Điểm nóng an ninh của năm 2025

Mỹ gây áp lực lên Venezuela

Căng thẳng giữa Mỹ và Venezuela bắt đầu từ giữa tháng 11/2025, với việc Mỹ điều tàu chiến, tàu sân bay đến vùng biển Caribe, ngoài khơi Venezuela. Ban đầu, chính quyền của Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng việc điều tàu chiến đến ngoài khơi Venezuela là nhằm truy bắt các tàu chở ma túy từ Venezuela đến Bắc Mỹ và cáo buộc Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro chứa chấp tội phạm ma túy. Sau đó, Mỹ tấn công loạt tàu chở ma túy trong vùng biển Caribe và Thái Bình Dương, giết chết hàng chục người.

Căng thẳng ngày càng leo thang sau khi Tổng thống Trump có cuộc điện đàm với Tổng thống Maduro. Truyền thông Mỹ đưa tin nội dung điện đàm là ông Trump kêu gọi ông Maduro từ bỏ quyền lực hoặc sẽ đối mặt hành động quân sự từ Mỹ. Tổng thống Maduro kiên quyết bác bỏ lời kêu gọi từ chức, tuyên bố người Venezuela sẵn sàng đứng lên bảo vệ đất nước, đồng thời cảnh báo Mỹ nên tránh sa vào một cuộc chiến sa lầy lần nữa.

Hạ tuần tháng 12/2025, Mỹ bắt đầu siết chặt bao vây ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, bắt giữ 3 tàu chở dầu của Venezuela được cho là nằm trong danh sách cấm vận của Mỹ. Cuối tháng 12 xảy ra một vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào một cơ sở cảng của Venezuela, dư luận cho là do CIA tiến hành.

Chiến sự leo thang ở Trung Đông

Năm 2025, điểm nóng Trung Đông tiếp tục thu hút sự quan tâm, chú ý của dư luận toàn cầu. Israel tiếp tục các cuộc tấn công tàn phá Dải Gaza, gây ra cái chết với hàng ngàn người, đưa tổng số người chết lên gần 70.000, gây ra thảm họa nhân đạo lớn nhất thế giới. Cuộc giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon tiếp tục sang đầu năm 2025 khiến lực lượng này bị thiệt hại nặng nề.

Đặc biệt, ngày 13/6/2025, Israel tiến hành chiến dịch mang mật danh chiến dịch Sư tử trỗi dậy, với loạt không kích hàng chục mục tiêu của Iran với tuyên bố nhằm ngăn chặn sự mở rộng chương trình hạt nhân của Iran. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) phối hợp với cơ quan tình báo Mossad đã tấn công nhiều cơ sở hạt nhân trọng yếu, các căn cứ quân sự và cả những khu vực dân cư có người sinh sống. Đáp lại, kể từ tối 13/6, Iran đã phát động chiến dịch Lời hứa đích thực III, triển khai hàng loạt tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở quân sự, địa điểm tình báo cũng như một số khu dân cư của Israel.

Cuộc xung đột hiện tại được xem là bước leo thang nghiêm trọng trong mối thù địch kéo dài hàng thập kỷ giữa hai quốc gia. Từ lâu, Tehran đã không công nhận tính hợp pháp của nhà nước Israel và nhiều lần kêu gọi xóa sổ quốc gia này. Ngược lại, Israel luôn coi chương trình hạt nhân của Iran là một mối đe dọa sống còn đối với sự tồn vong của mình. Sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023, căng thẳng giữa hai bên nhanh chóng gia tăng và chuyển hóa thành đối đầu vũ trang.

Cuộc chiến Ukraine bước sang năm thứ tư

Ukraine tiếp tục là điểm nóng toàn cầu năm 2025. Đến nay, Nga đang nắm ưu thế lớn trên chiến trường, tiến quân đánh chiến thêm nhiều diện tích lãnh thổ, kiểm soát loạt thành phố, thị trấn trọng yếu, chiến lược ở vùng Donbas, như Pokrovsk,... Theo DeepState ngày 1/1, trong năm 2025 Nga đã kiểm soát thêm khoảng 4.300 km vuông lãnh thổ và nếu tính chung cả bán đảo Crimea từ năm 2014, đến nay Nga đã kiểm soát hơn 116.000 km vuông lãnh thổ, chiếm khoảng 19% tổng diện tích lãnh thổ Ukraine.

Ngay sau khi nhậm chức Tổng thống Mỹ lần 2, ông Donald Trump đã thực hiện ngay lời hứa lúc tranh cử là “chấm dứt lập tức cuộc chiến tại Ukraine”. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh cho ông Trump thấy rằng, việc chấm dứt cuộc chiến có nhiều mối dây ràng buộc này khó hơn ông tưởng nhiều. Với lập trường lúc nghiêng bên này, khi theo bên kia, ông Trump đã phải vất vả chạy theo tiến trình đàm phán để làm trung gian đàm phán cho hai bên tham chiến.

Các nỗ lực trung gian hòa giải của ông Trump hết lần này đến lần khác gặp trở ngại do Ukraine, với sự hậu thuẫn của châu Âu, khăng khăng từ chối các điều kiện đã được phía Nga đưa ra ngay từ đầu về việc công nhận ranh giới lãnh thổ hiện hữu; Ukraine hoàn toàn trung lập, từ bỏ gia nhập NATO; giảm quy mô quân đội Ukraine;... Cuộc gặp song phương giữa Tổng thống Mỹ Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8 đã tạo ra bước ngoặt quan trọng trong quan hệ Mỹ-Nga, đồng thời cũng xác lập nền tảng cho kế hoạch hòa bình 28 điểm của Mỹ được đưa ra vào cuối tháng 11.

Sự giằng co kéo dài hơn 1 tháng khi Ukraine và các đồng minh châu Âu chỉnh sửa bản kế hoạch, đưa ra phiên bản kế hoạch của riêng mình với các điều khoản nghiêng hẳn cho Ukraine khiến Nga lập tức bác bỏ. Hàng loạt cuộc làm việc giữa các phái đoàn Mỹ với Nga và Ukraine đã được tiến hành ở Moscow (Nga) và Miami (Mỹ) chỉ mang lại rất ít tiến triển bởi Ukraine và các đồng minh châu Âu vẫn giữ lập trường không nhượng lãnh thổ.

Dưới áp lực mạnh của Tổng thống Trump, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tỏ ra nhượng bộ hơn khi tung ra bản đề xuất kế hoạch 20 điểm, trong đó ông chấp nhận từ bỏ gia nhập NATO, giảm quy mô quân đội, công nhận các vùng lãnh thổ Nga đang kiểm soát, nhưng lại đề xuất tạm đình chiến và biến vùng chiến tuyến hiện tại thành vùng kinh tế tự do và điều này không được Nga chấp nhận. Nga yêu cầu phải đạt được hòa bình vĩnh viễn. Người ta hy vọng bước sang năm 2026, các nỗ lực đàm phán sẽ mang đến kết quả chấm dứt chiến tranh.

Xung đột biên giới Thái Lan – Camphuchia

Xung đột biên giới Campuchia-Thái Lan năm 2025 là một chuỗi các sự kiện quân sự, ngoại giao và kinh tế leo thang căng thẳng giữa Campuchia và Thái Lan, bắt đầu từ một cuộc đụng độ vũ trang ngắn vào ngày 28/5 tại khu vực biên giới gần Tam giác Ngọc lục bảo (Chong Bok), nơi giao nhau của 3 quốc gia là Thái Lan, Campuchia và Lào. Cuộc giao tranh ban đầu đã khiến 1 binh sĩ Campuchia thiệt mạng và khơi mào cho hàng loạt động thái trả đũa qua lại giữa hai nước. Tình hình nhanh chóng chuyển biến nghiêm trọng sau khi Campuchia công bố đoạn ghi âm cuộc điện thoại giữa cựu Thủ tướng Hun Sen và Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra, dẫn đến khủng hoảng chính trị nội bộ ở Thái Lan và sự rạn nứt trong liên minh cầm quyền.

Bên cạnh các biện pháp ngoại giao và hạn chế thương mại, hai nước liên tục đóng các cửa khẩu biên giới, áp đặt lệnh cấm vận nhiên liệu và hàng hóa, đồng thời tăng cường hiện diện quân sự tại các khu vực tranh chấp. Vào tháng 7, tình hình trở nên nghiêm trọng hơn sau hàng loạt vụ nổ mìn gây thương vong cho binh sĩ Thái, dẫn đến việc Bangkok hạ cấp quan hệ ngoại giao và trục xuất đại sứ Campuchia. Giao tranh vũ trang nổ ra trên diện rộng ngày 24/7, với các vụ đấu pháo, không kích và thương vong dân sự.

Ngày 26/10, với sự trung gian hòa giải của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thái Lan và Campuchia đã chính thức ký Hiệp định Hòa bình Kuala Lumpur, chấm dứt xung đột.

Tuy nhiên, giao tranh lại tiếp tục bùng nổ vào ngày 7/12, khi lực lượng Campuchia và Thái Lan tham gia một cuộc đụng độ ngắn trong 30 phút dọc biên giới. Ngày hôm sau, Thái Lan tiến hành các hoạt động trên bộ và không kích bằng máy bay F-16 nhằm vào nhiều vị trí bên trong Campuchia. Ngày 10/12, Quân đội Hoàng gia Thái Lan (RTA) phát động "Chiến dịch Sattawat", trong đó họ chiếm giữ một số địa phương ở miền Bắc Campuchia. Tổng thống Mỹ  Trump kêu gọi cả hai nước tôn trọng và tuân thủ Hiệp định Hòa bình Kuala Lumpur và hai nước đã tạm dừng giao tranh.

Cuộc nội chiến đẫm máu ở Sudan

Năm 2025, khi cuộc nội chiến ở Sudan bước sang năm thứ ba, hai phe phái đối lập ở Sudan vẫn đang sa lầy vào cuộc đấu tranh quyền lực đẫm máu. Ước tính, số người chết rất khác nhau, với cựu đặc phái viên Mỹ tại Sudan cho rằng có tới 400 nghìn người đã thiệt mạng kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào ngày 15/4/2023. Hơn 11 triệu người đã phải di dời, tạo nên cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ nhất thế giới. Hơn 4 triệu người Sudan di tản đã chạy trốn đến các khu vực bất ổn ở Chad, Ethiopia và Nam Sudan, làm quá tải các trại tị nạn.

Liên hợp quốc tiếp tục kêu gọi hỗ trợ thêm khi hơn 30 triệu người cần viện trợ nhân đạo và nguy cơ mất an ninh lương thực ngày càng trầm trọng đang gây ra "cuộc khủng hoảng đói lớn nhất thế giới".

Trong khi đó, các nỗ lực hòa giải đã thất bại khi các nhà lãnh đạo của Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) và Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) từ chối chấm dứt bạo lực; các bên tham gia khu vực và quốc tế đã đứng về một phía trong cuộc chiến. Khi tình hình xấu đi, Chương trình Lương thực Thế giới cảnh báo: "Chúng ta đang hết thời gian".

Giao tranh giữa Ấn Độ và Pakistan

Năm 2025 chứng kiến leo thang căng thẳng nghiêm trọng giữa Ấn Độ và Pakistan, bắt nguồn từ vụ khủng bố chết người ở Kashmir (do Ấn Độ kiểm soát) vào tháng 4, dẫn đến các cuộc không kích trả đũa và giao tranh trên không quy mô lớn giữa hai bên, với các trận chiến máy bay không người lái, tên lửa và hệ thống phòng không S-400 của Ấn Độ được triển khai.

Ngày 7/5, Ấn Độ phát động "Chiến dịch Sindoor" với các cuộc không kích trả đũa vào các mục tiêu ở Pakistan và Kashmir do Pakistan kiểm soát. Xung đột leo thang thành giao tranh trên không dữ dội, đánh dấu trận chiến máy bay không người lái và tên lửa đầu tiên giữa hai quốc gia có vũ khí hạt nhân, với các cuộc đụng độ giữa tiêm kích Rafale (Ấn Độ) và J-10C (Pakistan). Sau đó, Ấn Độ tiếp tục triển khai hệ thống phòng không S-400 Triumf trong tình trạng trực chiến, tăng cường năng lực phòng thủ.

Cùng ngày, một lệnh ngừng bắn được thống nhất sau liên lạc giữa Tổng Giám đốc tác chiến quân sự (DGMO) hai nước. Căng thẳng giảm nhiệt sau lệnh ngừng bắn, nhưng tình hình vẫn nhạy cảm. Các hoạt động trao đổi danh sách cơ sở hạt nhân vẫn tiếp tục, cho thấy sự cảnh giác cao độ.

Xung đột tại Cộng hòa dân chủ Congo

Giao tranh giữa lực lượng an ninh CHDC Congo với các nhóm vũ trang do lực lượng phiến quân M23 dẫn đầu đã nổ ra vào tháng 1 và nhanh chóng leo thang, đỉnh điểm là việc các lực lượng này đánh chiếm thành phố Goma, thủ phủ tỉnh Bắc Kivu, thuộc miền Đông CHDC Congo giáp với Rwanda. Sau đó, M23 và các nhóm phiến quân tiếp tục đánh chiếm các khu vực xung quanh và kiểm soát hoàn toàn khu vực này.

Sang tháng 2, M23 tuyên bố ngừng bắn nhân đạo và kiểm soát Goma, kêu gọi Liên hợp quốc và chính phủ đối thoại, nhưng tình hình vẫn rất căng thẳng. Xung đột năm 2025 tiếp nối các cuộc xung đột trong hơn 10 năm qua giữa M23 do Rwanda hậu thuẫn với Chính phủ CHDC Congo đã gây ra khủng hoảng nhân đạo tại quốc gia Trung Phi này.