Đàm phán hạt nhân Iran: Bế tắc và những hệ lụy

Ngày 17-1, vòng đàm phán thứ 9 nhằm tái khởi động Thỏa thuận hạt nhân Iran ký kết năm 2015, tên chính thức là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), đã bắt đầu tại Vienna, Áo.

Tính đến nay, tiến trình đàm phán đã trải qua 8 vòng nhưng những vấn đề gút mắc chính vẫn chưa được giải quyết. Thời hạn dành cho đàm phán không còn nhiều, giới quan sát lo ngại những hậu quả tai hại có thể có khi đàm phán đổ vỡ.

8 vòng đàm phán không có kết quả

Qua 8 vòng đàm phán, các vấn đề cần giải quyết vẫn còn y nguyên. Sau vòng thứ 8 (diễn ra hồi cuối tháng 12-2021), các bên vẫn loay hoay giải quyết những điều kiện nêu ra trong 2 văn bản dự thảo.

eighth round of nuclear talks.jpeg -0
Vòng đàm phán thứ 8 tại Vienna vẫn chưa hứa hẹn giải quyết được các vấn đề

Văn bản thứ nhất có nội dung liên quan đến tính chất của các biện pháp trừng phạt liên quan đến chương trình hạt nhân Iran, văn bản thứ hai có nội dung nói về các bước Iran phải thực hiện để quay trở lại tuân thủ thỏa thuận hạt nhân đã ký, như cắt giảm kho hạt nhân, chấm dứt sử dụng các thiết bị ly tâm tiên tiến. Bên cạnh đó còn có văn bản thứ ba, rất quan trọng, đề cập việc Mỹ dỡ bỏ cấm vận đối với Iran. Về vấn đề này, Iran yêu cầu việc khôi phục đầy đủ mức xuất khẩu dầu mỏ và sản phẩm công nghiệp phải được thực hiện trước khi nước này quay trở lại tuân thủ hoàn toàn JCPOA. “Chúng ta phải đạt được việc Iran có thể bán dầu một cách dễ dàng và không bị bất cứ sự hạn chế nào để tiền bán dầu đó được chuyển khoản vào tài khoản ngân hàng của Iran”, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Hossein Amir-Abdollahian nhấn mạnh.

Nhà Trắng tỏ vẻ sốt ruột và đang “thủ thế” trước viễn cảnh đàm phán đổ vỡ, cho nên liên tục nói rằng việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận của cựu Tổng thống Donald Trump vào năm 2018 là một thảm họa. Vì vậy, nếu đàm phán thất bại, ông Trump sẽ phải chịu trách nhiệm. Thời gian dành cho đàm phán giờ chỉ được tính bằng tuần chứ không còn vài tháng nữa, trong khi nếu thời gian đàm phán kéo dài, người Mỹ lo ngại Iran lại có cơ hội làm giàu uranium đạt tỉ lệ cao hơn, tiến gần hơn đến mức độ sản xuất bom hạt nhân.

Giới quan sát cho rằng có thể sẽ có một thỏa thuận nhưng theo quan điểm của phương Tây, đó có thể sẽ là một thỏa thuận tạm thời. Có một điều không thay đổi từ đầu, đó là Iran từ chối gặp trực tiếp phái đoàn đàm phán Mỹ, vì vậy các cuộc thảo luận được thực hiện gián tiếp thông qua các phái đoàn châu Âu, Trung Quốc và Nga. Các cuộc đàm phán quy mô đầy đủ thực hiện ngày 17-1, với sự tham gia của cả Anh và Đức.

Trong khi đó, nhiều hoạt động chính trị, ngoại giao bên ngoài khu vực đàm phán vẫn liên tục được tiến hành. Đặc phái viên Mỹ Robert Malley đã xuất hiện trước một loạt các đại sứ Vùng Vịnh đang chờ đợi nghe ông thông báo về tình hình đàm phán. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Hossein Amir-Abdollahian đã đến Trung Quốc để đảm bảo một thỏa thuận đối tác kéo dài 25 năm, một động thái được cho là nhằm thể hiện với phương Tây rằng kinh tế Iran hoàn toàn có thể tồn tại mà không có phương Tây. Tổng thống Iran Ebrahim Raisi cũng sẽ tới Moscow trong tuần này với cùng mục đích.

4 vấn đề cần giải quyết

Trước khi các bên bước vào vòng đàm phán thứ 9, mọi vấn đề vẫn đang dở dang. Về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt vẫn còn khác biệt về cách xác định một lệnh trừng phạt có liên quan đến thỏa thuận hạt nhân hay không để dỡ bỏ, hay liên quan đến các vấn đề khác và tiếp tục duy trì.

Vấn đề thứ hai xoay quanh những đảm bảo mà Iran đang tìm kiếm rằng Mỹ sẽ không lặp lại việc ông Donald Trump rút khỏi thỏa thuận vào tháng 5-2018. Mỹ không thể đưa ra một hiệp ước ràng buộc pháp lý vì Thượng viện sẽ không bao giờ đồng ý với một hiệp ước. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price nói: “Không có gì gọi là đảm bảo trong ngoại giao và các vấn đề quốc tế. Chúng tôi đã nói rất rõ ràng rằng chúng tôi chuẩn bị trở lại tuân thủ đầy đủ JCPOA và tiếp tục tuân thủ đầy đủ JCPOA miễn là Iran cũng làm như vậy”.

Một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc có thể giúp tạo nên một sự yên tâm nào đó cho Iran nhưng một nghị quyết như thế lại hầu như không ràng buộc các bên. Tehran muốn có các cam kết ràng buộc rằng nếu Mỹ từ bỏ thỏa thuận, EU sẽ làm nhiều hơn để bất chấp các lệnh trừng phạt thứ cấp của Mỹ bằng cách bơm tiền vào cơ chế thương mại INSTEX do EU thiết lập để lách các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Vấn đề thứ ba là làm thế nào để Iran có thể xác minh trong thực tế rằng các lệnh trừng phạt đã được dỡ bỏ trên thực tế chứ không chỉ trên giấy và do đó nước này phải ngừng làm giàu uranium ở mức độ tinh khiết không được phép theo thỏa thuận? Đã có nhiều cuộc bàn tán rằng Mỹ tin rằng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt có thể được xác minh sau 48 giờ nhưng Iran muốn một quá trình dài hơn và được xác định bằng các chỉ tiêu chuẩn nhất.

Vấn đề cuối cùng là làm thế nào để xử lý vấn đề kỹ thuật, bao gồm cả các máy ly tâm tiên tiến và một lượng lớn uranium làm giàu mà Iran đã mua được trong thời gian nước này hủy thực hiện JCPOA.

Các nhà ngoại giao phương Tây cho biết họ sẽ không để các cuộc đàm phán kéo dài thêm nữa, có thể đầu tháng 2-2022 là thời hạn cuối cùng. Trong giai đoạn này, vấn đề cốt lõi nhất giữa Mỹ và Iran vẫn là xây dựng lòng tin lẫn nhau. Các điều kiện được Iran đặt ra trong các dự thảo văn bản thỏa thuận cho thấy Tehran mong muốn một sự bảo đảm trên thực tế một khi thỏa thuận được ký kết và được tuân thủ đầy đủ. Iran không muốn tái diễn tình trạng “quay xe” như nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump đã trình diễn khiến cho bao nhiêu công sức đối thoại, thỏa thuận biến thành công cốc. Hậu quả của nó đối với nền kinh tế và đời sống người dân Iran thì đã rõ. Thế giới nhân đạo không bao giờ chấp nhận điều này.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.