Cuộc đua không gian và câu chuyện môi trường

Hàng trăm chuyến bay vũ trụ mỗi năm sẽ thải ra nhiều khí nhà kính hơn cả một nhà máy điện lớn nhất hành tinh.

Cuộc chạy đua đắt đỏ

Cuộc đua thương mại đưa khách du lịch lên vũ trụ đang nóng lên giữa người sáng lập Tập đoàn Virgin, Sir Richard Branson và cựu Giám đốc điều hành Amazon Jeff Bezos. Ngày 11-7-2021, Branson đã bay lên 80km để đến rìa không gian trong chiếc phi cơ Virgin Galactic VSS Unity do ông điều khiển. Còn tên lửa Blue Origin tự hành của Bezos được phóng vào ngày 20-7 - trùng với ngày kỷ niệm tàu Apollo 11 hạ cánh lên Mặt trăng.

Mặc dù Bezos chậm hơn Branson về thời gian, nhưng tên lửa đã được thiết lập để đạt được độ cao khoảng 120 km. Vụ phóng có vẻ thu hút đối với những khách du lịch rất giàu có: cơ hội để thực sự tiếp cận không gian vũ trụ. Cả hai gói tour đều cung cấp cho hành khách khoảnh khắc vui đùa ngắn ngủi trong tình trạng không trọng lực và nhìn thoáng qua Trái đất từ không gian. Không chịu thua kém, SpaceX của Elon Musk sẽ cung cấp 4 đến 5 ngày du hành trên quỹ đạo với capsule Crew Dragon vào cuối năm 2021.

Cuộc đua không gian và câu chuyện môi trường -0
Tên lửa vũ trụ của Jeff Bezos sử dụng nhiên liệu BE-4.

Thế nhưng, những hậu quả môi trường của ngành du lịch vũ trụ có thể là gì? Bezos tự hào tên lửa Blue Origin của mình “xanh” hơn so với VSS Unity của Branson. Blue Engine 3 (BE-3) đã đưa Bezos, anh trai của ông và hai vị khách vào không gian bằng cách sử dụng chất đẩy hydro lỏng và oxy lỏng. VSS Unity sử dụng bao gồm nhiên liệu gốc cacbon rắn, polybutadien kết thúc bằng hydroxyl (HTPB) và chất oxy hóa lỏng, oxit nitơ. Loạt tên lửa tái sử dụng SpaceX Falcon sẽ đẩy Crew Dragon vào quỹ đạo bằng cách sử dụng oxy lỏng.

Việc đốt cháy các chất phóng này cung cấp năng lượng cần thiết để phóng tên lửa vào không gian đồng thời tạo ra khí nhà kính và chất ô nhiễm không khí. Một lượng lớn hơi nước được tạo ra bằng cách đốt cháy chất đẩy BE-3, trong khi đốt cháy cả nhiên liệu VSS Unity và Falcon tạo ra CO, bồ hóng và một số hơi nước. Chất oxy hóa dựa trên nitơ được VSS Unity sử dụng cũng tạo ra các oxit nitơ, hợp chất góp phần gây ô nhiễm không khí gần Trái đất hơn.

Khoảng 2/3 lượng khí thải đẩy được thải vào tầng bình lưu (12 km-50 km) và tầng trung lưu (50 km-85 km), nơi nó có thể tồn tại ít nhất từ 2 đến 3 năm. Nhiệt độ rất cao trong quá trình khởi động và tái nhập cảnh (khi tấm chắn nhiệt bảo vệ của hàng thủ công đang hoạt động trở lại bị đốt cháy) cũng chuyển nitơ ổn định trong không khí thành các oxit nitơ phản ứng. Những chất khí và hạt này có nhiều tác động tiêu cực đến bầu khí quyển.

Trong tầng bình lưu, các oxit nitơ và hóa chất hình thành từ sự phân hủy của hơi nước sẽ chuyển đổi ôzôn thành ôxy, làm suy giảm tầng ôzôn vốn bảo vệ sự sống trên Trái đất chống lại bức xạ UV có hại. Hơi nước cũng tạo ra các đám mây ở tầng bình lưu tạo bề mặt cho phản ứng này xảy ra với tốc độ nhanh hơn so với phản ứng khác.

Cuộc đua không gian và câu chuyện môi trường -0
VSS Unity của Branson.

Du lịch vũ trụ và biến đổi khí hậu

Khí thải CO và bồ hóng giữ nhiệt trong khí quyển, góp phần làm trái đất nóng lên. Việc làm mát bầu khí quyển cũng có thể xảy ra, do các đám mây hình thành từ hơi nước tỏa ra phản xạ ánh sáng mặt trời tới không gian. Tầng ôzôn bị suy giảm cũng sẽ hấp thụ ít ánh sáng mặt trời chiếu tới hơn, và do đó, làm nóng tầng bình lưu ít hơn.

Việc tìm hiểu tác động tổng thể của các vụ phóng tên lửa lên bầu khí quyển đòi hỏi phải có mô hình chi tiết, để tính đến các quá trình phức tạp này và sự tồn tại của các chất ô nhiễm trong tầng cao khí quyển. Điều quan trọng không kém là hiểu rõ về cách thức phát triển của ngành du lịch vũ trụ. Virgin Galactic dự đoán sẽ cung cấp 400 chuyến bay vũ trụ mỗi năm cho một số ít đặc quyền có đủ khả năng mua chúng.

Blue Origin và SpaceX vẫn chưa công bố kế hoạch của họ. Nhưng trên toàn cầu, các vụ phóng tên lửa được thực hiện mỗi năm gây ra một số tác động có hại cạnh tranh với các nguồn khác - như chlorofluorocarbon làm suy giảm tầng ôzôn (CFCs) và CO từ máy bay. Trong quá trình phóng, tên lửa có thể thải ra lượng oxit nitơ nhiều hơn từ 4 đến 10 lần so với Drax, nhà máy nhiệt điện lớn nhất ở Anh, trong cùng khoảng thời gian.

Để các nhà quản lý quốc tế theo kịp ngành công nghiệp non trẻ này đồng thời kiểm soát ô nhiễm của nó một cách hợp lý, giới khoa học cần hiểu rõ hơn về tác động của những phi hành gia tỷ phú này đối với bầu khí quyển của hành tinh chúng ta.

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.