Đàm phán hạt nhân Iran: Bế tắc và những hệ lụy

Ngày 17-1, vòng đàm phán thứ 9 nhằm tái khởi động Thỏa thuận hạt nhân Iran ký kết năm 2015, tên chính thức là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), đã bắt đầu tại Vienna, Áo.

Tính đến nay, tiến trình đàm phán đã trải qua 8 vòng nhưng những vấn đề gút mắc chính vẫn chưa được giải quyết. Thời hạn dành cho đàm phán không còn nhiều, giới quan sát lo ngại những hậu quả tai hại có thể có khi đàm phán đổ vỡ.

8 vòng đàm phán không có kết quả

Qua 8 vòng đàm phán, các vấn đề cần giải quyết vẫn còn y nguyên. Sau vòng thứ 8 (diễn ra hồi cuối tháng 12-2021), các bên vẫn loay hoay giải quyết những điều kiện nêu ra trong 2 văn bản dự thảo.

eighth round of nuclear talks.jpeg -0
Vòng đàm phán thứ 8 tại Vienna vẫn chưa hứa hẹn giải quyết được các vấn đề

Văn bản thứ nhất có nội dung liên quan đến tính chất của các biện pháp trừng phạt liên quan đến chương trình hạt nhân Iran, văn bản thứ hai có nội dung nói về các bước Iran phải thực hiện để quay trở lại tuân thủ thỏa thuận hạt nhân đã ký, như cắt giảm kho hạt nhân, chấm dứt sử dụng các thiết bị ly tâm tiên tiến. Bên cạnh đó còn có văn bản thứ ba, rất quan trọng, đề cập việc Mỹ dỡ bỏ cấm vận đối với Iran. Về vấn đề này, Iran yêu cầu việc khôi phục đầy đủ mức xuất khẩu dầu mỏ và sản phẩm công nghiệp phải được thực hiện trước khi nước này quay trở lại tuân thủ hoàn toàn JCPOA. “Chúng ta phải đạt được việc Iran có thể bán dầu một cách dễ dàng và không bị bất cứ sự hạn chế nào để tiền bán dầu đó được chuyển khoản vào tài khoản ngân hàng của Iran”, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Hossein Amir-Abdollahian nhấn mạnh.

Nhà Trắng tỏ vẻ sốt ruột và đang “thủ thế” trước viễn cảnh đàm phán đổ vỡ, cho nên liên tục nói rằng việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận của cựu Tổng thống Donald Trump vào năm 2018 là một thảm họa. Vì vậy, nếu đàm phán thất bại, ông Trump sẽ phải chịu trách nhiệm. Thời gian dành cho đàm phán giờ chỉ được tính bằng tuần chứ không còn vài tháng nữa, trong khi nếu thời gian đàm phán kéo dài, người Mỹ lo ngại Iran lại có cơ hội làm giàu uranium đạt tỉ lệ cao hơn, tiến gần hơn đến mức độ sản xuất bom hạt nhân.

Giới quan sát cho rằng có thể sẽ có một thỏa thuận nhưng theo quan điểm của phương Tây, đó có thể sẽ là một thỏa thuận tạm thời. Có một điều không thay đổi từ đầu, đó là Iran từ chối gặp trực tiếp phái đoàn đàm phán Mỹ, vì vậy các cuộc thảo luận được thực hiện gián tiếp thông qua các phái đoàn châu Âu, Trung Quốc và Nga. Các cuộc đàm phán quy mô đầy đủ thực hiện ngày 17-1, với sự tham gia của cả Anh và Đức.

Trong khi đó, nhiều hoạt động chính trị, ngoại giao bên ngoài khu vực đàm phán vẫn liên tục được tiến hành. Đặc phái viên Mỹ Robert Malley đã xuất hiện trước một loạt các đại sứ Vùng Vịnh đang chờ đợi nghe ông thông báo về tình hình đàm phán. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Hossein Amir-Abdollahian đã đến Trung Quốc để đảm bảo một thỏa thuận đối tác kéo dài 25 năm, một động thái được cho là nhằm thể hiện với phương Tây rằng kinh tế Iran hoàn toàn có thể tồn tại mà không có phương Tây. Tổng thống Iran Ebrahim Raisi cũng sẽ tới Moscow trong tuần này với cùng mục đích.

4 vấn đề cần giải quyết

Trước khi các bên bước vào vòng đàm phán thứ 9, mọi vấn đề vẫn đang dở dang. Về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt vẫn còn khác biệt về cách xác định một lệnh trừng phạt có liên quan đến thỏa thuận hạt nhân hay không để dỡ bỏ, hay liên quan đến các vấn đề khác và tiếp tục duy trì.

Vấn đề thứ hai xoay quanh những đảm bảo mà Iran đang tìm kiếm rằng Mỹ sẽ không lặp lại việc ông Donald Trump rút khỏi thỏa thuận vào tháng 5-2018. Mỹ không thể đưa ra một hiệp ước ràng buộc pháp lý vì Thượng viện sẽ không bao giờ đồng ý với một hiệp ước. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price nói: “Không có gì gọi là đảm bảo trong ngoại giao và các vấn đề quốc tế. Chúng tôi đã nói rất rõ ràng rằng chúng tôi chuẩn bị trở lại tuân thủ đầy đủ JCPOA và tiếp tục tuân thủ đầy đủ JCPOA miễn là Iran cũng làm như vậy”.

Một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc có thể giúp tạo nên một sự yên tâm nào đó cho Iran nhưng một nghị quyết như thế lại hầu như không ràng buộc các bên. Tehran muốn có các cam kết ràng buộc rằng nếu Mỹ từ bỏ thỏa thuận, EU sẽ làm nhiều hơn để bất chấp các lệnh trừng phạt thứ cấp của Mỹ bằng cách bơm tiền vào cơ chế thương mại INSTEX do EU thiết lập để lách các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Vấn đề thứ ba là làm thế nào để Iran có thể xác minh trong thực tế rằng các lệnh trừng phạt đã được dỡ bỏ trên thực tế chứ không chỉ trên giấy và do đó nước này phải ngừng làm giàu uranium ở mức độ tinh khiết không được phép theo thỏa thuận? Đã có nhiều cuộc bàn tán rằng Mỹ tin rằng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt có thể được xác minh sau 48 giờ nhưng Iran muốn một quá trình dài hơn và được xác định bằng các chỉ tiêu chuẩn nhất.

Vấn đề cuối cùng là làm thế nào để xử lý vấn đề kỹ thuật, bao gồm cả các máy ly tâm tiên tiến và một lượng lớn uranium làm giàu mà Iran đã mua được trong thời gian nước này hủy thực hiện JCPOA.

Các nhà ngoại giao phương Tây cho biết họ sẽ không để các cuộc đàm phán kéo dài thêm nữa, có thể đầu tháng 2-2022 là thời hạn cuối cùng. Trong giai đoạn này, vấn đề cốt lõi nhất giữa Mỹ và Iran vẫn là xây dựng lòng tin lẫn nhau. Các điều kiện được Iran đặt ra trong các dự thảo văn bản thỏa thuận cho thấy Tehran mong muốn một sự bảo đảm trên thực tế một khi thỏa thuận được ký kết và được tuân thủ đầy đủ. Iran không muốn tái diễn tình trạng “quay xe” như nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump đã trình diễn khiến cho bao nhiêu công sức đối thoại, thỏa thuận biến thành công cốc. Hậu quả của nó đối với nền kinh tế và đời sống người dân Iran thì đã rõ. Thế giới nhân đạo không bao giờ chấp nhận điều này.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.