Hai mặt của "hiệu ứng Angelina"

Cách đây hai năm, nữ diễn viên Mỹ nổi tiếng Angelina Jolie đã cắt bỏ hai bầu ngực vì lý do ngừa bệnh ung thư vú mà cô có nguy cơ mắc rất cao. Hành động của cô đã gây ra một "hiệu ứng Angelina", khuyến khích hàng trăm phụ nữ thực hiện những ca phẫu thuật tương tự và tìm hiểu về vấn đề này. Đến nay, các chuyên gia y tế lại dự báo sẽ có một "hiệu ứng Angelina" nữa sau khi cô vừa tiết lộ đã cắt bỏ buồng trứng với lý do tương tự.

Xét nghiệm ung thư tăng vọt

Ca phẫu thuật cắt bỏ "núi đôi" và những chia sẻ, tâm sự của Angelina sau đó khiến cô được ca ngợi vì đã cởi mở thảo luận về sức khỏe phụ nữ và góp phần nâng cao nhận thức về căn bệnh ung thư. Angelina vốn bị đột biến gien BRCA1 khiến nguy cơ mắc ung thư vú lên tới 87% và nguy cơ mắc ung thư buồng trứng là 50%. Mẹ cô cũng chết vì ung thư buồng trứng khi mới 56 tuổi.

Sau ca phẫu thuật của Angelina, các nhà nghiên cứu nhận định do gia tăng nhận thức về đột biến gien BRCA nên nhiều phụ nữ đi làm xét nghiệm kiểm tra nguy cơ mắc ung thư do gien di truyền. Ở Anh, số ca xét nghiệm ung thư vú tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Ở Mỹ, một nghiên cứu cho thấy phụ nữ đi xét nghiệm gien BCRA theo diện bảo hiểm tăng trong những ngày sau khi Angelina tuyên bố cắt "núi đôi".

Còn tại Canada, dữ liệu về số người đi tư vấn về gien tại một trung tâm phòng chống ung thư ở Toronto trong 6 tháng trước và 6 tháng sau khi Angelina thông báo phẫu thuật có sự khác biệt rõ rệt: 487 người so với 916 người, tức là tăng 105%.

Chính các nghiên cứu nói trên khiến các chuyên gia dự báo rằng, Angelina sẽ tạo thêm "hiệu ứng" tương tự sau khi cô thông báo cắt bỏ buồng trứng. Ông Lester Barr, Chủ tịch Trung tâm Phòng ngừa Ung thư vú do gien nhận định: Đối với phụ nữ bị đột biến gien BRCA1, nguy cơ không chỉ là mắc ung thư vú mà còn cả ung thư buồng trứng.

Chuyện của Angelina là bằng chứng cho thấy một ca phẫu thuật của "người của công chúng" có thể có tác dụng rất lớn trong nâng cao nhận thức dư luận. Ông Barr hy vọng "hiệu ứng Angelina" lần này sẽ khiến số phụ nữ có nguy cơ ung thư buồng trứng đi điều trị dự phòng tăng cao trong những tháng tới.

Angelina Jolie (Tạp chí TIME từng viết về "Hiệu ứng Angelina").
Angelina Jolie (Tạp chí TIME từng viết về "Hiệu ứng Angelina").

Lựa chọn khó khăn

Ca phẫu thuật của Angelina năm 2013 đã khiến cho chủ đề phẫu thuật dự phòng ung thư trở thành vấn đề sức khỏe tâm điểm của phụ nữ. Cắt bỏ buồng trứng và ống dẫn trứng là một lựa chọn điều trị đối với phụ nữ đột biến gien BRCA1, từ đó loại bỏ nguy cơ phát triển ung thư trên các bộ phận này. Đây là một lựa chọn riêng của mỗi người là luôn là lựa chọn khó khăn với một phụ nữ. Dù vậy, đó là cách duy nhất để hoàn toàn chắc chắn rằng nguy cơ ung thư bị giảm tối đa.

Viết trên tờ The New York Times, Angelina thừa nhận cô đưa ra quyết định này không hề dễ dàng: "Trong trường hợp của tôi, các bác sĩ tôi gặp đều cho rằng phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng và ống dẫn trứng là lựa chọn tốt nhất vì ngoài yếu tố gien BRCA, gia đình tôi từng có 3 phụ nữ chết vì ung thư". Angelina vốn cân nhắc phẫu thuật từ trước đó nhưng chỉ đến khi có kết quả xét nghiệm máu cho thấy có dấu hiệu bất thường, cô mới đẩy nhanh việc thực hiện ca phẫu thuật này.

Trong khi một số chuyên gia ca ngợi quyết định thông báo về việc phẫu thuật của Angelina là dũng cảm, số khác lại cảnh báo cắt bỏ buồng trứng cũng gây ra các nguy cơ sức khỏe khác và không phải là lựa chọn cho mọi phụ nữ đột biến gien BRCA. Một nhân tố quyết định trong việc nên hay không nên phẫu thuật đó là xem nguy cơ mắc ung thư buồng trứng có cao hơn các nguy cơ hậu phẫu không.

Khi cắt buồng trứng, phụ nữ sẽ không còn nguy cơ ung thư bộ phận này nhưng ngay lập tức họ sẽ bước vào thời kỳ mãn kinh, tiếp theo là chứng loãng xương, bệnh tim mạch, tăng nguy cơ mất trí nhớ, trầm cảm… Do đó, các chuyên gia cho rằng điều cực kỳ quan trọng là phải cân nhắc với bác sĩ điểm lợi và bất lợi của ca phẫu thuật.

Hơn 50% phụ nữ bị ung thư buồng trứng tử vong trong vòng 5 năm sau khi được chẩn đoán mắc căn bệnh này. Những người không được chẩn đoán cho đến khi bệnh tình ở giai đoạn cuối có tỷ lệ sống sót thấp hơn. Dù vậy, số người bị lỗi gien BRCA1 không nhiều nên chỉ có một số phụ nữ phải đưa ra lựa chọn khó khăn này. Do đó, có người đã chỉ trích rằng "hiệu ứng Angelina" đã khiến một số phụ nữ bắt chước mà không dựa trên cơ sở khoa học.

Ở Mỹ, có tình trạng ngày càng nhiều phụ nữ bị ung thư vú cắt cả hai bên ngực dù không cần thiết. Nghiên cứu của Đại học Michigan cho biết, trong số 1.447 phụ nữ được điều trị ung thư vú có 8% cắt bỏ cả bên ngực không bị ung thư. Điều đáng lưu ý là 69% trong số nhóm 8% đó không có tiền sử ung thư di truyền. Việc này dẫn đến hậu quả là họ bị điều trị quá tay và có thể bị tổn hại về lâu dài, hơn nữa lại làm gián đoạn thời gian điều trị căn bệnh mà họ đang mắc.

Trước đây, cũng có một số hiệu ứng tương tự mà người nổi tiếng tạo ra. Các hiệu ứng này phần nhiều do người Mỹ nói riêng và con người nói chung có xu hướng quan sát những gì người nổi tiếng làm và làm theo họ. Sau khi nhà báo Mỹ nổi tiếng Katie Couric thực hiện ca soi ruột già để phòng ngừa ung thư ruột năm 2000, nhu cầu soi ruột già tăng vọt, trở thành "hiệu ứng Couric".

Đối với bản thân Angelina, một ngôi sao hạng A nổi tiếng hơn nhiều, cô từng tạo ra nhiều trào lưu trước đó. Sau khi cô sinh một bé gái năm 2008 và đặt tên là Vivienne, cái tên này lần đầu tiên ở Mỹ từ năm 1930 đã đứng hàng đầu bảng trong 1.000 cái tên phổ biến nhất cho bé gái năm 2009. Sau đó, hiệu ứng Vivienne nhạt dần nhưng hiện vẫn ở vị trí 322. Hai cái tên Maddox và Shiloh của hai đứa con khác của Angelina cũng tạo thành trào lưu tương tự.

D.T. (tổng hợp)

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.