Điện thoại thông minh đang làm hỏng một thế hệ?

Thanh thiếu niên Mỹ ngày nay đến tuổi thành niên tại thời điểm mà công nghệ kỹ thuật số hiện diện mọi chỗ, mọi nơi mà điện thoại thông minh (smartphone) là người bạn thường trực của con người.

Smartphone gây ra cuộc khủng hoảng cho giới trẻ khiến người ta đặt ra câu hỏi liệu những chiếc điện thoại đó có làm hỏng cả một thế hệ hay không?

Có những con số thống kê giật mình. Từ năm 2009 đến 2017, số học sinh trung học Mỹ tự tử tăng 25%. Số thanh thiếu niên bị chẩn đoán mắc trầm cảm tăng 37% trong giai đoạn 2005-2014. Còn có nhiều em nữa đang chật vật và tìm kiếm giúp đỡ. Số thanh thiếu niên chết vì tự tử cũng gia tăng. Người lớn đã nhìn ra xu hướng đáng lo ngại này và họ bắt đầu lo ngại nguyên nhân chính là chiếc điện thoại.

Trong bài báo "Smartphone đã làm hỏng một thế hệ?" trên tờ Atlantic, bà Jean Twenge, Giáo sư tâm lý thuộc Đại học San Diego, đã tóm tắt dữ liệu liên quan giữa sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên và công nghệ. Từ đó, bà cho rằng câu trả lời cho câu hỏi trên có thể là "có". Nhiều người còn cho rằng câu trả lời chắc chắn là "có".

Người ta sợ rằng smartphone không chỉ gây ra rối loạn tâm trạng như trầm cảm hay lo lắng. Người ta còn kinh hãi trước một thế hệ nghiện công nghệ, nghiện trò chơi điện tử; một thế hệ mất khả năng tập trung hoặc ghi nhớ do ỷ lại công nghệ.

Công nghệ đang can thiệp vào trí óc con người. Thiết bị kỹ thuật số nhan nhản mọi nơi đang nhào trộn tâm lý con người, thay đổi cách bộ não con người phát triển, đối phó với căng thẳng, ghi nhớ, chú ý và đưa ra quyết định.

Câu hỏi công nghệ đang gây ra điều gì với sức khỏe tâm thần trẻ em và thanh thiếu niên là một câu hỏi quan trọng. Theo Giáo sư Twenge, sự xuất hiện của smartphone đã thay đổi mạnh mọi khía cạnh trong đời sống của thanh thiếu niên. Smartphone đã thay đổi cách thanh thiếu niên tương tác với nhau.

Khảo sát giới trẻ trên diện rộng cho thấy có mối liên hệ tiêu cực giữa việc sử dụng điện thoại và các chỉ số sức khỏe. Nghiên cứu năm 2017 của Giáo sư Twenge và đồng nghiệp cho thấy: Thanh thiếu niên dành nhiều thời gian trên mạng xã hội và thiết bị điện tử dường như có nguy cơ gặp triệu chứng trầm cảm và có hành vi liên quan tới tự tử nhiều hơn. Ảnh hưởng này thể hiện rõ với các em gái.

Triệu chứng trầm cảm không có nghĩa là các em bị chẩn đoán mắc trầm cảm. Nó có nghĩa là thanh thiếu niên khi trả lời khảo sát sẽ đồng ý với những câu kiểu như "Cuộc đời dường như vô nghĩa".

Hành vi liên quan tự tử không có nghĩa là tìm cách tự tử, mà có thể chỉ là nhân tố rủi ro có thể dẫn tới tự tử, ví dụ như cảm thấy quá buồn và tuyệt vọng gần như hàng ngày trong thời gian vài tuần khiến các em không thực hiện những hoạt động thường ngày nữa.

Giáo sư Twenge gọi thế hệ thanh thiếu niên sinh ra từ năm 1995 đến 2012 là iGen. Các em là thế hệ được smartphone và mạng xã hội định hình. Các em đang lớn lên cùng điện thoại di động, sống trong thời kỳ internet và có tài khoản mạng xã hội trước khi học trung học.

Thế hệ Millennial (sinh từ 1980 đến 1995) cũng lớn lên cùng những trang web nhưng internet không hiện diện thường trực trong cuộc sống. Họ không lướt điện thoại mọi lúc mọi nơi, cả ngày lẫn đêm. Những người lớn tuổi nhất thế  hệ iGen là những em tới tuổi thiếu niên khi chiếc iPhone đầu tiên ra đời năm 2007, tới tuổi học trung học khi chiếc iPad ra mắt năm 2010. Khảo  sát năm 2017 với 5.000 thanh thiếu niên Mỹ cho thấy cứ bốn em thì có ba em có iPhone.

Những thay đổi trong tương tác xã hội và sức khỏe tâm thần đã ảnh hưởng tới giới trẻ mọi ngóc ngách và mọi gia đình ở Mỹ. Xu hướng này xuất hiện ở cả trẻ nhà giàu và nhà nghèo, ở cả thành thị và ngoại ô.

Nơi nào có sóng điện thoại, nơi đó có thanh thiếu niên sống cuộc sống trên smartphone. Các em cảm thấy thoải mái hơn khi nằm trên giường dán mắt vào smartphone thay vì lái xe đi chơi hay tiệc tùng. Mặt lợi là ít gặp tai nạn và không thích rượu nhưng cái hại là dễ trầm cảm, tự tử.

Không quá khi nói iGen đang trên bờ vực một cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần. Có bằng chứng thuyết phục cho thấy thiết bị di động đang có ảnh hưởng sâu sắc với cuộc sống của thanh thiếu niên Mỹ và đang khiến các em cảm thấy bất hạnh một cách nghiêm trọng. 

Nhiều em trì hoãn thực hiện cả trách nhiệm và những thú vui của tuổi trưởng thành như đi làm thêm hay lái xe. Đơn giản là vì họ không cần ra khỏi nhà vì cuộc sống của họ định hình trên điện thoại khi một mình ở trong phòng.

Một cô bé tên Athena thừa nhận mình tương tác trên điện thoại nhiều hơn là với người thật. Cô bé luôn tìm cách "đuổi" bố mẹ để có thể tập trung vào điện thoại. Kỳ nghỉ hè là chuỗi ngày mà cô bé nói chuyện với bạn bè chủ yếu qua Snapchat. Athena là một điển hình của thế hệ iGen.

Số thanh thiếu niên Mỹ tụ tập cùng bạn bè hàng ngày giảm hơn 40% từ năm 2000 đến 2015. Xu hướng giảm này đặc biệt mạng trong thời gian gần đây. Những không gian như sân trượt patin, sân bóng rổ, bể bơi, địa điểm tụ tập đều bị các không gian ảo trên mạng và ứng dụng điện thoại thay thế.

Người ta dễ tưởng thanh thiếu niên dành nhiều thời gian trên không gian ảo vì chúng thấy hạnh phúc, nhưng số liệu lại cho thấy điều ngược lại. Khảo sát Giám sát Tương lai do Viện Quốc gia về lạm dụng ma túy tài trợ và thiết kế đã hỏi học sinh lớp 12 hơn 1.000 câu hỏi hàng năm từ năm 1975 tới nay và hỏi học sinh lớp 8 đến lớp 10 từ năm 1991 tới nay. Kết quả cho thấy người dành nhiều thời gian với điện thoại ít hạnh phúc hơn, còn những người dành nhiều thời gian làm các hoạt động khác có xu hướng hạnh phúc hơn.

Khảo sát này có thể đưa ra một lời khuyên: Hãy đặt điện thoại xuống, tắt máy tính đi và làm bất kỳ điều gì không liên quan tới màn hình để có thể vui vẻ. Tất nhiên, những phân tích này không chỉ chứng minh thời gian dùng smartphone nhiều khiến con người không hạnh phúc, mà còn có khả năng thanh thiếu niên không hạnh phúc dành nhiều thời gian trực tuyến hơn.

Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây cho thấy thời gian dành cho mạng xã hội thực sự khiến con người không hạnh phúc. Những trang mạng xã hội như Facebook cam kết kết nối chúng ta với bạn bè, nhưng những iGen lại cho thấy cả một thế hệ cô đơn, tách biệt với thế giới thực.

Nhật Minh

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.