Điệp viên nhà báo trên đất Hồng Kông Thế chiến II

Với khuôn mặt rộng, lốm đốm tàn nhang và thường mặc một bộ xường xám, bà Kay Chinn Mah không khác gì một phụ nữ bình thường ở hòn đảo đất chật người đông Hồng Kông trong những năm tháng nơi này bị quân Nhật xâm chiếm. Nhưng đằng sau vẻ ngoài bình thường đó là một thân phận bí mật mà bà Mah giấu kín đến mức mãi sau khi bà qua đời ở tuổi 91 năm 1997, các cháu bà mới vỡ lẽ.

Trong Thế chiến II, không ai biết rằng công việc của người phụ nữ ấy là thu thập thông tin mật và mạo hiểm dấn thân vào những nơi nguy hiểm mà tính mạng có thể bị quân Nhật đe dọa bất kỳ lúc nào. Bà Mah là điệp viên bí mật của Cơ quan Tình báo Anh (MI-6) trong chiến tranh. Bà thường di chuyển giữa Hồng Kông, Ma Cao và tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) để thu thập thông tin và hỗ trợ tù binh chiến tranh trốn thoát. Theo lời người giám sát của bà, Mah là một trong những điệp viên xuất sắc nhất.

Cuộc đời bí mật của bà Mah mới đây đã được tiết lộ thông qua  những tài liệu lưu trữ của đại tá Lindsay Ride (1898-1977), người sáng lập và chỉ huy của đơn vị tình báo thời chiến British Army Aid Group (tạm dịch: Tổ chức Hỗ trợ quân đội Anh). Sau nhiều năm nghiên cứu, con gái đại tá Ride là bà Elizabeth Ride đã thu thập được các bản sao tài liệu và một số vật chứng quan trọng trưng bày tại Dự án Di sản Hồng Kông. Tài liệu gốc hiện được lưu trữ tại Đài kỷ niệm chiến tranh Australia ở Canberra.

Bà Kay Chinn Mah sinh ngày 15/3/1906 ở làng Sun Boya ở Taishan, tỉnh Quảng Đông. Gia đình bên nội của bà sang Mỹ sống từ năm 1875 và trở thành một trong những gia đình thương gia Trung Quốc giàu có nhất ở thành phố Butte, bang Montana, Mỹ.

Nhưng trong những năm tháng đầu đời, bà Mah lại sống ở Trung Quốc đại lục và Hồng Kông. Khi Thế chiến II bùng nổ, Mah là phóng viên tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng - một trong nhiều tờ báo bị quân Nhật cấm cửa.

Kỹ năng làm báo điều tra thời bình đã giúp bà nhiều trong thời chiến. Theo thiếu tá Colin McEwan, cấp trên trực tiếp của Mah trong Tổ chức Hỗ trợ quân đội Anh, là một phóng viên từ trước khi chiến tranh xảy ra nên Mah quen biết rất nhiều người ở mọi cấp tại Hồng Kông. McEwan thường giao cho Mah làm nhiệm vụ đưa tin và nghe báo cáo tin tức về Hồng Kông. Bà hoạt động dưới mật danh “Castra”.

Bà Kay Chinn Mah và cháu trai.
Bà Kay Chinn Mah và cháu trai.

Nhìn người phụ nữ đó trong bộ xường xám, ít người nghĩ bà có sức chịu đựng và lòng dũng cảm phi thường. Khi nhiệm vụ đòi hỏi, bà sẵn sàng làm tất cả mọi việc khổ nhọc để hoàn thành. Lúc bị quân Nhật bắt và tra tấn, bà vẫn kiên quyết không hé lộ dù một mẩu thông tin.

Sức chịu đựng của Mah được thể hiện khi bà làm nhiệm vụ tại các hòn đảo ngoài khơi vùng châu thổ Canton - nơi quân Nhật xây dựng các vị trí phòng ngự quân sự chống lại hạm đội của Mỹ. Nhiệm vụ này của Mah bắt đầu sau một chuyến trở về từ Hồng Kông. Trong chuyến đi này, bà tình cờ biết tin quân Nhật định mưu tính điều gì đó trên các hòn đào. Bà cho rằng mình có thể lên đảo giả vờ làm một nữ phu khuân vác làm việc cho quân Nhật để phát hiện xem chúng toan tính gì.

Nói là làm và một tháng sau, bà Mah quay trở lại Hồng Kông với nhiều thông tin có giá trị cùng một tập bản phác thảo. Cấp trên của Mah đánh giá những tài liệu bà cung cấp đã tiết kiệm cho họ vô số thời gian và công sức trinh sát hòn đảo này từ trên không. Tài liệu cho thấy bà đã phải khảo sát quá trình vận chuyển ven biển, tìm cách sắp xếp một chuyến phà bí mật từ Hồng Kông tới đảo với một người bạn là thương nhân, đóng giả làm người buôn lậu để mua 3 chiếc thuyền cũ.

Có lần, bà bị quân Nhật bắt, tra tấn và thẩm vấn. Thế nhưng, bằng sự can đảm và khôn khéo, bà đã tìm cách hối lộ để được thoát khỏi quân Nhật. Bà cũng từng viết về sự cố này nhiều năm sau: "Tôi được cử tới Hồng Kông để thu thập tin tức về tiến sĩ Selwyn-Clarke bị quân Nhật bắt làm tù binh. Tôi thành công trong nhiệm vụ nhưng bị quân Nhật bắt vì có thông tin tôi làm gián điệp cho mgười Anh. Tôi bị giam 40 ngày và bị thẩm vấn dày đặc, có lần bị thẩm vấn giữa đêm. Tôi không hề lộ thông tin nào cho người Nhật và tôi cho rằng mình được thả để chúng tiện theo dõi".

Thiếu tá McEwan khẳng định Mah là "một trong những điệp viên độc lập giỏi nhất của tôi". Sau chiến tranh, McEwan và Mah là hai người bạn thân. Con gái ông là Meilan Henderson hiện nay 67 tuổi và đang sống ở Scotland, nhớ lại: "Tôi nhớ bà Mah thường thăm bố mẹ tôi vào những năm 50-60 tại căn hộ của nhà tôi ở vịnh Repulse. Bà là người vui vẻ và hoạt bát. Mỗi lần đến thăm nhà ông McEwan, bao giờ bà Mah cũng để lại ấn tượng là một người nồng ấm và thân thiện”.

Sau chiến tranh, bà Mah làm nghề kinh doanh đồ cổ. Tháng 8/1967, bà sang Hawaii và trở thành công dân Mỹ năm 1982. Trong những năm sau này, bà thường đi lại thăm ba người con ở Radford (Virginia), King of Prussia (Pensylvania) và thành phố New York. Cuối đời, bà chủ yếu sống ở Radford và qua đời tại đó.

Minh Nhật (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.