Dư âm vụ khủng bố Paris: Châu Âu tích cực chia sẻ dữ liệu tình báo

Sau khi xảy ra vụ khủng bố đẫm máu ở Paris, châu Âu đã nhận ra rằng một “lỗ đen” tình báo do chính phủ các nước không tích cực chia sẻ thông tin, dữ liệu tình báo về khủng bố đã khiến châu lục gặp rủi ro lớn. Điều này đang trở nên bức bách khiến các cơ quan tình báo ở châu Âu bắt đầu tăng cường hoạt động chia sẻ thông tin tình báo.

Theo Europol, vào thời điểm xảy ra vụ khủng bố Paris ngày 13-11-2015, chỉ khoảng một nửa trong số 28 quốc gia Liên minh châu Âu (EU) tham gia trao đổi thông tin chính thức giữa các nước thành viên EU thông qua hệ thống chia sẻ thông tin của Europol. Hiện nay, trước nguy cơ khủng bố đang đe dọa liên tục, 25 quốc gia đã tham gia kết nối vào hệ thống, còn lại 3 quốc gia đang trong giai đoạn cuối để hoàn tất việc kết nối.

Ông Rob Wainwright, cựu điệp viên MI-5 đang là Chủ tịch Europol cho biết, ông đã từng tham gia tiến trình cải thiện việc chia sẻ thông tin tình báo suốt hơn 10 năm nay, nhưng đây là lần đầu tiên ông thấy được vấn đề chia sẻ thông tin tình báo đã được các nước quan tâm và trở thành một vấn đề chính thống trong các quốc gia.

Theo ông Wainwright, trong nhiều năm qua, các quốc gia chủ chốt của EU đã tin cậy nhau và cùng nhau sử dụng chung một đồng tiền duy nhất, cùng xây dựng vùng đi lại miễn thị thực, miễn thông hành. Nhưng việc chia sẻ thông tin tình báo thì lại rất khó khăn, và phải đến khi xảy ra vụ khủng bố đẫm máu làm chết 130 người thì người ta mới chịu vượt qua thành kiến để tin tưởng mà chia sẻ những thông tin tình báo bí mật cho nhau.

Cảnh sát Romania đang sử dụng hệ thống chia sẻ dữ liệu Schengen để kiểm tra dấu vân tay nhằm xác định đối tượng có phải là tội phạm hay khủng bố hay không.
Cảnh sát Romania đang sử dụng hệ thống chia sẻ dữ liệu Schengen để kiểm tra dấu vân tay nhằm xác định đối tượng có phải là tội phạm hay khủng bố hay không.

Vụ tấn công Paris được cho là có dấu ấn của IS, đã phơi bày những hạn chế, thất bại trong việc phối hợp bảo đảm an ninh qua biên giới và trong lòng mỗi quốc gia thuộc khối EU. Trong vấn đề này, Pháp và Bỉ là hai quốc gia bị chỉ trích nhiều nhất vì đã dễ dàng để cho các nghi can tự do đi lại, lưu trú và tẩu thoát sau khi đã gây ra vụ khủng bố. Ngay hôm sau khi gây ra vụ xả súng và đánh bom, một trong các nghi can là Salah Abdeslam đã bị Cảnh sát Pháp chặn lại nhưng sau đó lại được thả cho đi!?

Lý do được cho là do Cảnh sát Bỉ đã không chia sẻ cho các đồng nghiệp Pháp thông tin rằng Salah và anh trai y là Ibrahim (đã tự kích nổ quả bom tự sát tại Paris) đều là những kẻ cực đoan đã từng tìm cách đi sang Syria tham gia thánh chiến cùng IS. Salah Abdeslam hiện còn đang lẩn trốn.

Sau vụ khủng bố Paris, Pháp tăng cường hoạt động đảm bảo an ninh, đồng thời tăng cường chia sẻ thông tin tình báo.
Sau vụ khủng bố Paris, Pháp tăng cường hoạt động đảm bảo an ninh, đồng thời tăng cường chia sẻ thông tin tình báo.

Vai trò của Europol trong việc điều phối cuộc chiến chống khủng bố và tội phạm có tổ chức ở châu Âu đã được tăng cường, nâng cấp ngay trước khi xảy ra vụ khủng bố Paris. Cơ quan này đã được cấp thêm kinh phí để thành lập một đơn vị có tên là Trung tâm Chống khủng bố châu Âu (ECTC), trang bị phương tiện và nhân sự theo dõi đường đi của vũ khí, tài chính và các công dân EU tham gia thánh chiến. ECTC đã bắt đầu đi vào hoạt động từ ngày 1-1-2016.

Mặc dù vậy, ông Wainwright cảnh báo mọi chuyện sẽ không suôn sẻ, vẫn còn những trở ngại phía trước. Ông nói, kết nối hệ thống chia sẻ thông tin là một chuyện, có sử dụng nó hay không là chuyện khác. Một ví dụ của việc kết nối chia sẻ nhưng không sử dụng thông tin ở các quốc gia châu Âu là sự thiếu đồng bộ giữa cơ sở dữ liệu tội phạm vùng của Europol và dữ liệu mà cảnh sát biên giới miễn thị thực, thông hành của EU, còn gọi là Hệ thống thông tin Schengen. Hệ thống Schengen có thể cảnh báo các cảnh sát bảo vệ biên giới liệu một người đi qua biên giới có tiền án tiền sự hay có bị truy nã hay không.

Kết nối hai hệ thống chia sẻ thông tin, dữ liệu trên sẽ góp phần cho việc sàng lọc hồ sơ di chuyển hiệu quả hơn và giúp chặn bắt khủng bố, đặc biệt là từ cuộc điều tra vụ khủng bố Paris đã cho thấy nhiều nghi can từng dính líu đến các tội phạm thông thường, như buôn bán ma túy, và đã có hồ sơ tiền án tiền sự tại quê nhà đã được chia sẻ trên hệ thống Schengen. “Lẽ ra chúng tôi nên liên tục đối chiếu thông tin dữ liệu giữa hai hệ thống, nhưng chúng tôi đã không làm thế” - ông Wainwright nói.

Chính vì thế, ngày 20-11-2015, các Bộ trưởng Nội vụ các nước EU đã thống nhất vào tháng 3-2016 sẽ bắt đầu việc kết nối hai hệ thống trên lại với nhau. Jurgen Stock, Tổng giám đốc Interpol cho rằng, việc kết nối hai hệ thống chia sẻ thông tin sẽ tạo điều kiện ráp nối dữ liệu các hoạt động đi lại, các vụ tấn công xa vùng xung đột, các giao tiếp trên mạng Internet và hành vi sử dụng giấy tờ thông hành giả để từ đó dẫn đến các quyết định quan trọng trong hoạt động chống khủng bố, có thể đó là những quyết định đúng đắn giúp ngăn chặn khủng bố.

Bên cạnh đó, cảnh sát các nước châu Âu còn nói rằng họ cần được tiếp cận dễ dàng hơn vào cơ sở dữ liệu EURODAC – cơ sở dữ liệu dấu vân tay lấy từ những người xin tị nạn, mà cho đến nay chỉ mới được sử dụng cho mục đích quản lý tị nạn. Một số quy định luật pháp đã được sửa đổi để cho phép Europol và cảnh sát các quốc gia đối chiếu dấu vân tay có liên quan trong các vụ trọng án hình sự với EURODAC, nhưng chỉ trong những trường hợp rất hạn chế và chỉ với những tội phạm rất nghiêm trọng, như giết người và khủng bố.

Sự dính líu của những người không phải công dân EU trong vụ khủng bố Paris – trong đó người ta tìm thấy một giấy thông hành Syria gần thi thể của một nghi can đánh bom tự sát – đã nêu bật nhu cầu đối chiếu thông tin giữa cơ quan quản lý người di cư với các cơ quan tình báo. Điều này xem ra cực kỳ khó.

Trên quan điểm tình báo, ông Wainwright nói rằng, các cơ quan tình báo hoạt động rất tách biệt và đang nâng mức bảo mật thông tin trên các hệ thống chia sẻ thông tin để khắc phục tình trạng thiếu nhiệt tình chia sẻ thông tin của các chính phủ. Mặt khác, Europol cũng cần phải khắc phục sự thiếu tin tưởng lẫn nhau trong các công ty công nghệ để bảo đảm họ chịu giúp một tay chống lại việc các tổ chức Hồi giáo cực đoan lợi dụng mạng xã hội cho hoạt động tuyên truyền.

Đơn vị Khảo sát Internet (IRU) của Europol là đơn vị chuyên truy tìm, phát hiện và phối hợp với các công ty công nghệ yêu cầu gỡ bỏ các video tuyên truyền đầy bạo lực của IS với cảnh chặt đầu con tin. Hiện tại, đơn vị này đang cố gắng để xác định các nội dung của IS trên Internet. Sắp tới, IRU sẽ được tăng cường nhân sự để đẩy mạnh hoạt động này.

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.