Đằng sau thỏa thuận khoáng sản Mỹ - Ukraine

Thỏa thuận về tài nguyên thiên nhiên đã được ký kết vào chiều 30/4, sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng. Ukraine đã xoay xở để giành được một số điều khoản thuận lợi hơn.

Một sự điều chỉnh đáng kể

Cuối cùng thì Kiev cũng đã thuyết phục được Tổng thống Mỹ Donald Trump từ bỏ một số yêu cầu chính của mình nhưng không đưa các đảm bảo an ninh của Mỹ vào một phần của thỏa thuận. Các quan chức Ukraine đã chào hàng thỏa thuận cuối cùng là quan hệ đối tác bình đẳng giữa Kiev và Washington - một sự thay đổi đáng chú ý, có vẻ có lợi hơn cho Ukraine so với một số phiên bản trước đó. 

Theo CNN, thỏa thuận đã có sự điều chỉnh đáng kể trong cách nói và luận điệu của Mỹ về vấn đề viện trợ cho Ukraine và cuộc chiến của Nga tại Ukraine. 

Trong đó, thỏa thuận không yêu cầu Kiev phải hoàn trả cho Mỹ khoản viện trợ mà nước này đã nhận được - một nhượng bộ quan trọng của ông Trump. Ban đầu, Washington yêu cầu một phần đất hiếm và các khoáng sản khác của Ukraine trị giá 500 tỷ USD để đổi lấy khoản viện trợ mà họ đã cung cấp cho Kiev. Thay vào đó, thỏa thuận vừa được ký kết nêu rõ rằng viện trợ quân sự trong tương lai của Mỹ cho Ukraine sẽ được tính là một phần của khoản đầu tư của Mỹ vào quỹ đầu tư tái thiết chung sẽ được sử dụng để đầu tư vào tài nguyên thiên nhiên của Ukraine. Mỹ được quyền ưu tiên khai thác khoáng sản tại Ukraine và Kiev sẽ có tiếng nói cuối cùng về việc khai thác gì và ở đâu. Ukraine cũng sẽ giữ quyền sở hữu đối với lớp đất bên dưới.

Đằng sau thỏa thuận khoáng sản Mỹ-Ukraine -0
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent và Phó Thủ tướng thứ nhất Ukraine Svyrydenko với thỏa thuận khoáng sản tại Washington, ngày 30/4.

Đáng chú ý, thỏa thuận cũng nói rằng khoản đầu tư cần phải được thực hiện theo các nghĩa vụ của Ukraine với tư cách là một quốc gia ứng cử viên của EU. Và, nếu Ukraine gia nhập EU trong tương lai, thỏa thuận này sẽ được đàm phán lại "một cách thiện chí".

Nhưng, các điều khoản của thỏa thuận cũng đảm bảo rất nhiều lợi thế cho Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mô tả đây là "quan hệ đối tác kinh tế lịch sử", "báo hiệu rõ ràng với Nga rằng chính quyền Tổng thống Trump cam kết thực hiện một tiến trình hòa bình tập trung vào một Ukraine tự do, có chủ quyền và thịnh vượng trong dài hạn". Ukraine cũng đã từ bỏ yêu cầu Mỹ phải cung cấp các bảo đảm an ninh như một phần của thỏa thuận. 

Tại sao khoáng sản lại quan trọng như vậy?

Các vật liệu như than chì, lithium, uranium và 17 nguyên tố hóa học được gọi là đất hiếm rất quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh quốc gia. Chúng rất cần thiết cho sản xuất thiết bị điện tử, công nghệ năng lượng sạch, bao gồm tua bin gió, mạng lưới năng lượng và xe điện, cũng như một số hệ thống vũ khí.

Trung Quốc từ lâu đã thống trị sản xuất khoáng sản đất hiếm toàn cầu và các vật liệu quan trọng khác về mặt chiến lược, khiến các nước phương Tây ráo riết tìm kiếm các nguồn thay thế khác, bao gồm cả Ukraine. 

Mỹ phụ thuộc phần lớn vào nguồn nhập khẩu để cung cấp các khoáng sản mà họ cần. Trong số 50 loại khoáng sản được phân loại là quan trọng, Mỹ hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu 12 loại và 16 loại khác phụ thuộc hơn 50% vào nguồn nhập khẩu, theo Cục Khảo sát địa chất Mỹ (USGS). 

Chính phủ Ukraine cho biết, Ukraine có trữ lượng 22 trong số 50 loại vật liệu quan trọng nêu trên. Quốc gia này có một số mỏ than chì, lithium, titan, berili và uranium lớn nhất thế giới, tất cả đều được Mỹ phân loại là khoáng sản quan trọng. Một số khu bảo tồn này nằm ở những khu vực do Nga kiểm soát.

Shelby Magid, Phó Giám đốc Trung tâm Âu - Á của Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định rằng thỏa thuận này đưa người Ukraine "vào vị thế mạnh nhất của họ với Washington kể từ khi ông Trump nhậm chức".

Tác động gì đến tiến trình hòa bình?

Con đường đi đến thỏa thuận rất gập ghềnh, khi Mỹ tạm thời đình chỉ viện trợ cho Ukraine sau cuộc họp nảy lửa tại Phòng Bầu dục. Các cuộc đàm phán tiếp tục diễn ra ở hậu trường trong những tuần tiếp theo. Trong khi đó, ông Trump bắt đầu mất kiên nhẫn với việc Tổng thống Nga Putin trì hoãn thỏa thuận hòa bình, tạo cơ hội cho Kiev hàn gắn quan hệ. Cuối cùng, có vẻ như hai nhà lãnh đạo Mỹ-Ukraine chỉ cần nói chuyện riêng với nhau không có máy quay và không có các trợ lý. Và, tại lễ tang Giáo hoàng Francis, hai ông Trump và Zelensky đã thật sự nói chuyện riêng trong Vương cung Thánh đường Thánh Peter. Sau khi thỏa thuận được ký kết, ông Zelensky cho biết việc ký kết thỏa thuận khoáng sản là "kết quả đầu tiên của cuộc họp tại Vatican".

Sau cuộc họp này, ông Trump đã đặt câu hỏi liệu nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin có muốn một thỏa thuận hòa bình hay không và đưa ra ý tưởng áp đặt thêm lệnh trừng phạt đối với Moscow. Chỉ vài ngày sau, thỏa thuận khoáng sản đã được ký kết.

Chính phủ Ukraine trước đây đã đưa ra lập luận rằng các mỏ khoáng sản của họ là một trong những lý do khiến phương Tây nên hỗ trợ Ukraine - để ngăn chặn các nguồn tài nguyên quan trọng về mặt chiến lược này rơi vào tay người Nga.

Các chuyên gia đồng ý với ý kiến đó. Liam Peach và Hamad Hussain, các nhà kinh tế tại Capital Economics, đã viết trong một lưu ý phân tích rằng thỏa thuận này "cung cấp một số sự đảm bảo rằng chính quyền Tổng thống Trump không có kế hoạch từ bỏ Ukraine hoàn toàn" vì nó thiết lập các lợi ích kinh tế của Mỹ tại Ukraine.

Các chuyên gia cho rằng thỏa thuận khoáng sản có thể củng cố vị thế của Ukraine, nhưng không nhất thiết đưa cuộc chiến đến gần hồi kết hơn, vì nó tách biệt với các cuộc đàm phán với Nga - vẫn đang bị đình trệ vì những căng thẳng gần đây giữa Nga và Ukraine, trong đó Moscow tiếp tục từ chối thỏa thuận ngừng bắn 30 ngày do Mỹ đề xuất và ngược lại Kiev từ chối lệnh ngừng bắn 3 ngày dịp lễ Chiến thắng của Tổng thống Putin.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.