Công nghệ tình báo hiện đại giúp kiểm soát chương trình hạt nhân Iran

Những người luôn hoài nghi cho rằng Tehran sẽ tiếp tục lừa dối thế giới về chương trình chế tạo một quả bom hạt nhân đã có những công cụ tình báo giám sát cực kỳ hiện đại nhằm dò tìm và phát hiện các chứng cứ trong chương trình hạt nhân của Iran.

Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) hiện đang sử dụng hơn 100 công cụ khác nhau cho các chiến dịch giám sát hằng ngày và đánh giá sự chân thật trong chương trình hạt nhân của Iran - theo Andreas Persbo, Giám đốc Điều hành (CEO) Công ty Cố vấn đánh giá Hiệp ước quốc tế Vertic trụ sở tại London (Anh). Các công nghệ do thám và giám sát hiện đại bậc nhất hiện nay trên thế giới tỏ ra vô cùng hữu ích.

Chuyên gia an ninh IAEA Thomas Shea cho biết, một công cụ do thám mà họ đang sử dụng là công nghệ vệ tinh phân giải cao cho phép ghi hình cực nét về mọi địa điểm, thậm chí tại những nơi hoang vu nhất, trên khắp lãnh thổ Iran. Các vệ tinh - như là WorldView-3 của Công ty DigitalGlobe sử dụng kỹ thuật chụp ảnh hồng ngoại quang phổ (phân tích quang phổ để xác định vật chất) - được IAEA triển khai để dò tìm lò phản ứng bí mật của Iran.

Các vệ tinh quang điện cũng hoàn toàn hữu ích cho chiến dịch do thám Iran - đây là một trong nhiều phương pháp giúp Mỹ tìm thấy một cơ sở hạt nhân ngầm bí mật của Iran vào năm 2009.

Trụ sở IAEA ở Vienna.

Trụ sở IAEA ở Vienna.

Một công cụ gián điệp khác không mấy xa lạ là lấy mẫu môi trường và sau đó tiến hành phân tích xác định những hạt cực nhỏ để tìm kiếm các cơ sở hạt nhân ẩn giấu hay phát hiện sự thật bên trong một cơ sở đã công khai với thế giới. Daryl Kimball, CEO Hiệp hội Kiểm soát vũ khí (ACA) của Mỹ, cho biết công nghệ lấy mẫu môi trường giúp IAEA "dò tìm được các hoạt động liên quan đến hạt nhân mà không cần phải xâm nhập trực tiếp vào các khu vực".

Ngoài ra, cựu giám đốc Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) Michael Hayden, còn đề cập đến chương trình tình báo tín hiệu và đo đạc (MASINT). Cụ thể là, MASINT được triển khai để thu thập dữ liệu địa chấn, âm thanh, điện từ, hình ảnh đa quang phổ cũng như các dữ liệu khác nhằm tìm kiếm những dấu hiệu bộc lộ hiện tượng được coi là rất khó dò thấy. Với MASINT, ngay cả lượng chất thải sinh ra cũng được giám sát.

Trước đây, phương Tây đã gặp thất bại trước CHDCND Triều Tiên sau khi quốc gia này ký kết một hiệp ước hủy bỏ chương trình vũ khí hạt nhân vào năm 1994. Năm 2002, Triều Tiên cho di dời mọi trang thiết bị giám sát của IAEA ra khỏi các cơ sở hạt nhân của nước này, rồi sau đó trục xuất đội thanh tra quốc tế. Năm sau, Triều Tiên tuyên bố sở hữu vũ khí hạt nhân! Nhưng hàng loạt những công nghệ hiện đại ngày nay cho phép IAEA và phương Tây có nhiều lựa chọn để không bị chính quyền Tehran lừa dối một cách dễ dàng như trường hợp Triều Tiên ngày xưa. Công nghệ tình báo điện tử hiện nay có thể cung cấp những đánh giá trong thời gian thực về các cấp độ làm giàu uranium bên trong những cơ sở hạt nhân của Tehran đến trụ sở IAEA tại thành phố Vienna (Áo).

Vệ tinh WorldView-3 của DigitalGlobe.
Vệ tinh WorldView-3 của DigitalGlobe.

Ví dụ, những dấu niêm phong bằng sợi quang tinh vi được cố định trên một thiết bị không được phép sử dụng sẽ nhanh chóng báo động đến IAEA nếu chúng bị phá vỡ. Ngoài ra, IAEA cũng có trong tay vũ khí tình báo gọi là "Hệ thống Giám sát Thế hệ tiếp theo" (NGSS) được kết nối với Vienna thông qua Internet, gửi liên tục những hình ảnh mã hóa cho thấy (ví dụ như) có các cá nhân nào xâm phạm những thiết bị ly tâm không được phép tiếp cận hay không. Một quan chức Bộ năng lượng Mỹ nói rằng: "NGSS lưu trữ dữ liệu và tự động truyền dữ liệu đến một máy tính ở nơi khác để được phân tích".

Không chỉ có một mình IAEA gồng gánh trách  nhiệm giám sát chương trình hạt nhân. Đầu thập niên 90 thế kỷ trước, CIA đã chuyển giao thông tin tình báo cho IAEA về việc Triều Tiên vi phạm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) - Triều Tiên ban đầu đồng ý phê chuẩn NPT nhưng sau đó rút khỏi hiệp ước chính thức vào ngày 10/1/2003. Một hành động nguy hiểm khiến IAEA bắt đầu quan tâm đến các công nghệ tình báo giám sát để thu thập bằng chứng về chương trình vũ khí hạt nhân bí mật.

Dĩ nhiên, các cơ quan tình báo Mỹ và phương Tây lẫn Israel đều tích cực hỗ trợ IAEA trong nỗ lực này. Quân đội Mỹ cũng sử dụng công nghệ để dò tìm những cấu trúc ngầm của Iran từ trên không. Trung tâm Phân tích các cơ sở ngầm (UFAC) của Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) của Lầu Năm Góc sử dụng thiết bị công nghệ cao "nhìn xuyên thấu" những vật thể rắn và lập bản đồ cấu trúc ẩn sâu bên dưới lòng đất. Mỹ và Israel cũng được cho là hợp tác nhiều năm trong chương trình gián điệp mạng - lúc đó có tên gọi là "Olympic Games" - để giám sát (và không loại trừ khả năng phá hoại) chương trình hạt nhân Iran.

Có lẽ liên minh tình báo Mỹ - Israel đã không sử dụng virus máy tính Stuxnet để phá hoại các thiết bị ly tâm tại cơ sở hạt nhân Natanz của Iran nếu như Tehran tuân thủ những thỏa thuận với phương Tây. Tuy nhiên, theo nhận định của Michael Hayden, cho dù công nghệ giám sát - đánh giá có hiện đại đến đâu vẫn không thể thay thế những đoàn thanh tra tại chỗ, vào bất cứ lúc nào và bất cứ nơi đâu.

Thiên Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.