Tội phạm mua bán người diễn biến phức tạp
Những năm gần đây, tội phạm mua bán người ở Việt Nam diễn biến ngày càng phức tạp và khó lường. Đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, loại tội phạm này ngày càng gia tăng và hoạt động với nhiều phương thức thủ đoạn tinh vi, liều lĩnh. Các băng nhóm tội phạm mua bán người khai thác triệt để mạng xã hội Facebook, Zalo, Weibo, Tinder, Wechat để kết bạn, hẹn hò, dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân nhằm mục đích bóc lột tiền bạc, cưỡng bức lao động, bóc lột tình dục.
Là người có kinh nghiệm điều tra các vụ án tội phạm mua bán người, Trung tá Lê Ngọc Minh, Đội trưởng Đội Phòng ngừa, đấu tranh tội phạm, tệ nạn xã hội và mua bán người, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Huế chia sẻ, với các chiêu trò dụ dỗ như “việc nhẹ lương cao”, lấy chồng nước ngoài hưởng cuộc sống giàu sang hoặc lợi dụng sự khó khăn về kinh tế của nạn nhân, các băng nhóm tội phạm mua bán người đã dùng vũ lực khống chế, ép buộc nạn nhân ra nước ngoài làm việc trả nợ.
“Gần đây, số nạn nhân bị lừa gạt đưa ra nước ngoài như Campuchia, Lào, Myanmar... ngày càng gia tăng, diễn biến cực kỳ phức tạp. Các đối tượng còn giả danh cán bộ Công an, Viện KSND… lên mạng xã hội để kết bạn làm quen với phụ nữ và cho nhiều hứa hẹn, sau đó lừa bán các nạn nhân sang nước ngoài”, Trung tá Lê Ngọc Minh khẳng định.
Qua các vụ án, Trung tá Lê Ngọc Minh nhận định rằng, thời gian gần đây, cơ quan Công an đã phát hiện, điều tra nhiều vụ mua bán người sang Campuchia, Lào hoặc lợi dụng các địa bàn này để vận chuyển, lừa bán người sang nước thứ ba. Đáng chú ý, từ năm 2022 đến nay, nạn nhân là nam giới có xu hướng tăng, bị mua bán nhằm mục đích bóc lột lao động.
Ngoài các thủ đoạn truyền thống như gặp gỡ để tiếp xúc làm quen trực tiếp với nạn nhân, tội phạm mua bán người có xu hướng thay đổi phương thức, triệt để lợi dụng những tiện ích của các nền tảng mạng xã hội qua Facebook, Zalo để dụ dỗ, lừa gạt, bán nạn nhân ra nước ngoài làm việc bất hợp pháp, bán dâm, làm vợ bất hợp pháp hoặc đòi tiền chuộc của người nhà nạn nhân với số tiền lớn. Thậm chí còn xuất hiện các hành vi mua bán người vì mục đích vô nhân đạo như mua bán trẻ sơ sinh, mua bán mô, bộ phận cơ thể người, mang thai hộ vì mục đích thương mại.
Ngoài ra, các đối tượng dùng vỏ bọc là các “đại lý” ở nước ngoài phụ trách việc tìm kiếm, dẫn người từ Việt Nam sang làm nguồn lao động cho các trung tâm lừa đảo trực tuyến và nhận số tiền lớn lên đến hàng trăm triệu đồng “tiền giới thiệu” từ các đại lý. Các đối tượng tổ chức đưa nạn nhân xuất cảnh bất hợp pháp qua các đường mòn, lối mở khu vực biên giới và bán sang nước ngoài làm việc, làm vợ bất hợp pháp để thu lợi bất chính.
Tích cực điều tra, bắt giữ tội phạm mua bán người
Để đấu tranh và phòng, chống tội phạm mua bán người, thời gian qua, Ban Giám đốc Công an TP Huế đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự tích cực phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các địa phương điều tra làm rõ và bắt giữ các đối tượng có hành vi “Mua bán người”, “Mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người”.
Mới đây nhất, Cơ quan CSĐT Công an TP Huế tiếp nhận nguồn tin thông qua đường dây nóng của Giám đốc Công an TP Huế về đường dây mua bán thận do đối tượng Tăng Thị Hoàn (SN 1991, thường trú tại TP Hải Phòng; hiện ở tại phường Thuận Hóa, TP Huế) thực hiện. Qua điều tra, Công an TP Huế làm rõ, trước đó Tăng Thị Hoàn vào một Bệnh viện ở TP Huế để hiến thận. Sau đó Hoàn quen biết với những người hoạt động môi giới mua bán thận và nảy sinh ý định thực hiện hành vi môi giới mua bán thận cho người có nhu cầu.
Thời gian này, chị T.N.P.N (SN 1997, trú tại TP Huế) bị bệnh thận mạn đã tìm gặp Hoàn nhờ tìm người bán thận để ghép cho mình. Hoàn thỏa thuận với chị N số tiền 1,3 tỷ đồng cho 1 quả thận và các thủ tục cần phải làm trong quá trình ghép thận. Thông qua các mối quan hệ quen biết và các hội nhóm mua bán thận trên mạng, Hoàn tìm kiếm nguồn thận phù hợp cho chị N. Đến tháng 7/2024, Hoàn thỏa thuận mua thận của chị N.T.T.H (SN 1983, trú ở TP Huế) với giá 500 triệu đồng để bán cho chị N. Sau đó, Hoàn đưa chị N.T.T.H làm các thủ tục xét nghiệm, hoàn thiện giấy tờ pháp lý để ghép thận cho chị N. Ca ghép thận giữa chị N.T.T.H và chị N hoàn thành vào cuối tháng 1/2025.
Tại Cơ quan điều tra, Tăng Thị Hoàn thừa nhận đã nhận tổng cộng 1,13 tỷ đồng từ gia đình chị N (bên mua thận) và chi trả số tiền hơn 527 triệu đồng cho bên bán thận. Số tiền còn lại Hoàn trả phí xét nghiệm, chi phí sinh hoạt cho người bán và sử dụng tiêu xài cá nhân. Liên quan đến vụ án này, giữa tháng 7/2025 vừa qua, cơ quan CSĐT Công an TP Huế đã tống đạt quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, thực hiện lệnh bắt tạm giam Tăng Thị Hoàn về hành vi “Mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người” được quy định tại khoản 2, Điều 154 Bộ luật hình sự.
Trước đó, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Huế đã điều tra làm rõ và ra quyết định khởi tố các đối tượng gồm Trương Ngọc Huyền (SN 2008, trú phường Phú Xuân, TP Huế); Nguyễn Thị Hồng Ngân (SN 2001), Nguyễn Vương Tấn Trọng (SN 2003) và Nguyễn Công Lễ (SN 2002, cùng trú tỉnh Bình Phước) về hành vi “Mua bán người”, “Mua bán người dưới 16 tuổi” và “Tổ chức cho người khác nhập cảnh Việt Nam trái phép”. Nhóm đối tượng này đã lừa gạt, đưa 4 người ở TP Huế sang Campuchia làm việc. Khi có nạn nhân muốn trở về Việt Nam thì các đối tượng yêu cầu người nhà phải trả phí 700 USD để đền bù hợp đồng và chi phí đưa về Việt Nam. Liên quan đến vụ án này, hiện TAND TP Huế đã mở phiên tòa xét xử và tuyên án các bị cáo theo đúng quy định pháp luật.
Lãnh đạo Công an TP Huế cho biết, ngoài nỗ lực điều tra làm rõ, bắt giữ các đối tượng tội phạm có hành vi mua bán người, thời gian qua, cơ quan Công an đã tích cực tuyên truyền sâu rộng đến các tầng lớp nhân dân về phương thức hoạt động, thủ đoạn tinh vi, tính chất nguy hiểm của tội phạm mua bán người, nhất là đặc điểm mang tính chất có tổ chức, xuyên quốc gia của loại tội phạm này. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức, ý thức cảnh giác và trách nhiệm của toàn xã hội trong phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm mua bán người. Đồng thời kêu gọi các cấp, các ngành tăng cường năng lực thực thi pháp luật, phối hợp chặt chẽ trong công tác điều tra, truy tố, xét xử, xử lý nghiêm các hành vi mua bán người, từng bước chấm dứt sự bóc lột, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Trên hết nhằm hỗ trợ hiệu quả nạn nhân bị mua bán trở về tái hòa nhập cộng đồng.
Ngày 31/7, tại TP Huế, Bộ Công an phối hợp với Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và UBND TP Huế tổ chức Lễ phát động chung tay phòng, chống mua bán người với chủ đề “Mua bán người là tội phạm có tổ chức - Hãy chấm dứt sự bóc lột”.
Phát biểu khai mạc Lễ phát động, Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, mua bán người là tội phạm nguy hiểm, đã được đưa vào “Chương trình phòng, chống tội phạm trên quy mô toàn cầu” của Liên hợp quốc từ năm 2013. Trong những năm gần đây, tội phạm mua bán người trên thế giới và khu vực diễn biến ngày càng phức tạp, với lợi nhuận bất chính đứng thứ ba chỉ sau mua bán ma túy và vũ khí. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước và sự phối hợp, vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác phòng, chống mua bán người đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, lực lượng CAND với vai trò nòng cốt đã phát hiện, điều tra hàng trăm vụ án, giải cứu nhiều nạn nhân, triệt phá các đường dây mua bán người liên tỉnh, xuyên biên giới.
Đồng thời, Bộ Công an đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và tổ chức quốc tế để tăng cường năng lực, hoàn thiện pháp luật, hỗ trợ nạn nhân và thúc đẩy hợp tác khu vực trong đấu tranh phòng, chống tội phạm này. Tuy nhiên, tình hình mua bán người vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức như tội phạm có xu hướng chuyển dịch sang không gian mạng, sử dụng công nghệ cao để dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân, đòi hỏi các lực lượng chức năng phải quyết liệt hơn nữa, chuyển đổi trạng thái mạnh mẽ hơn nữa để phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả trong thời gian tới.
Theo số liệu của Bộ Công an, năm 2024, cả nước điều tra, xử lý 163 vụ mua bán người/455 đối tượng/500 nạn nhân, trong đó khởi tố mới 91 vụ/237 đối tượng/336 nạn nhân. Trong 6 tháng đầu năm 2025, đã khởi tố, điều tra 120 vụ/365 bị can, trong đó thụ lý mới 34 vụ/101 bị can. Nạn nhân là nữ giới chiếm 66,67%, không có nạn nhân là người nước ngoài và người khuyết tật. Trong số 22 vụ do lực lượng Cảnh sát hình sự toàn quốc khởi tố, điều tra mới, có 28% nạn nhân bị mua bán ra nước ngoài, 72% nạn nhân bị mua bán trong nước.
Công an TP Hồ Chí Minh cảnh báo về 5 cái “bẫy” mua bán người 
Quyết tâm ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm mua bán người 
