Điều khiển máy móc bằng… ý nghĩ

Hãy thử hình dung bạn chỉ dùng ý nghĩ mà có thể điều khiển một cỗ máy. Không cần bấm nút, gõ ký tự, chạm tay vào màn hình hay vung vẫy thiết bị điều khiển từ xa. Tất cả chỉ sử dụng sức mạnh não bộ. Tuyệt vời, kịch bản có vẻ như bộ phim khoa học viễn tưởng này sẽ nhanh chóng trở thành hiện thực trong tương lai gần.

Cuộc sống của Bill Kochevar bắt đầu thay đổi hẳn khi ông bị liệt đôi vai sau tai nạn xe đạp xảy ra cách đây gần 1 thập niên. Nhưng vào năm 2017, Kochevar được tích hợp giao diện máy tính - não bộ (BCI) cho phép ông cử động cánh tay và bàn tay lần đầu tiên. Bộ thiết bị cảm biến được cấy vào não Kochevar và ông được huấn luyện trong 4 tháng để sử dụng hệ thống thông qua ý nghĩ về những chuyển động như là xoay cổ tay hay cầm nắm đồ vật.

Nhờ mạng lưới điện cực kích thích cơ bắp cấy vào cánh tay và bàn tay mà Kochevar có thể kiểm soát mọi cử động chỉ với ý nghĩ. Chỉ trong vài tuần sau huấn luyện, Kochevar đã có thể tự ăn một mình.

Hiện nay, các nhóm nhà khoa học đang tập trung nghiên cứu loại xe lăn được kiểm soát hoàn toàn bằng ý nghĩ. Tuy nhiên, công nghệ không chỉ được ứng dụng trong lĩnh vực y khoa. Nhiều công ty công nghệ đang khai thác khả năng kiểm soát bằng não bộ như là giao diện người dùng.

Ví dụ mới đây hãng ô tô Nhật Bản Nissan tiết lộ bộ tai nghe giám sát sóng não tài xế để ra lệnh cho chiếc xe vận hành. Ví dụ như trên con đường núi quanh co khúc khuỷu, công nghệ truyền lệnh từ não đến xe (brain-to-vehicle) cho phép tài xế kiểm soát phương tiện dễ dàng hơn.

Trong khi đó, công ty khởi nghiệp thực tế ảo (VR) Neurable ở Boston (Mỹ) đang phát triển game máy tính được kiểm soát bằng não bộ. Người chơi game mang tai nghe VR trang bị cảm biến đặc biệt và chỉ cần tập trung ý nghĩ vào một vật thể để thao tác mà không cần dùng đến bộ kiểm soát bằng tay.

Bill Kochevar sử dụng công nghệ kết nối não và cơ bắp.
Bill Kochevar sử dụng công nghệ kết nối não và cơ bắp.

EmojiMe cũng xây dựng một cặp tai nghe đọc sóng não ghi nhận trạng thái cảm xúc của người mang để tạo các emoji động. Và rất nhiều thiết bị được kiểm soát bằng ý nghĩ khác đang được nghiên cứu phát triển.

Các BCI đánh giá hoạt động não bộ thông qua điện não đồ (EEG) được sử dụng trong nhiều bệnh viện. Thiết bị nhanh chóng dò thấy những tín hiệu điện sinh ra khi mạng lưới tế bào thần kinh (neuron) trong não giao tiếp với nhau. Những tín hiệu này bao gồm các sóng alpha, beta, delta, theta và gamma cũng như rất nhiều loại tín hiệu khác nhau sinh ra do chuyển động mắt. Một số ý nghĩ đặc biệt của não bộ cho phép hệ thống dự đoán ý muốn của người dùng.

Ví dụ như hệ thống "brain-to-vehicle" của Nissan giám sát các tín hiệu kết hợp với việc đọc sự chuẩn bị của hoạt động não bộ liên quan đến chuyển động. Nick Maxfield, người phát ngôn cho Nissan, tin rằng hệ thống của công ty phát triển giúp phòng tránh tai nạn rất hiệu quả chỉ bằng cách sử dụng sức mạnh ý nghĩ để kiểm soát tay lái và bộ phanh xe.

Neurable - nhà phát triển trò chơi arcade game được kiểm soát bằng ý nghĩ đầu tiên trên thế giới - tuyên bố hệ thống của công ty là BCI nhanh nhất và chính xác nhất khi xác định những gì mà người dùng muốn làm nhờ hệ thống máy học (machine learning). Tất cả là nhờ căn cứ vào "các tiềm năng liên kết giữa các sự kiện" (ERPs) để xác định khi nào người chơi game muốn hành động.

Ramses Alcaide, người thành lập và giám đốc điều hành Neurable, giải thích: "ERPs là phản ứng não bộ xảy ra khi người dùng quan tâm đến một mục tiêu chọn lọc - ví dụ như một nút bấm, vật thể…".

Công ty tích hợp hệ thống của mình để sử dụng trong VR game Awakening phát triển cùng với đối tác eStudiofuture. Game cho phép trẻ em chỉ cần sử dụng sức mạnh ý nghĩ để thao tác một vật thể và chiến đấu với kẻ thù. Neurable hy vọng bộ cảm biến não bộ của công ty sẽ trở thành công cụ chuẩn cho các tai nghe VR trong tương lai không xa.

Trong khi đó, Facebook cùng với nhiều công ty công nghệ khác cũng đang trong giai đoạn đầu nghiên cứu phát triển công nghệ được mô tả là "silent speech" (tạm hiểu là phát ngôn trong im lặng) cho phép người dùng sử dụng ý nghĩ để gõ ký tự.

Mới đây, Microsoft đăng ký bản quyền một hệ thống máy học sử dụng các sóng EEG để khởi động và kiểm soát các ứng dụng máy tính. Tuy nhiên, điều bất tiện là người dùng phải được cấy điện cực vào não.

Nhưng, những vật cấy não này nguy hiểm và đắt tiền cho nên chỉ có thể thích hợp cho những ứng dụng làm thay đổi cuộc sống người dùng mà thôi. Ramses Alcaide bình luận: "Các BCI xâm lấn như thế này được sử dụng thích hợp cho những người khuyết tật nặng".

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.