Cuộc chạy đua công nghệ trên thị trường tên lửa đẩy

Ngày 25-9, tên lửa đẩy Ariane 5 do châu Âu chế tạo đã được phóng lên từ vùng lãnh thổ Guiana thuộc Pháp lần thứ 100, một dấu mốc mang tính biểu tượng cho hãng chế tạo Arianespace. Tuy nhiên, vị trí thống trị của Ariane 5 đang bị đe dọa BỞI hệ thống tên lửa đẩy Falcon của Cơ quan vũ trụ Mỹ SpaceX có giá thành hấp dẫn.

95 lần thành công và 5 lần thất bại của Ariane 5

Tên lửa đẩy Ariane 5 mang theo 2 vệ tinh viễn thông đã được phóng lên từ sân bay vũ trụ Kourou trên đảo Guyana thuộc Pháp lúc 22 giờ 38 phút, giờ GMT ngày 25-9 (tức 5 giờ 38 phút, giờ Hà Nội, ngày 26-9). Nửa giờ sau khi được phóng lên, vệ tinh Horizons 3 đã tách khỏi tên lửa đẩy. Vài phút sau đó, đến lượt vệ tinh Azerspace-2/Intelsat 38 cũng tách ra, bay vào quỹ đạo.

Tên lửa đẩy Ariane 5 mang theo hai vệ tinh được phóng thành công ngày 25-9 vừa qua. Ảnh: Reuters.
Tên lửa đẩy Ariane 5 mang theo hai vệ tinh được phóng thành công ngày 25-9 vừa qua. Ảnh: Reuters.

Tên lửa Ariane do hãng Arianespace SA chế tạo. Đây là một công ty đa quốc gia ở châu Âu được thành lập vào năm 1980 với tư cách là nhà cung cấp dịch vụ khởi động thương mại đầu tiên trên thế giới.

Theo AFP, tên lửa Ariane ra đời cách đây gần 40 năm và đã thay đổi qua 5 phiên bản khác nhau. Trước Ariane 5, tên lửa Ariane 4 đã có 15 năm phục vụ với 114 lần phóng, trong đó chỉ có ba lần thất bại. Dù thành công, song hãng chế tạo Arianespace đã quyết định ngừng sản xuất thế hệ tên lửa này, vì nó chỉ mang được những vệ tinh viễn thông nặng tối đa 5 tấn - quá nhỏ đối với những nhu cầu thương mại hiện nay.

Ariane 5 hiện tại đã được triển khai từ năm 1987 và đến năm 1996 bắt đầu cất cánh. Tính tới thời điểm này, tên lửa Ariane 5 đã có cả thảy 5 "thành viên" nhờ quy trình cải tiến liên tục của nhà sản xuất. Đó là các phiên bản G, G+, GS, ECA và gần đây nhất là ES. Ariane 5 ES từng được phóng lên 8 lần kể từ năm 2008. Trong khi đó, Ariane 5 ECA thực hiện 62 lần phóng lên quỹ đạo kể từ năm 2002.

Trong suốt 22 năm qua, tên lửa Ariane đã phóng tổng cộng 100 lần, trong đó 95 lần thành công và 5 lần thất bại. Ngay trong lần phóng đầu tiên vào ngày 4-6-1996 tại căn cứ Kourou, tên lửa Ariane 5 đã bị phá hủy chỉ sau khi phóng lên được 37 giây mà nguyên nhân sau đó được xác định là do lỗi kỹ thuật. Lần phóng thứ hai của Ariane 5 vào ngày 30-10-1997 cũng được xem là thất bại khi tên lửa được phóng lên không chạm tới quỹ đạo như kế hoạch.

Ngoài hai lần thất bại đầu tiên, Ariane 5 còn gặp thất bại trong những chuyến bay thương mại vào năm 2001, 2002 và 2018. Trong lần phóng ngày 12-7-2001, các nhà điều tra xác định không có lỗi kỹ thuật hay lỗi của phi công trong thất bại của Ariane 5. Sự cố tai nạn phát sinh trong giai đoạn khởi động tầng trên cùng của tên lửa, khiến một động cơ ngừng hoạt động sớm, đẩy hai vệ tinh trị giá nhiều triệu USD đi chệch quỹ đạo. Còn ngày 11-12-2002, chuyến bay đầu tiên của Ariane 5 ECA đã kết thúc trên biển Đại Tây Dương do động cơ Vulcain 2 gặp sự cố không thể hoạt động được.

Sau thời gian đầu gặp một số khó khăn, Ariane 5 đã hoàn thành tốt sứ mệnh của mình với 95 lần phóng thành công, đưa tổng cộng 207 vệ tinh lên quỹ đạo, trong đó có hệ thống vệ tinh dẫn đường Galileo của châu Âu. Bên cạnh đó, tên lửa này còn vận chuyển được tàu vận tải không người lái lớn nhất hiện nay là ATV cho Trạm không gian quốc tế (ISS).

Nâng cấp để theo kịp cuộc đua

Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, đặc biệt là các tên lửa đẩy của Mỹ, hãng chế tạo Arianespace dự kiến sẽ phát triển Ariane 6 thay thế Ariane 5. Phiên bản mới này dự kiến ra mắt trong khoảng thời gian 2020-2023 và có chi phí chế tạo ước tính thấp hơn 40%. 

AFP cho biết, tổng số vốn đầu tư cho chương trình phát triển tên lửa đẩy Ariane 6 sẽ vào khoảng 3,8 tỷ euro. Ariane 6 có hai phiên bản với hệ thống tháo lắp: Loại nhẹ với 2 động cơ đẩy và loại hạng nặng với 4 động cơ. Ariane 6 sẽ đáp ứng được các nhu cầu chuyên biệt phóng vệ tinh nghiên cứu khoa học, máy thăm dò không gian, nhu cầu thương mại thông dụng như phóng vệ tinh viễn thông, truyền hình, dự báo thời tiết... Sự phát triển của Ariane 6 cũng nhằm đón trước những phát triển của thị trường với việc đưa các vệ tinh có khối lượng lớn hơn lên không gian. Ước tính, giá thành một lần phóng Ariane 6 với 2 vệ tinh cùng lúc sẽ ở trong khoảng 12 triệu USD.

Chiến lược này được Arianespace đưa ra nhằm đối trọng với dòng tên lửa đẩy Falcon 9 hay Falcon Heavy của Tập đoàn SpaceX. Tháng 2-2017, Tập đoàn SpaceX đã phóng thành công tên lửa Falcon 9 từ sân bay vũ trụ Kennedy sau hai lần phóng thất bại vào năm 2015 và 2016. Đây là sự mở đầu của giai đoạn mới cho các hoạt động của Mỹ trong không gian. Tên lửa đẩy hai tầng Falcon 9, vốn được thiết kế để mang theo các vệ tinh, đã đưa tàu vũ trụ Dragon vào quỹ đạo rất mau chóng sau khi phóng.

Mới đây, SpaceX đã cho ra mắt Falcon Heavy, loại tên lửa mạnh nhất thế giới và mạnh gấp đôi những tên lửa hiện nay, theo International Business Times. Theo ông Elon Musk, Chủ tịch Tập đoàn SpaceX, tên lửa Falcon Heavy dùng cho tàu vũ trụ Apollo 11 ở Cape Canaveral, Florida.

Các chuyên gia nhận định rằng, trong 2 năm liên tiếp, SpaceX đã vượt xa nhà chế tạo châu Âu Arianespace về số lượng các vụ phóng vệ tinh. Mới đây, Công ty thám hiểm Mặt Trăng tư nhân Ispace của Nhật Bản đã ký thỏa thuận với Tập đoàn SpaceX về việc phóng tàu vũ trụ thám hiểm Mặt Trăng. Do đó, nâng cấp Ariane 5 lên phiên bản Ariane 6 là việc làm cấp thiết để Arianespace có thể cạnh tranh được với SpaceX trong lĩnh vực phóng vệ tinh thương mại đang nở rộ hiện nay.

Yên Bình

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.