Cuộc chạy đua vũ khí AI

Sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ đang giúp con người biến những điều không tưởng thành sự thực. Trong bối cảnh này, trí thông minh nhân tạo (AI) được dự báo sẽ trở thành công cụ chính của nhiều quốc gia trong lĩnh vực quân sự.

Nếu như trong quá khứ, chiến thắng thường đến từ vũ khí có hỏa lực mạnh thì hiện nay AI có khả năng giúp tạo ưu thế chiến trường cũng như đóng vai trò thiết yếu trong các hoạt động quân sự tương lai.

Cạnh tranh gay gắt

Giới quan sát nhận định, cuộc đua ứng dụng AI vào quân sự đang diễn ra rất gay gắt. Là cường quốc quân sự và trí thông minh nhân tạo, Mỹ giới thiệu công nghệ Skyborg, tích hợp AI cùng công nghệ tự vận hành, đang được thử nghiệm trên các phương tiện bay không người lái kích cỡ nhỏ nhưng tốc độ cao và linh hoạt như XQ-58A Valkyrie, BQM-167 Skeeter và QF-16. 

Skyborg còn liên quan đến AI hỗ trợ phi công trong các tình huống không chiến, hứa hẹn sẽ được áp dụng chính thức vào hàng loạt chương trình vũ khí tương lai của Mỹ.

AI được dự báo sẽ trở thành công cụ chính trong lĩnh vực quân sự, giúp tạo nên ưu thế chiến trường cho nhiều quốc gia.
AI được dự báo sẽ trở thành công cụ chính trong lĩnh vực quân sự, giúp tạo nên ưu thế chiến trường cho nhiều quốc gia.

Nhằm khẳng định ưu thế số 1 thế giới, Lầu Năm Góc đã cam kết chi tới 10 tỷ USD cho nghiên cứu và ứng dụng AI vào quân sự. Động thái này giúp Mỹ triển khai các hệ thống vũ khí và phương tiện tự hành với số lượng lớn ở các khu vực mà Washington cho rằng có vai trò chiến lược như biển Đông hay Trung Đông. Ngoài ra, Mỹ cũng tăng tốc kế hoạch xây dựng những hạm đội không người lái như UAV XQ-58A và tàu ngầm Sea Hunter, hay âm thầm nâng cao khả năng hiệp đồng tác chiến giữa máy bay chiến đấu F-22 và F-35.

Trong khi đó, đối thủ Nga công khai thử nghiệm máy bay không người lái (UAV) S-70 Hunter và máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 SU-57, đều được trang bị năng lực tàng hình mạnh mẽ trong khi tận dụng triệt để AI để tạo nên công nghệ ePilot. 

Một số ý kiến tiết lộ thế hệ máy bay không người lái mới có thể thay thế bộ đội, liên kết với nhau tạo nên đội quân bay thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến đấu khi được trang bị vũ khí hiện đại như súng ngắn Vepr-12, trở thành các cỗ máy tiêu diệt khủng bố.

Rõ ràng, Nga đang thể hiện tham vọng với trí thông minh nhân tạo, khi tuyên bố chi gấp ba ngân sách quốc phòng cho AI trong năm 2020. Quốc gia này sẵn sàng cho những cuộc tấn công bằng vũ khí AI, có ý định xây dựng các đội quân robot để tự động hóa hoàn toàn chiến trường. 

Nhiều ý tưởng về vũ khí tự hành được tiết lộ, như vũ khí tích hợp não bộ mô phỏng não người, cho phép lựa chọn mục tiêu và tự ra quyết định, hay robot tự sát làm nhiệm vụ tiếp cận kẻ thù và phát nổ để phá hủy các công sự của kẻ thù.

Cuộc đua vũ khí AI càng nóng hơn khi xuất hiện "tay chơi" mới nổi Trung Quốc. Bắc Kinh đã đưa ra một lộ trình hướng tới mục tiêu trở thành nước dẫn đầu thế giới về AI vào năm 2030, nhấn mạnh tầm quan trọng của đội quân bay và sử dụng AI để tự xác định rồi loại bỏ mục tiêu địch. 

Rất ít thông tin về chiến lược vũ khí tự hành của Bắc Kinh được tiết lộ, chỉ biết rằng Trung Quốc đã đưa ra kế hoạch phát triển tàu ngầm hạt nhân được trang bị vi mạch tự điều chỉnh hay robot siêu nhỏ có thể cấy vào mạch máu người. Nhìn chung, Trung Quốc muốn chứng minh không hề thua kém Mỹ và Nga, đồng thời cảnh báo các quốc gia nên suy nghĩ kỹ trước khi muốn mạo hiểm đọ sức với Trung Quốc.

Con dao hai lưỡi

Giới quan sát cho rằng, sự can thiệp của trí thông minh nhân tạo vào hoạt động quân sự đã và đang tạo nên một cuộc đua vũ trang AI ẩn chứa nhiều biến động. Việc các loại vũ khí, vốn vẫn chịu sự lập trình và điều khiển của con người, trở nên thông minh hơn nhờ AI được dự báo sẽ mở ra kỷ nguyên tự động phác thảo chiến lược, bên cạnh việc tự đánh giá hiệu quả chiến đấu. 

Theo đó, AI được dùng trong các thuật toán phức tạp giúp tên lửa hành trình và máy bay không người lái phát hiện mục tiêu ở cách xa hàng dặm, hay ngược lại, dùng trong những hệ thống theo dõi và đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái.

Điều này rõ ràng có thể giúp hạn chế tối đa thiệt hại về binh lực, ảnh hưởng sâu rộng đối với cách bố cục chiến tranh hiện đại. 

Thế nhưng, giới quan sát bày tỏ lo ngại về các động thái tích hợp AI vào các hệ thống sát thương hàng loạt, dần biến cuộc chiến thành nơi phô diễn những vũ khí cực kỳ đáng sợ. Nguy hiểm hơn, vũ khí AI được lập trình để giết chóc, có thể dễ dàng gây ra thương vong lớn, nên dễ bị quân khủng bố thao túng lợi dụng để sát hại dân thường. 

Như vậy, quân sự hóa AI đẩy nhanh quá trình phát triển các vũ khí giết người tự động, từ đó làm dấy lên các vấn đề đạo đức và dần bộc lộ những mối đe dọa còn nguy hiểm hơn cả vũ khí hạt nhân, có thể dẫn tới chiến tranh Thế giới thứ 3.

Việc thiếu các quy tắc quốc tế liên quan đến sự phát triển và ứng dụng AI trong lĩnh vực quân sự cũng gây nhiều quan ngại trong bối cảnh tồn tại chênh lệch lớn ở trình độ công nghệ giữa các quốc gia. 

Từ đây, giới chuyên gia khẳng định cần hoạch định chính sách phù hợp để kiểm soát AI cũng như theo dõi các loại vũ khí có khả năng tự tấn công, trong khi vẫn giữ được những yếu tố tích cực mà công nghệ AI mang lại. Đồng thời, cần nhanh chóng thiết lập bộ quy tắc dựa trên nhận thức về đạo đức chung của nhân loại nhằm đánh giá tính hiệu quả việc sử dụng các hệ thống vũ khí này trong khu vực và quốc tế. 

Điều đáng chú ý là, trong bất cứ hoàn cảnh nào thì con người (chứ không phải máy móc) là nhân tố cuối cùng đưa ra quyết định, có tác dụng định hướng cho mọi nghiên cứu AI và chế tạo vũ khí. Nếu máy móc kiểm soát lại chính người tạo ra nó, viễn cảnh về những cuộc chiến khủng khiếp hoàn toàn có thể xảy ra...

Nam Hồng (tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.