Đằng sau thỏa thuận khoáng sản Mỹ - Ukraine

Thỏa thuận về tài nguyên thiên nhiên đã được ký kết vào chiều 30/4, sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng. Ukraine đã xoay xở để giành được một số điều khoản thuận lợi hơn.

Một sự điều chỉnh đáng kể

Cuối cùng thì Kiev cũng đã thuyết phục được Tổng thống Mỹ Donald Trump từ bỏ một số yêu cầu chính của mình nhưng không đưa các đảm bảo an ninh của Mỹ vào một phần của thỏa thuận. Các quan chức Ukraine đã chào hàng thỏa thuận cuối cùng là quan hệ đối tác bình đẳng giữa Kiev và Washington - một sự thay đổi đáng chú ý, có vẻ có lợi hơn cho Ukraine so với một số phiên bản trước đó. 

Theo CNN, thỏa thuận đã có sự điều chỉnh đáng kể trong cách nói và luận điệu của Mỹ về vấn đề viện trợ cho Ukraine và cuộc chiến của Nga tại Ukraine. 

Trong đó, thỏa thuận không yêu cầu Kiev phải hoàn trả cho Mỹ khoản viện trợ mà nước này đã nhận được - một nhượng bộ quan trọng của ông Trump. Ban đầu, Washington yêu cầu một phần đất hiếm và các khoáng sản khác của Ukraine trị giá 500 tỷ USD để đổi lấy khoản viện trợ mà họ đã cung cấp cho Kiev. Thay vào đó, thỏa thuận vừa được ký kết nêu rõ rằng viện trợ quân sự trong tương lai của Mỹ cho Ukraine sẽ được tính là một phần của khoản đầu tư của Mỹ vào quỹ đầu tư tái thiết chung sẽ được sử dụng để đầu tư vào tài nguyên thiên nhiên của Ukraine. Mỹ được quyền ưu tiên khai thác khoáng sản tại Ukraine và Kiev sẽ có tiếng nói cuối cùng về việc khai thác gì và ở đâu. Ukraine cũng sẽ giữ quyền sở hữu đối với lớp đất bên dưới.

Đằng sau thỏa thuận khoáng sản Mỹ-Ukraine -0
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent và Phó Thủ tướng thứ nhất Ukraine Svyrydenko với thỏa thuận khoáng sản tại Washington, ngày 30/4.

Đáng chú ý, thỏa thuận cũng nói rằng khoản đầu tư cần phải được thực hiện theo các nghĩa vụ của Ukraine với tư cách là một quốc gia ứng cử viên của EU. Và, nếu Ukraine gia nhập EU trong tương lai, thỏa thuận này sẽ được đàm phán lại "một cách thiện chí".

Nhưng, các điều khoản của thỏa thuận cũng đảm bảo rất nhiều lợi thế cho Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mô tả đây là "quan hệ đối tác kinh tế lịch sử", "báo hiệu rõ ràng với Nga rằng chính quyền Tổng thống Trump cam kết thực hiện một tiến trình hòa bình tập trung vào một Ukraine tự do, có chủ quyền và thịnh vượng trong dài hạn". Ukraine cũng đã từ bỏ yêu cầu Mỹ phải cung cấp các bảo đảm an ninh như một phần của thỏa thuận. 

Tại sao khoáng sản lại quan trọng như vậy?

Các vật liệu như than chì, lithium, uranium và 17 nguyên tố hóa học được gọi là đất hiếm rất quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh quốc gia. Chúng rất cần thiết cho sản xuất thiết bị điện tử, công nghệ năng lượng sạch, bao gồm tua bin gió, mạng lưới năng lượng và xe điện, cũng như một số hệ thống vũ khí.

Trung Quốc từ lâu đã thống trị sản xuất khoáng sản đất hiếm toàn cầu và các vật liệu quan trọng khác về mặt chiến lược, khiến các nước phương Tây ráo riết tìm kiếm các nguồn thay thế khác, bao gồm cả Ukraine. 

Mỹ phụ thuộc phần lớn vào nguồn nhập khẩu để cung cấp các khoáng sản mà họ cần. Trong số 50 loại khoáng sản được phân loại là quan trọng, Mỹ hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu 12 loại và 16 loại khác phụ thuộc hơn 50% vào nguồn nhập khẩu, theo Cục Khảo sát địa chất Mỹ (USGS). 

Chính phủ Ukraine cho biết, Ukraine có trữ lượng 22 trong số 50 loại vật liệu quan trọng nêu trên. Quốc gia này có một số mỏ than chì, lithium, titan, berili và uranium lớn nhất thế giới, tất cả đều được Mỹ phân loại là khoáng sản quan trọng. Một số khu bảo tồn này nằm ở những khu vực do Nga kiểm soát.

Shelby Magid, Phó Giám đốc Trung tâm Âu - Á của Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định rằng thỏa thuận này đưa người Ukraine "vào vị thế mạnh nhất của họ với Washington kể từ khi ông Trump nhậm chức".

Tác động gì đến tiến trình hòa bình?

Con đường đi đến thỏa thuận rất gập ghềnh, khi Mỹ tạm thời đình chỉ viện trợ cho Ukraine sau cuộc họp nảy lửa tại Phòng Bầu dục. Các cuộc đàm phán tiếp tục diễn ra ở hậu trường trong những tuần tiếp theo. Trong khi đó, ông Trump bắt đầu mất kiên nhẫn với việc Tổng thống Nga Putin trì hoãn thỏa thuận hòa bình, tạo cơ hội cho Kiev hàn gắn quan hệ. Cuối cùng, có vẻ như hai nhà lãnh đạo Mỹ-Ukraine chỉ cần nói chuyện riêng với nhau không có máy quay và không có các trợ lý. Và, tại lễ tang Giáo hoàng Francis, hai ông Trump và Zelensky đã thật sự nói chuyện riêng trong Vương cung Thánh đường Thánh Peter. Sau khi thỏa thuận được ký kết, ông Zelensky cho biết việc ký kết thỏa thuận khoáng sản là "kết quả đầu tiên của cuộc họp tại Vatican".

Sau cuộc họp này, ông Trump đã đặt câu hỏi liệu nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin có muốn một thỏa thuận hòa bình hay không và đưa ra ý tưởng áp đặt thêm lệnh trừng phạt đối với Moscow. Chỉ vài ngày sau, thỏa thuận khoáng sản đã được ký kết.

Chính phủ Ukraine trước đây đã đưa ra lập luận rằng các mỏ khoáng sản của họ là một trong những lý do khiến phương Tây nên hỗ trợ Ukraine - để ngăn chặn các nguồn tài nguyên quan trọng về mặt chiến lược này rơi vào tay người Nga.

Các chuyên gia đồng ý với ý kiến đó. Liam Peach và Hamad Hussain, các nhà kinh tế tại Capital Economics, đã viết trong một lưu ý phân tích rằng thỏa thuận này "cung cấp một số sự đảm bảo rằng chính quyền Tổng thống Trump không có kế hoạch từ bỏ Ukraine hoàn toàn" vì nó thiết lập các lợi ích kinh tế của Mỹ tại Ukraine.

Các chuyên gia cho rằng thỏa thuận khoáng sản có thể củng cố vị thế của Ukraine, nhưng không nhất thiết đưa cuộc chiến đến gần hồi kết hơn, vì nó tách biệt với các cuộc đàm phán với Nga - vẫn đang bị đình trệ vì những căng thẳng gần đây giữa Nga và Ukraine, trong đó Moscow tiếp tục từ chối thỏa thuận ngừng bắn 30 ngày do Mỹ đề xuất và ngược lại Kiev từ chối lệnh ngừng bắn 3 ngày dịp lễ Chiến thắng của Tổng thống Putin.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.