngạc nhiên ban đầu của chúng tôi, dường như các cán bộ, chiến sĩ ở đây đã quá quen với phong cách “Làm hết việc, không làm hết giờ”, bất luận cuối tuần hay ngày nghỉ lễ.
Cái duyên bất ngờ
Câu chuyện giữa chúng tôi bắt đầu bằng vinh dự mới đây nhất của Thượng tá Nguyễn Thành Lâm khi anh là một trong 80 điển hình tiên tiến được tôn vinh tại lễ kỷ niệm 80 năm thành lập lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH (18/4/1946 - 18/4/2026). Hành trình từ một kỹ sư công nghệ thông tin đến Trưởng Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH - đơn vị có tỷ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến cao nhất trong Công an Thủ đô và thuộc nhóm dẫn đầu cả nước - luôn ghi dấu sự bền bỉ, tâm huyết và đầy sáng tạo.
Với Thượng tá Nguyễn Thành Lâm, việc công tác trong lực lượng CAND là một “cái duyên”, một bước ngoặt tình cờ. Tốt nghiệp Khoa Công nghệ thông tin, Đại học Bách khoa vào thời điểm kỹ sư công nghệ quý như vàng, anh cũng dự tính đầu quân cho một công ty phần mềm. Nhưng, một lần hỗ trợ công việc cho Đội CSGT số 5 đã là cái duyên để anh bắt đầu gắn bó với sắc phục Công an cho tới hôm nay.
Khi mới công tác tại Đội CSGT số 5, anh đã nhận thấy rằng các văn bản quy phạm pháp luật về xử lý vi phạm giao thông còn rườm rà, khó tra cứu. Trong đầu anh thường trực câu hỏi làm thế nào để ứng dụng công nghệ thông tin vào công việc nhằm tiết kiệm “sức người, sức của” mà tối ưu hóa hiệu quả công việc? Và thế là, với sự hướng dẫn của những cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực xử lý vi phạm giao thông, anh đã thực hiện biên soạn cuốn cẩm nang “Xử lý vi phạm hành chính cho cán bộ Cảnh sát giao thông ra đường”. “Công trình” đầu tiên tập hợp và hệ thống hóa toàn bộ quy định thành dạng ngắn gọn, tránh được sai sót và dễ vận dụng ngay tại hiện trường.
Anh tâm sự, là người “ngoại đạo” nên những ngày đầu cũng không tránh khỏi việc thiếu kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, thiếu kinh nghiệm thực tế. Nhưng, với tinh thần học hỏi, những bỡ ngỡ ban đầu dần được cải thiện.
Khi là cán bộ thuộc Đội Quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện, anh nhận thấy, sau mỗi lần kiểm tra, cấp đổi lại giấy phép sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ cho các cơ sở kinh doanh, chỉ riêng việc viết tay 20.000 giấy phép phải mất 2 tháng trời. Tương đương với việc doanh nghiệp cũng phải chờ từng đó thời gian mới được cấp đổi giấy phép mới. Anh đã đề xuất ứng dụng công nghệ bằng việc nhập dữ liệu vào rồi in. Kiểm tra tới đâu, đạt chuẩn thì in tới đó. Kết thúc thời gian kiểm tra đồng nghĩa với việc các giấy phép trả cơ sở luôn. Sáng kiến ấy không chỉ giúp tối đa hóa hiệu quả công việc, mà còn vô cùng thuận tiện cho công tác lưu trữ, thống kê làm báo cáo sau này.
Từ bước đi ban đầu đó, sau này Bộ Công an đã cho triển khai ứng dụng cấp giấy phép sử dụng, giấy chứng nhận trên môi trường điện tử. Tương tự, với hàng ngàn con số, dữ liệu liên quan đến công tác quản lý hành chính, anh đã “tin học hóa” thành công bằng việc khai thác các nền tảng ứng dụng để tổng hợp và xử lý dữ liệu. Thay vì phải tra cứu tổng hợp từ những chồng hồ sơ dày cộp, qua ứng dụng công nghệ thông tin, làm báo cáo ngày chỉ mất 15 phút, báo cáo tuần, tháng chỉ vỏn vẹn khoảng 1 giờ.
Bước tiến dài từ những ý tưởng đột phá
Là một trong những cán bộ tiêu biểu trên mặt trận cải cách hành chính công, luôn tận tụy tìm tòi giải pháp đổi mới quy trình, đơn giản hóa thủ tục, góp phần đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn, Nguyễn Thành Lâm được đơn vị tín nhiệm qua các vai trò đội trưởng, phó trưởng phòng và giữ vị trí trưởng phòng từ năm 2022. Đảm nhiệm vai trò lãnh đạo phòng vào đúng giai đoạn bắt đầu triển khai những đề án quan trọng như ứng dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Đề án 06 của Chính phủ. Đây là điều kiện để tài năng và bản lĩnh của anh được thể hiện rõ nhất. Không chỉ đóng vai trò chỉ huy, anh lăn xả, “chia lửa” cùng anh em.
Khi bắt đầu triển khai Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Hà Nội là một trong 4 địa phương được Bộ Công an xác định đã có cơ sở dữ liệu dân cư rồi nên không bố trí kinh phí triển khai việc thu thập nữa. Đồng thời, yêu cầu Công an Hà Nội phải nhanh chóng chuyển toàn bộ dữ liệu dân cư hiện có về Cục Cảnh sát QLHC về TTXH để phân tích và đồng bộ.
Nhưng, thực tế, việc trích xuất dữ liệu dân cư hiện có của Hà Nội không đảm bảo điều kiện thực hiện dự án của Bộ Công an. Hà Nội bị đưa vào tình thế phải thực hiện việc thu thập lại dữ liệu cho gần 8 triệu nhân khẩu với thời gian gấp cùng lượng kinh phí lên tới vài chục tỷ đồng. Trước tình thế cấp bách đó, anh đề xuất giải pháp xây dựng một ứng dụng để có thể nhập liệu toàn bộ thông tin của cư dân đã thu thập trước đó. Ý tưởng khả quan đó đã được Cục Cảnh sát QLHC về TTXH đồng ý hỗ trợ xây dựng phần mềm nhập toàn bộ dữ liệu dân cư đó, đảm bảo tối ưu kinh phí và thời gian thực hiện.
Trong chiến dịch cấp căn cước công dân, anh cùng đồng đội của mình liên tục tăng ca, làm việc thông tuần, xuyên đêm, không có ngày nghỉ. Trong quá trình cùng làm với anh em, trên cơ sở nghiên cứu tính năng của máy móc, Thượng tá Nguyễn Thành Lâm nhận thấy công nghệ màng dung của thiết bị thu nhận vân tay (do Đại học Bách khoa Hà Nội sản xuất) có nhiều ưu việt như không để xảy ra hiện tượng chồng vân khi thực hiện thao tác lăn đi lăn lại so với thiết bị thu nhận bằng công nghệ quang mà Hà Nội đang sử dụng. Anh đã mạnh dạn trao đổi với Trung tâm dữ liệu quốc gia về dân cư để nghiên cứu đánh giá tính khả thi thay thế phương tiện này. Sau đó, kỹ thuật này đã được Trung tâm dữ liệu quốc gia về dân cư hoàn thiện giải pháp và triển khai trên toàn quốc. Kĩ thuật này đã xử lý được cả những ca khó mà trước đây “bó tay”.
Thượng tá Nguyễn Thành Lâm còn chủ động tham mưu, hoàn thiện các sáng kiến kĩ thuật của các đơn vị để thành quy trình chung; từ đó cải thiện tiến độ thu nhận hồ sơ cấp căn cước công dân chung của thành phố từ mức hơn 100 hồ sơ/ngày/thiết bị lên gấp 3 lần. Chỉ tiêu thu nhận dữ liệu toàn thành phố từ mức hơn 10.000 hồ sơ/ngày lên tới 74.000 hồ sơ/ngày. Kết quả này góp phần đưa Hà Nội sớm hoàn thành mục tiêu và trở thành đơn vị thu nhận dữ liệu căn cước công dân lớn nhất toàn quốc.
Dưới sự chỉ huy của Thượng tá Nguyễn Thành Lâm, Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH với 7 đội công tác luôn xác định tiên phong gương mẫu, sáng tạo trong nhiều mặt công tác. Năm 2025, Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH nhận tổng số 475 lượt khen thưởng (20 lượt tập thể, 455 lượt cá nhân). Mới đây, tại Hội nghị sơ kết 5 tháng triển khai phong trào thi đua “Ba nhất”, mô hình “Điểm giải quyết thủ tục hành chính Ba nhất” của Phòng triển khai đồng bộ tại 127 điểm đã được biểu dương vì tạo hiệu quả rõ nét, có khả năng nhân rộng. Với những thành tích xuất sắc trong công tác, nhiều năm liên tục Thượng tá Nguyễn Thành Lâm được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, của Bộ trưởng Bộ Công an, của UBND TP Hà Nội; Danh hiệu Chiến sĩ Thi đua toàn lực lượng... Nhưng, với Thượng tá Nguyễn Thành Lâm, hạnh phúc lớn nhất là được hỗ trợ nhân dân, góp phần vào công cuộc cải cách hành chính trong giai đoạn lịch sử mới nhiều thách thức nhưng cũng rất đỗi tự hào.
