Công nghiệp do thám: Lỗ hổng và sự minh bạch

WikiLeaks mới đây bất ngờ tiết lộ rằng tất cả những tương tác trên mạng Internet đã và đang trở thành đối tượng cho một ngành mới - công nghiệp do thám.

Theo đó, mọi người đang nằm dưới một hệ thống theo dõi diện rộng, hệ thống máy tính của các quốc gia bị nhiễm các chương trình giám sát, trong khi tất cả những cuộc gọi điện thoại đều có thể bị ghi âm bởi một công ty nào đó. 

Vì lẽ đó, WikiLeaks đã khởi động một dự án nhằm công bố các tài liệu cho thấy có một ngành công nghiệp toàn cầu cung cấp công cụ giám sát người dân cho một số chính phủ thông qua "hồ sơ gián điệp" bao gồm hàng trăm tài liệu về hàng trăm công ty ở trên 30 quốc gia thuộc ngành công nghiệp do thám.

Theo dõi toàn cầu

Theo WikiLeaks, các nước đang phát triển công nghệ do thám bao gồm các "ông lớn" như Mỹ, Anh hay Israel, với hệ thống do thám được bán cho tất cả các đối tác hay quốc gia khác mà không phân biệt thể chế. Ví dụ như, công ty Glimmerglass ở Hayward, California (Mỹ) chuyên cung cấp các thiết bị giúp các cơ quan chính phủ bí mật xâm nhập các đường cáp quang dưới biển (đường truyền dẫn dữ liệu và cuộc gọi giữa các châu lục). 

Trong khi đó, công ty SS8 ở Milpitas, California thì chào hàng thiết bị Intellego cho phép cơ quan an ninh "thấy được những gì họ cần thấy ngay tức thời", bao gồm cả bản nháp thư điện tử của đối tượng bị theo dõi và cả các tập tin đính kèm như văn bản, hình ảnh hay video.

Từ một ngành công nghiệp vụng trộm cung cấp thiết bị chủ yếu cho các cơ quan tình báo của các chính phủ, do thám đã trở thành một ngành kinh doanh đồ sộ.
Từ một ngành công nghiệp vụng trộm cung cấp thiết bị chủ yếu cho các cơ quan tình báo của các chính phủ, do thám đã trở thành một ngành kinh doanh đồ sộ.

Chưa hết, WikiLeaks còn tiết lộ công ty Amesys (Pháp) đã giúp chính quyền của cố lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi theo dõi các nhân vật đối lập sống lưu vong ở Anh. Hệ thống theo dõi Internet có tên gọi "Đại bàng" giám sát địa chỉ thư điện tử của các lãnh đạo đối lập, chặn thư điện tử, các cuộc gọi điện qua đường Internet (VoIP), tin nhắn và các dòng lệnh tìm kiếm.

"Hồ sơ gián điệp" của WikiLeaks còn cho thấy các hệ thống theo dõi này cực kì hiện đại và đắt giá, lên đến hàng triệu USD. Theo đó, ngành công nghiệp giám sát đã chuyển đổi từ vai trò phục vụ các cơ quan tình báo thành một ngành kinh doanh xuyên quốc gia.

Giữa tháng 4, Quyền riêng tư quốc tế (PI) - một tổ chức tham gia điều tra chương trình do thám của các chính phủ - đã ra thông báo về thực trạng ngành do thám trên toàn cầu. Nhóm này chỉ rõ 27 công ty chuyên hoạt động trong lĩnh vực do thám của Israel - tỷ lệ tính trên đầu người cao nhất thế giới (mặc dù Mỹ dẫn đầu về số lượng tuyệt đối là 122 công ty). 

Các công ty Israel có quan hệ rất mật thiết với các hoạt động tình báo, và họ tự sử dụng uy tín, kinh nghiệm để tiếp thị sản phẩm ra nước ngoài. Trong đó, các cựu điệp viên của Đơn vị 8200 (cơ quan tình báo của Israel, hoạt động giống như mô hình NSA - Cơ quan An ninh quốc gia của Mỹ) tham gia thành lập hoặc nắm giữ vị trí lãnh đạo cao cấp trong ít nhất là 8 công ty.

Danh sách của PI chưa bao gồm các công ty như Narus - là công ty do cựu điệp viên 8200 thành lập, nhưng giờ đã chuyển quyền sở hữu cho Boeing của Mỹ. Theo một tài liệu được tiết lộ trong vụ Edwards Snowden, công nghệ của Narus đã giúp hãng AT&T thu thập các tín hiệu truyền trên Internet và nội dung hàng tỷ e-mail, sau đó chuyển những thông tin này cho NSA.

Rõ ràng, việc năng lực do thám được phát triển tại một số nơi có ưu thế vượt trội trong lĩnh vực này, sau đó được đóng gói hoàn chỉnh và xuất khẩu khắp thế giới để thu lợi nhuận là một thực trạng đáng báo động, là mối đe dọa hiện hữu đối với quyền con người và tiến trình dân chủ hóa.

Công ty Amesys đã giúp chính quyền cố lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi theo dõi các nhân vật đối lập sống lưu vong ở Anh thông qua hệ thống "Đại bàng".
Công ty Amesys đã giúp chính quyền cố lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi theo dõi các nhân vật đối lập sống lưu vong ở Anh thông qua hệ thống "Đại bàng".

Theo giới quan sát, có hai lý do khiến Israel có một vị thế vượt trội trong ngành công nghiệp do thám toàn cầu. Thứ nhất, Israel gần như không có giới hạn pháp lý đối với việc các cựu điệp viên sử dụng các ý tưởng nghiên cứu trong thời kỳ tại ngũ và phát triển chúng khi làm trong khối doanh nghiệp tư nhân. 

Thêm vào đó, việc Israel chiếm đóng các khu vực Bờ Tây, dải Gaza, phía Đông Jerusalem trong nhiều thập kỷ cùng các cuộc chiến định kỳ giúp Israel có "phòng thí nghiệm" có tính thực tế cao để tinh chỉnh các công nghệ cũ cũng như thử nghiệm những công nghệ mới. 

Các sản phẩm mà nhiều hãng công nghệ của Israel bán có thể giúp trà trộn vào các mạng xã hội với những hồ sơ giả mạo chẳng khác gì thật, dễ dàng qua mặt được bộ phận kiểm tra pháp lý.

Việc mã hóa các dữ liệu đã khiến các cơ quan thực thi pháp luật lo ngại rằng khả năng do thám của họ sẽ suy yếu. Đứng trước nguy cơ này, giới chức nhiều nước đã kêu gọi hợp pháp hóa hoạt động do thám. Trong khi đó, các cơ quan an ninh quan ngại họ sẽ bị "mù", mất khả năng theo dấu mục tiêu và quan trọng là sẽ bị phụ thuộc vào các công ty tin tặc chuyên sản xuất các phần mềm gián điệp tinh vi. 

Chính trong bối cảnh đó, thương mại toàn cầu trong lĩnh vực gián điệp đã bùng nổ. Trong vòng 10 năm qua, từ một ngành công nghiệp vụng trộm cung cấp thiết bị chủ yếu cho các cơ quan tình báo của các chính phủ như NSA tại Mỹ và Anh, do thám đã trở thành một ngành kinh doanh đồ sộ.

Không thể làm ngơ

Ngành công nghiệp do thám đã tạo nên một lỗ hổng rất lớn, đó là năng lực do thám có thể bị các nước hay thể chế khác nhau sử dụng vì mục đích phi pháp. Nếu các chính phủ không điều phối được tốt ngành công nghiệp sản xuất phần mềm gián điệp, các loại phần mềm độc hại sẽ rơi vào tay các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia, các doanh nghiệp tìm cách ăn cắp thông tin từ đối thủ cạnh tranh và các tổ chức khủng bố. 

Một ví dụ điển hình là công ty tin tặc FinFisher có trụ sở ở Munich (Đức) đã tấn công và tiếp cận các tài liệu nhạy cảm của người dân. Giới chức an ninh Đức lên tiếng phản đối và cho rằng chính sách của FinFisher đi ngược với chính sách tôn trọng nhân quyền, hối thúc công ty này ngừng biến các sản phẩm của mình thành công cụ trấn áp người dân.

Trong khi đó, tổ chức PI khởi kiện Anh đã có những hoạt động do thám quy mô lớn đối với các máy tính, thiết bị di động và mạng lưới thông tin ở nước ngoài. PI cũng ra thông cáo nêu rõ những sai phạm của chính phủ Anh trên trang web của tổ chức này. 

Theo đó, kể từ năm 2014 khi tổ chức này lần đầu tiên đưa vấn đề trên ra tòa, chính phủ Anh vẫn chưa chịu thừa nhận rằng họ thực hiện chương trình do thám thông tin tại nước ngoài. 

Tuy nhiên với đơn khiếu nại lần này ra Tòa án nhân quyền châu Âu, PI tin rằng lần đầu tiên họ đã nắm được quy mô cũng như cấp độ "vươn xa" tới đâu của năng lực do thám toàn cầu mà chính phủ Anh đã và đang tiến hành. Họ khẳng định, người dân các nước không thể thờ ơ khi công nghệ do thám đang trở thành một thứ hàng hóa bán chạy và nhắm vào tất cả mọi người.

SII thực sự là "sách trắng" vô cùng giá trị, đặt ra yêu cầu các chính phủ cần phải đảm bảo về sự minh bạch của công nghiệp do thám.
SII thực sự là "sách trắng" vô cùng giá trị, đặt ra yêu cầu các chính phủ cần phải đảm bảo về sự minh bạch của công nghiệp do thám.

Trong bối cảnh bùng nổ mạnh mẽ của công nghệ do thám, Tổ chức Quyền riêng tư quốc tế đã xây dựng một cơ sở dữ liệu đặc biệt (gọi tắt là SII), qua đó người dùng nắm được diện mạo của hàng trăm công ty do thám trên toàn thế giới và những công nghệ họ đang rao bán. Các danh mục 600 sản phẩm công nghệ xuất khẩu đã được liệt kê trong những biên bản công khai và cả dữ liệu cấp phép xuất khẩu của các nước.

Theo SII, các loại sản phẩm công nghệ do thám đa số là thiết bị thu thập thông tin liên lạc, phần mềm gián điệp và các công cụ giám sát mạng Internet. Ngoài ra, các chuyên gia cũng lưu ý về công ty AME có trụ sở tại Dubai với một hệ thống có khả năng chặn đứng toàn bộ đường truyền Internet của một quốc gia.

Các chuyên gia đánh giá, SII thực sự là "sách trắng" vô cùng giá trị giúp nhiều tổ chức nhân quyền có thể tiến hành các nghiên cứu chủ động hơn về ngành công nghiệp do thám trong khi đặt ra yêu cầu các chính phủ cần phải đảm bảo về sự minh bạch hơn trong vấn đề cấp phép và xuất khẩu công nghệ do thám.

Theo những người đứng đầu PI, việc hiểu rõ vai trò của ngành công nghiệp do thám cùng cách thức những công nghệ do thám được mua bán và sử dụng trên toàn thế giới không chỉ rất quan trọng trong việc giúp mọi người hiểu được cuộc tranh luận này, mà còn góp phần tăng cường trách nhiệm và phát triển các biện pháp phòng vệ toàn diện cũng như hoạch định chính sách hiệu quả.

Mới đây, Hà Lan đã thúc đẩy một lệnh cấm xuất khẩu các phần mềm do thám. Ngoài ra, hàng chục quốc gia khác, trong đó có Mỹ, Canada hay tất cả các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU), đã cam kết kiểm soát hoạt động "xuất khẩu" các phần mềm do thám. Các thủ tục, quy trình kiểm soát xuất khẩu mới với loại hàng hóa này đã bắt đầu được triển khai tại các nước trên.

Mặc dù các chính phủ sẽ khó có thể kiểm soát hoàn toàn thị trường bán phần mềm gián điệp, họ có thể đẩy các nhân tố bất lợi khỏi thị trường, tác động tới giá, hạn chế các nguy cơ và ngăn chặn những hoạt động giao thương không mong muốn, bên cạnh việc tìm hiểu rõ động lực kinh tế của các chuyên gia viết loại phần mềm này…

Hương Trà

Các tin khác

Vì sao những gã khổng lồ AI đang xin chính phủ “trói tay” mình?

Vì sao những gã khổng lồ AI đang xin chính phủ “trói tay” mình?

Ngày 12/9/2026, CEO của Anthropic, công ty phát triển Claude, ông Dario Amodei công bố một bài luận dài có tựa đề "Chúng ta phải điều tiết tốc độ ở giới hạn", kêu gọi toàn ngành AI chủ động làm chậm lại tốc độ phát triển năng lực của mình. Chỉ vài giờ sau, hàng loạt nhà lãnh đạo công nghệ thế giới lần lượt lên tiếng ủng hộ quan điểm này. Đây là một tình huống hiếm thấy khi những đối thủ cạnh tranh trong ngành đồng thanh yêu cầu các chính phủ giám sát chặt chẽ hơn công việc của họ. Nhưng đằng sau lời kêu gọi mang màu sắc đạo đức ấy là một câu hỏi khác.

IPv6 - trò chơi của những kẻ hiểu luật

IPv6 - trò chơi của những kẻ hiểu luật

Trên đường đua toàn cầu, sở hữu một công nghệ quan trọng đồng nghĩa với việc nắm giữ một phần lợi thế. Khi công nghệ ấy được sử dụng rộng rãi, ảnh hưởng có thể vượt khỏi giá trị của một sản phẩm để tác động tới chuỗi cung ứng, thị trường và lựa chọn của những người đi sau. Trong nền kinh tế số hiện nay, quyền lực còn nằm ở khả năng tham gia thiết lập "luật chơi". Một tiêu chuẩn càng được nhiều doanh nghiệp và thiết bị cùng sử dụng, chi phí để đi ngược lại nó càng lớn; ảnh hưởng đối với tiêu chuẩn kỹ thuật vì thế có thể chuyển hóa thành ảnh hưởng đối với thị trường.

Công nghệ lượng tử trước ngưỡng công nghiệp hóa?

Công nghệ lượng tử trước ngưỡng công nghiệp hóa?

Suốt nhiều thập niên, công nghệ lượng tử chủ yếu chỉ ở trong các phòng thí nghiệm, nơi các nhà khoa học tìm cách kiểm soát những trạng thái vật chất rất nhỏ và rất nhạy cảm với môi trường. Mọi chuyện đã dần thay đổi trong năm 2026 khi máy tính lượng tử bắt đầu được đưa vào trung tâm dữ liệu và kết nối với siêu máy tính; mạng truyền thông lượng tử được triển khai trên cáp quang và vệ tinh; cảm biến lượng tử được thử nghiệm cho công nghệ định vị mới. Công nghệ lượng tử đang dần vượt ra khỏi phạm vi những nguyên lý được chứng minh sang giai đoạn chế tạo, tích hợp, thử nghiệm và xây dựng hạ tầng để chuẩn bị cho ứng dụng thực tế.

Khi thực tiễn kìm chân tham vọng cải tổ quân đội Pháp

Khi thực tiễn kìm chân tham vọng cải tổ quân đội Pháp

Pháp đang thúc đẩy một quá trình có thể xem là "tái vũ trang quốc gia", hướng tới xây dựng một quân đội có khả năng tiến hành chiến tranh cường độ cao, đồng thời duy trì vai trò của Pháp như một cường quốc quân sự toàn cầu. Nhưng trong bối cảnh nền tài chính công đối mặt với những áp lực chưa từng có, vì vậy câu hỏi lớn là: Pháp có đủ nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lực lượng quân sự phù hợp với các kịch bản chiến tranh của thập niên tới hay không?

Tên lửa đẩy tái sử dụng ngày càng nhanh - nhiều - rẻ hơn

Tên lửa đẩy tái sử dụng ngày càng nhanh - nhiều - rẻ hơn

Ngày 10/7, Trung Quốc lần đầu tiên thu hồi thành công tầng đẩy của tên lửa Trường Chinh 10B bằng hệ thống lưới trên biển. Chỉ một ngày sau, Nhật Bản cũng thử nghiệm thành công một mẫu tên lửa tái sử dụng loại nhỏ. Hai sự kiện diễn ra liên tiếp trong vòng 24 giờ và có quy mô khác nhau, nhưng cùng cho thấy một xu hướng mới đang định hình công nghiệp không gian toàn cầu.

Cánh cửa mở vào thế giới tâm linh thời cổ xưa ở châu Âu?

Cánh cửa mở vào thế giới tâm linh thời cổ xưa ở châu Âu?

Những bộ hài cốt không đầu nằm lặng lẽ dưới đáy con hào bao quanh một khu định cư hơn 7.000 năm tuổi ở Slovakia đang mang đến những manh mối hiếm hoi về cách các cộng đồng nông nghiệp đầu tiên ở châu Âu nhìn nhận cái chết, tổ tiên và mối liên hệ giữa người sống với người đã khuất.

Điểm cực hạn của đội tàu sân bay Mỹ

Điểm cực hạn của đội tàu sân bay Mỹ

Trên đại dương bao la, những chiếc tàu sân bay khổng lồ từ lâu đã là hiện thân cho sức mạnh quân sự Mỹ. Không chỉ là vũ khí, chúng vừa là công cụ ngoại giao, vừa là đòn bẩy răn đe trong ván cờ chiến lược toàn cầu. Nhưng lực lượng hải quân hùng mạnh nhất thế giới cũng đang kiệt sức vì tham vọng khổng lồ của Washington khiến những con tàu và thủy thủ đoàn của họ bị đẩy tới giới hạn nguy hiểm.

Nguy cơ sụp đổ khí hậu và bài toán sinh tồn của nền văn minh

Nguy cơ sụp đổ khí hậu và bài toán sinh tồn của nền văn minh

Đợt tăng nhiệt kỷ lục vào tháng 5/2026 không chỉ là một cột mốc số liệu đơn thuần, đó là hồi chuông cảnh báo về sự sụp đổ của hệ thống điều hòa tự nhiên đã bảo vệ nhân loại suốt 12.000 năm qua. Khi các điểm đảo chiều khí hậu đang bị kích hoạt với tốc độ không thể kiểm soát, cái giá phải trả giờ đây chính là sự sinh tồn của nền văn minh.

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Thay vì phụ thuộc vào ánh nắng mặt trời hay thổ nhưỡng tự nhiên tại chỗ, toàn bộ hệ thống thảm nhung phục vụ World Cup 2026 tại 11 sân bóng ở Mỹ đều được kiến tạo, vận chuyển, lắp đặt và duy trì bằng những giải pháp kỹ thuật sinh học và cơ khí tối tân nhất trong lịch sử thể thao thế giới. Những ghi nhận thực tế từ các kỹ sư tại hiện trường đã hé lộ nhiều bí mật kinh ngạc về quy trình chuẩn bị mặt sân khắt khe chưa từng có này.

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Giữa cái nóng hầm hập vùng Trung Tây nước Mỹ, đội tuyển Argentina thiết lập đại bản doanh tại Kansas City chuẩn bị bảo vệ ngai vàng World Cup 2026. Bất chấp thời tiết khắc nghiệt và gợi ý đổi địa điểm từ FIFA, Lionel Messi cùng đồng đội vẫn kiên định bám trụ tại đây. Đây không đơn thuần là quyết định hậu cần kỹ thuật, mà là sự tính toán kỹ lưỡng nhằm tìm kiếm không gian bình yên, kết nối văn hóa quê hương và tiếp nhận báu vật tinh thần vô giá truyền lại từ lịch sử chính trị, thể thao vĩ đại dân tộc Nam Mỹ.

Cận cảnh bên trong máy tính lượng tử Hanyuan-2. Ảnh: Quantum Computing Report

Dấu mốc mới trong cuộc đua lượng tử toàn cầu

Khi công ty CAS Cold Atom Technology của Trung Quốc công bố Hanyuan-2, hệ thống máy tính lượng tử lõi kép đầu tiên, cuộc đua toàn cầu dường như đã bước sang một giai đoạn mới. Từ Washington tới Bắc Kinh, từ Paris tới London, các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào lĩnh vực sẽ định hình thế hệ điện toán tiếp theo của thế giới.

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.