Đôi mắt con người - thách thức của công nghệ AI

Đạt được sự đa dạng trong tầm nhìn của con người là một trong những thách thức lớn đối với nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI). Trong phần lớn các trường hợp, chúng ta giỏi hơn máy móc trong việc hiểu thế giới xung quanh. Nhưng máy móc đang bắt kịp - chậm mà chắc.

Michael Felsberg, giáo sư Đại học Linkping và là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu của Thụy Điển về thị giác máy tính và trí tuệ nhân tạo(AI), cho biết: “Trong vòng một ngày, con người chúng ta có thể đi từ lái ô tô đến lặn tự do, vừa đọc báo vừa điều hướng trong một khu rừng rậm - tất cả đều không cần nỗ lực nhiều. Đối với robot, làm những điều tương tự hiện tại là điều không thể”. Con người chúng ta có thể làm được tất cả những điều này, và hơn thế nữa, phần lớn là nhờ vào đôi mắt. Đó là giác quan quan trọng nhất để nhận thức những gì xảy ra xung quanh chúng ta.

image001.jpg -0
Xe tự hành và máy bay không người lái là một số lĩnh vực ứng dụng hiện tại cho nghiên cứu của Michael Felsberg và nhóm của ông thực hiện

Nghiên cứu của Michael Felsberg chủ yếu tập trung vào hệ thống thị giác nhân tạo, với mục đích là giúp máy tính có thể nhìn tốt như con người. “Các hệ thống sinh học hoạt động đơn giản. Con người có kỹ năng đáng kể trong nhận thức và phân tích nói chung, những kỹ năng mà chúng ta muốn mô phỏng trong máy tính. Ngày nay, chúng ta có thể xây dựng các hệ thống kỹ thuật thực hiện tốt một nhiệm vụ cụ thể, chẳng hạn như ôtô tự lái. Tầm nhìn máy tính nói chung đã phát triển thành một trong những thách thức nổi bật nhất trong nghiên cứu AI”.

Michael Felsberg và đồng nghiệp thử nghiệm nhiều giải pháp mà họ phát triển trong phòng thí nghiệm thị lực ở Campus Valla ở Linkoping. Ví dụ, giữa những bức tường kính khổng lồ, máy bay không người lái và ôtô tự lái nhỏ trang bị cảm biến và camera tiên tiến đang được lái thử. Nhưng bộ não thực tế trong tầm nhìn máy tính nằm sau ống kính.

Đã có nhiều nỗ lực mô phỏng bộ não con người - với nhiều kết quả khác nhau. Ngày nay, phương pháp học máy được gọi là học sâu thường được sử dụng. Nói một cách đơn giản, nó có nghĩa là máy tính học các mô hình của nó được tổ chức trong mạng nơ-ron từ một lượng lớn dữ liệu. Thuật toán được cung cấp với lượng dữ liệu khổng lồ, được phân tích ở nhiều cấp độ. Điều này nghe có vẻ phức tạp, và đúng là như vậy.

Michael Felsberg vẽ ra những điểm tương đồng với bộ não con người: “Khi quét não, bạn có thể thấy phần nào của não đang hoạt động trong một số kích thích khác nhau. Nhưng chúng ta vẫn chưa biết điều gì thực sự xảy ra và cách hình thành ý nghĩ trong não. Học sâu hoạt động theo cách tương tự. Chúng ta thấy nó hoạt động, nhưng không phải cách hoạt động chi tiết”. Nhưng tại sao máy tính lại khó nhìn thấy những gì chúng ta thấy? Câu trả lời nằm ở khả năng thích ứng nhanh chóng với mọi tình huống khác nhau và vòng lặp phản hồi giữa nhận thức về môi trường xung quanh cũng như khả năng nhận thức tích cực liên tục của chúng ta.

Nhìn ra ngoài qua ô cửa sổ là ví dụ hàng ngày về tình huống máy tính gặp khó khăn nhưng con người chúng ta lại xoay sở một cách dễ dàng. Chúng ta nhìn thấy ngay những gì đang diễn ra bên ngoài cửa sổ, mặc dù tầm nhìn hơi bị che khuất. Mặt khác, trước tiên máy tính sẽ tự động lấy nét vào bụi bẩn trên khung. Nhưng một khi đã tìm đúng trọng tâm - vào cảnh bên ngoài - thì nó vẫn sẽ không hiểu hết chuyện gì đang xảy ra, bởi vì một số tầm nhìn đã bị che bởi bụi bẩn.

Tuy nhiên, có những lĩnh vực mà máy tính nhìn thấy tốt hơn con người - đặc biệt khi nói đến những phép tính và đánh giá chính xác về khoảng cách, nhiệt độ và các mẫu. Trong những trường hợp này, thị giác máy tính có thể bổ sung cho tầm nhìn của chính chúng ta, thay vì tự rút ra kết luận và hành động theo chúng. Michael Felsberg bình luận: “Một hệ thống kỹ thuật hoạt động tốt miễn là mọi thứ đều như mong đợi. Nhưng đối mặt với điều gì đó không mong muốn, nó sẽ có vấn đề. Chúng ta phải nghiên cứu giúp cho hệ thống mạnh mẽ hơn”.

Nhưng việc phát triển phần mềm có thể vượt qua sự linh hoạt của thị giác con người cần có thời gian. Và theo Michael Felsberg, nghiên cứu đòi hỏi mất thời gian nếu muốn nó trở nên mạnh mẽ. Khoa học là một quá trình, và mỗi bài báo nghiên cứu mới lại thêm một phần nhỏ khác vào câu đố lớn. Những đột phá mang lại cho nghiên cứu bước tiến nhảy vọt là rất hiếm. Khi thị giác máy tính tổng quát tồn tại, Felsberg tin rằng sẽ có nhiều ứng dụng khác nhau - ví dụ như robot xã hội, phương tiện tự hành an toàn hơn và sản xuất hiệu quả hơn.

Nhưng AI lại vấp phải một vấn đề khác. Nhiều lĩnh vực sử dụng có nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư cá nhân khi khối lượng lớn dữ liệu cá nhân được xử lý. Vì lý do này, Michael Felsberg và nhóm nghiên cứu của ông đang tập trung vào cách AI có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về cách chúng ta ngăn chặn biến đổi khí hậu: “Biến đổi khí hậu là một trong những mối đe dọa lớn nhất của nhân loại. Sử dụng tầm nhìn máy tính tiên tiến, chúng ta sẽ có thể nhanh chóng phân tích những vùng đất rộng lớn và tầm quan trọng của chúng đối với khí hậu. Con người sẽ mất vài năm để vạch ra một cách thủ công có thể hoàn thành vài tuần với sự trợ giúp của AI”.

Trang Thuần (Tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.