Công nghệ tình báo hiện đại giúp kiểm soát chương trình hạt nhân Iran

Những người luôn hoài nghi cho rằng Tehran sẽ tiếp tục lừa dối thế giới về chương trình chế tạo một quả bom hạt nhân đã có những công cụ tình báo giám sát cực kỳ hiện đại nhằm dò tìm và phát hiện các chứng cứ trong chương trình hạt nhân của Iran.

Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) hiện đang sử dụng hơn 100 công cụ khác nhau cho các chiến dịch giám sát hằng ngày và đánh giá sự chân thật trong chương trình hạt nhân của Iran - theo Andreas Persbo, Giám đốc Điều hành (CEO) Công ty Cố vấn đánh giá Hiệp ước quốc tế Vertic trụ sở tại London (Anh). Các công nghệ do thám và giám sát hiện đại bậc nhất hiện nay trên thế giới tỏ ra vô cùng hữu ích.

Chuyên gia an ninh IAEA Thomas Shea cho biết, một công cụ do thám mà họ đang sử dụng là công nghệ vệ tinh phân giải cao cho phép ghi hình cực nét về mọi địa điểm, thậm chí tại những nơi hoang vu nhất, trên khắp lãnh thổ Iran. Các vệ tinh - như là WorldView-3 của Công ty DigitalGlobe sử dụng kỹ thuật chụp ảnh hồng ngoại quang phổ (phân tích quang phổ để xác định vật chất) - được IAEA triển khai để dò tìm lò phản ứng bí mật của Iran.

Các vệ tinh quang điện cũng hoàn toàn hữu ích cho chiến dịch do thám Iran - đây là một trong nhiều phương pháp giúp Mỹ tìm thấy một cơ sở hạt nhân ngầm bí mật của Iran vào năm 2009.

Trụ sở IAEA ở Vienna.

Trụ sở IAEA ở Vienna.

Một công cụ gián điệp khác không mấy xa lạ là lấy mẫu môi trường và sau đó tiến hành phân tích xác định những hạt cực nhỏ để tìm kiếm các cơ sở hạt nhân ẩn giấu hay phát hiện sự thật bên trong một cơ sở đã công khai với thế giới. Daryl Kimball, CEO Hiệp hội Kiểm soát vũ khí (ACA) của Mỹ, cho biết công nghệ lấy mẫu môi trường giúp IAEA "dò tìm được các hoạt động liên quan đến hạt nhân mà không cần phải xâm nhập trực tiếp vào các khu vực".

Ngoài ra, cựu giám đốc Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) Michael Hayden, còn đề cập đến chương trình tình báo tín hiệu và đo đạc (MASINT). Cụ thể là, MASINT được triển khai để thu thập dữ liệu địa chấn, âm thanh, điện từ, hình ảnh đa quang phổ cũng như các dữ liệu khác nhằm tìm kiếm những dấu hiệu bộc lộ hiện tượng được coi là rất khó dò thấy. Với MASINT, ngay cả lượng chất thải sinh ra cũng được giám sát.

Trước đây, phương Tây đã gặp thất bại trước CHDCND Triều Tiên sau khi quốc gia này ký kết một hiệp ước hủy bỏ chương trình vũ khí hạt nhân vào năm 1994. Năm 2002, Triều Tiên cho di dời mọi trang thiết bị giám sát của IAEA ra khỏi các cơ sở hạt nhân của nước này, rồi sau đó trục xuất đội thanh tra quốc tế. Năm sau, Triều Tiên tuyên bố sở hữu vũ khí hạt nhân! Nhưng hàng loạt những công nghệ hiện đại ngày nay cho phép IAEA và phương Tây có nhiều lựa chọn để không bị chính quyền Tehran lừa dối một cách dễ dàng như trường hợp Triều Tiên ngày xưa. Công nghệ tình báo điện tử hiện nay có thể cung cấp những đánh giá trong thời gian thực về các cấp độ làm giàu uranium bên trong những cơ sở hạt nhân của Tehran đến trụ sở IAEA tại thành phố Vienna (Áo).

Vệ tinh WorldView-3 của DigitalGlobe.
Vệ tinh WorldView-3 của DigitalGlobe.

Ví dụ, những dấu niêm phong bằng sợi quang tinh vi được cố định trên một thiết bị không được phép sử dụng sẽ nhanh chóng báo động đến IAEA nếu chúng bị phá vỡ. Ngoài ra, IAEA cũng có trong tay vũ khí tình báo gọi là "Hệ thống Giám sát Thế hệ tiếp theo" (NGSS) được kết nối với Vienna thông qua Internet, gửi liên tục những hình ảnh mã hóa cho thấy (ví dụ như) có các cá nhân nào xâm phạm những thiết bị ly tâm không được phép tiếp cận hay không. Một quan chức Bộ năng lượng Mỹ nói rằng: "NGSS lưu trữ dữ liệu và tự động truyền dữ liệu đến một máy tính ở nơi khác để được phân tích".

Không chỉ có một mình IAEA gồng gánh trách  nhiệm giám sát chương trình hạt nhân. Đầu thập niên 90 thế kỷ trước, CIA đã chuyển giao thông tin tình báo cho IAEA về việc Triều Tiên vi phạm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) - Triều Tiên ban đầu đồng ý phê chuẩn NPT nhưng sau đó rút khỏi hiệp ước chính thức vào ngày 10/1/2003. Một hành động nguy hiểm khiến IAEA bắt đầu quan tâm đến các công nghệ tình báo giám sát để thu thập bằng chứng về chương trình vũ khí hạt nhân bí mật.

Dĩ nhiên, các cơ quan tình báo Mỹ và phương Tây lẫn Israel đều tích cực hỗ trợ IAEA trong nỗ lực này. Quân đội Mỹ cũng sử dụng công nghệ để dò tìm những cấu trúc ngầm của Iran từ trên không. Trung tâm Phân tích các cơ sở ngầm (UFAC) của Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) của Lầu Năm Góc sử dụng thiết bị công nghệ cao "nhìn xuyên thấu" những vật thể rắn và lập bản đồ cấu trúc ẩn sâu bên dưới lòng đất. Mỹ và Israel cũng được cho là hợp tác nhiều năm trong chương trình gián điệp mạng - lúc đó có tên gọi là "Olympic Games" - để giám sát (và không loại trừ khả năng phá hoại) chương trình hạt nhân Iran.

Có lẽ liên minh tình báo Mỹ - Israel đã không sử dụng virus máy tính Stuxnet để phá hoại các thiết bị ly tâm tại cơ sở hạt nhân Natanz của Iran nếu như Tehran tuân thủ những thỏa thuận với phương Tây. Tuy nhiên, theo nhận định của Michael Hayden, cho dù công nghệ giám sát - đánh giá có hiện đại đến đâu vẫn không thể thay thế những đoàn thanh tra tại chỗ, vào bất cứ lúc nào và bất cứ nơi đâu.

Thiên Minh (tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.