EU và “động lực” cho Gaza

Liên minh châu Âu (EU) được kêu gọi thể hiện lập trường rõ ràng hơn về cuộc khủng hoảng ở Dải Gaza. Trước những lo ngại ngày càng tăng về tình hình nhân quyền, Hiệp định liên kết EU - Israel hiện đang được xem xét lại. Chưa rõ việc đình chỉ hiệp định này sẽ có hiệu quả như thế nào, nhưng hậu quả chính trị và kinh tế sẽ rất đáng kể.

Tại châu Âu, dư luận đang yêu cầu chính phủ các nước phải có lập trường quyết đoán hơn về vấn đề Palestine. Sự ủng hộ của công dân EU dành cho Israel tiếp tục giảm: các cuộc khảo sát gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ ở nhiều nước Tây Âu chỉ còn dưới 20%. Sau khi Israel chặn đội tàu nhân đạo Global Sumud, cuộc tranh luận chính trị càng trở nên căng thẳng hơn, dẫn đến các cuộc biểu tình tại nhiều quảng trường châu Âu.

Trong bối cảnh này, Ủy ban châu Âu đã trình lên Hội đồng châu Âu một đề xuất về đình chỉ một số điều khoản thương mại của Hiệp định liên kết EU - Israel, cùng với các lệnh trừng phạt đối với Hamas, các bộ trưởng cực đoan và những người định cư bạo lực. Sáng kiến này thể hiện sự thay đổi rõ rệt so với các chính sách đã được áp dụng cho đến nay. Đề xuất này xuất phát từ khả năng Israel vi phạm Điều 2 của hiệp định, điều khoản yêu cầu tôn trọng nhân quyền và các nguyên tắc dân chủ. Việc không tuân thủ sẽ dẫn đến việc EU có thể đình chỉ toàn bộ hoặc một phần thỏa thuận.

Hiệp định liên kết EU - Israel, được ký kết năm 1995 và có hiệu lực từ năm 2000, là cơ sở pháp lý chính, cùng với các thỏa thuận bổ sung theo từng lĩnh vực cho quan hệ chính trị, kinh tế và văn hóa giữa hai bên. Một yếu tố cơ bản của thỏa thuận là Điều 2, điều khoản tiêu chuẩn có trong tất cả các thỏa thuận liên kết của EU, quy định: “Quan hệ giữa các bên, cũng như tất cả các điều khoản của thỏa thuận, sẽ dựa trên sự tôn trọng nhân quyền và các nguyên tắc dân chủ, vốn là yếu tố cơ bản của thỏa thuận này”.

Điều này có nghĩa là nếu nhận thấy bên kia có vi phạm các nguyên tắc cơ bản này, thì bên còn lại có quyền đình chỉ toàn bộ hoặc một phần thỏa thuận. Tuy nhiên, cho đến nay, điều khoản này chưa bao giờ được áp dụng đầy đủ.

7.jpg -0
Nhiều người có nguồn gốc EU bày tỏ ủng hộ đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của người Palestine.

Trên thực tế, vào tháng 2/2024, Tây Ban Nha và Ireland đã chính thức yêu cầu EU tiến hành xem xét lại Hiệp định liên kết EU - Israel do ngày càng có nhiều báo cáo về vi phạm nhân quyền liên quan tới chính quyền Thủ tướng Israel Netanyahu. Trong những tháng tiếp theo của năm 2024, đã có nhiều thư từ, câu hỏi của nghị viện và các cuộc thảo luận cấp bộ trưởng trong EU, nhưng không có cuộc xem xét nào ngay lập tức dẫn đến các biện pháp mang tính ràng buộc mạnh mẽ.

Việc đình chỉ Hiệp định liên kết EU - Israel chỉ được thảo luận chính thức vào tháng 7/2025 tại cuộc họp của các Ngoại trưởng EU. Cuộc thảo luận đề cập đến nhiều phương án khác nhau: cấm vận vũ khí, áp dụng các biện pháp trừng phạt có mục tiêu đối với các bộ trưởng, đình chỉ quan hệ thương mại và nghiên cứu, và lệnh cấm giao thương với các khu định cư của Israel. Tuy nhiên, đúng như dự đoán, đề xuất này đã không đạt được sự nhất trí cần thiết để được thông qua, làm nổi bật những chia rẽ sâu sắc trong EU.

EU hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Israel, với tổng kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 42,6 tỷ euro vào năm 2024 và là nhà đầu tư lớn nhất của Israel trên toàn cầu, với kim ngạch thương mại đạt 72,1 tỷ euro vào năm 2023. EU chiếm 32% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa của Israel với phần còn lại của thế giới, vượt xa Mỹ, vốn được dự báo chỉ chiếm chưa đến 24% vào năm 2024. Cụ thể, 34,2% lượng hàng nhập khẩu của Israel đến từ EU, trong khi 28,8% hàng xuất khẩu của Israel được chuyển đến thị trường châu Âu.

Nếu việc đình chỉ Hiệp định liên kết EU - Israel được xác nhận, hàng nhập khẩu của Israel sẽ mất quyền tiếp cận ưu đãi vào thị trường EU và sẽ phải chịu mức thuế quan như bất kỳ quốc gia thứ ba nào khác chưa ký kết hiệp định thương mại tự do với EU. Tác động của thay đổi này chắc chắn sẽ dẫn đến sự sụt giảm thương mại giữa hai bên.

Israel hiện cũng là đối tác trong chương trình “Chân trời châu Âu” và là một trong số ít quốc gia ngoài EU tham gia đầy đủ vào các chương trình nghiên cứu của châu Âu. Nếu việc đình chỉ thỏa thuận mở rộng sang lĩnh vực này, Israel sẽ khó tiếp cận nguồn tài trợ và hợp tác nghiên cứu và EU có thể mất đi một đối tác hàng đầu trong các lĩnh vực như công nghệ sinh học, công nghệ nông nghiệp, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo.

Về an ninh và năng lượng, Israel hợp tác với EU trong các lĩnh vực chiến lược như chống khủng bố, an ninh mạng và công nghệ quân sự lưỡng dụng. Việc đình chỉ thỏa thuận sẽ hạn chế việc trao đổi thông tin. Về mặt năng lượng, EU đang nhắm đến Đông Địa Trung Hải, với các mỏ khí đốt của Israel và Cyprus, như một lựa chọn thay thế tiềm năng cho khí đốt của Nga trong tương lai. Rõ ràng, sự nguội lạnh trong quan hệ sẽ càng làm phức tạp thêm các dự án năng lượng chung.

Về tác động chính trị và địa chính trị: Việc đình chỉ thỏa thuận có thể dẫn đến giảm đối thoại chính trị và có thể được hiểu là lập trường rõ ràng của EU đối với chính sách của Israel, từ đó làm nguội lạnh quan hệ với Brussels. Hơn nữa, nếu việc đình chỉ thỏa thuận làm suy yếu tạm thời hoặc vĩnh viễn mối quan hệ với Israel, EU sẽ mất ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách của Israel, khiến Israel xích lại gần hơn với các đối tác toàn cầu khác và làm giảm ảnh hưởng của EU tại Trung Đông.

Xét đến những tác động tiềm tàng vừa được đề cập, dễ hiểu vì sao EU đang gặp khó khăn trong việc đạt được sự đồng thuận để đưa ra những đề xuất mạnh mẽ đối với Israel. Mạng lưới quan hệ kinh tế rộng lớn đến mức việc cô lập Tel Aviv và thực sự gây ảnh hưởng đến kết quả của cuộc xung đột là vô cùng khó khăn. Tác động kinh tế và chính trị của việc đình chỉ thỏa thuận sẽ rất lớn đối với cả hai bên, đặc biệt là Israel. Nhưng, nếu không xem xét yếu kém hoặc không có kết luận về việc tuân thủ Điều 2, hoặc việc không đình chỉ ít nhất một phần của Hiệp định liên kết EU - Israel lại cũng sẽ làm tổn hại đến uy tín của EU, đặc biệt là trong mắt người dân của khối.

Huy Thông

Các tin khác

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.