Công nghệ thiết bị đeo đối phó biến đổi khí hậu

“Quạt điện” làm mát

Workman, công ty sản xuất quần áo cho công nhân xây dựng, sản xuất hàng loạt tung ra một phiên bản áo khoác có quạt phù hợp với đường phố khi nhu cầu tăng lên. Cơ chế này rất đơn giản - hai chiếc quạt điện cỡ lòng bàn tay chạy bằng pin sạc được lắp vào mặt sau của áo khoác. Chúng hút không khí để sau đó tạo ra một làn gió - với tốc độ thay đổi - lên cơ thể người mặc. Những chiếc áo khoác được bán lẻ với giá 12.000 đến 24.000 yen (82-164 USD). “Khi thời tiết trở nên nóng hơn, những người chưa từng mặc quần áo có quạt trước đây muốn tìm cách hạ nhiệt... vì vậy ngày càng có nhiều người quan tâm đến việc mua nó”, phát ngôn viên Yuya Suzuki của Workman báo cáo.

Mùa hè Nhật Bản được biết đến là nóng và ẩm. Nhiệt độ trung bình là 28,7 độ C - cao nhất được ghi nhận kể từ năm 1875. Say nắng đặc biệt nguy hiểm ở Nhật Bản, nơi có dân số già thứ hai trên thế giới sau Monaco. Hơn 80% trường hợp tử vong liên quan đến nhiệt trong 5 năm qua là ở những người cao tuổi. “Một số người chết vì say nắng”, Nozomi Takai - người phát ngôn của MI Creations - một công ty bán ống làm mát cổ chủ yếu cho công nhân nhà máy và nhà kho, cho biết. “Các cá nhân cũng như công ty đang ngày càng nỗ lực nhiều hơn vào những biện pháp chống lại nắng nóng mỗi năm”, Takai nói. Chất gel bên trong những chiếc tuýp có màu sắc rực rỡ của công ty Takai - giá 2.500 yen - đủ mát để sử dụng sau 20 phút đặt trong tủ lạnh. Takai cam kết đeo nó trên cổ sẽ “làm mát toàn bộ cơ thể đáng kể” trong khoảng 1 giờ.

Công ty của Takai đã tham gia một cuộc triển lãm năm 2023 về “các biện pháp chống lại cái nóng khắc nghiệt” ở Tokyo để giới thiệu các sản phẩm mới giúp người dùng luôn mát mẻ trong cái nóng như thiêu như đốt. Tại một gian hàng khác, công ty Liberta có trụ sở tại Tokyo giới thiệu một loạt quần áo bao gồm áo phông và ống tay sử dụng nhiều hình in khiến người dùng cảm thấy mát mẻ, đặc biệt là khi họ đổ mồ hôi. Họ cho biết bản in sử dụng các vật liệu như xylitol,  tạo cảm giác mát mẻ khi phản ứng với nước và mồ hôi.

Chikuma, một công ty có trụ sở tại Osaka, thậm chí còn tạo ra áo khoác và váy công sở được trang bị quạt điện. Yosuke Yamanaka, người phát ngôn của Chikuma, cho biết: “Chúng tôi phát triển chúng với ý tưởng nó có thể được đề xuất ở những nơi không cho phép mặc trang phục thường ngày”. Những bộ quần áo vừa vặn thông thường có thể khiến người mặc trông cồng kềnh vì chúng cần được kéo khóa và cổ tay áo quá chật. Yamanaka cho biết những chiếc áo khoác do Chikuma, nhà sản xuất dụng cụ điện Makita và gã khổng lồ dệt may Teijin đồng phát triển không cần cài khuy nhờ cấu trúc đặc biệt kẹp quạt thành hai lớp và giữ không khí mát bên trong.

Chất lỏng làm mát

Một số sử dụng gói chứa chất lỏng không phải nước - được gọi là “vật liệu thay đổi pha” hoặc PCM. Khi những vật liệu này chuyển từ dạng rắn (hoặc nửa rắn) sang dạng lỏng, chúng sẽ hấp thụ nhiệt vì sự thay đổi pha này cần năng lượng. PCM không chứa nước có thể được pha chế theo cách vẫn linh hoạt khi lạnh hoặc có điểm nóng chảy cao hơn, giúp chúng tồn tại lâu hơn trong khi vẫn duy trì nhiệt độ thoải mái ổn định. Các loại áo vest khác có ống để bơm nước xung quanh thân người mặc hoặc bạn có thể chọn loại có quạt tích hợp thổi không khí trực tiếp vào cơ thể. Cuối cùng, một số áo vest được làm đơn giản bằng vải có độ thoáng khí cao. Tùy thuộc vào thiết kế và phụ kiện, một chiếc áo làm mát cao cấp nhất có thể có giá gần 400 USD.

Justin Li, đồng sáng lập và giám đốc điều hành của Qore Performance, một công ty có trụ sở tại Tennessee chuyên sản xuất các “thùng chứa” dạng bảng mà bạn có thể đổ đầy, cho biết: “Nhu cầu mạnh đến mức chỉ một số ít khách hàng sử dụng 100% năng lực sản xuất của chúng tôi trong nhiều tháng”. 1,5 lít nước, để đông rồi áp vào ngực, lưng hoặc cả hai. Một cặp có giá 148 USD và bạn có thể uống nước trong đó qua một ống khi nó tan chảy. Li ước tính Qore Performance đã bán được hàng chục nghìn chai nước đặc biệt - được gọi là IcePlate - cho quân nhân, nhưng ông cũng có rất nhiều khách hàng thương mại. Đơn đặt hàng tăng vọt trong năm nay chủ yếu là do các công ty mua thiết bị cho nhân viên khi đợt nắng nóng bùng phát ở Mỹ và Châu Âu.

Những người sử dụng IcePlate được biết đến bao gồm nhân viên nhà máy, người giám sát sân trường và nhân viên bán đồ ăn nhanh. Trong khi đó, ở Hà Lan, EZ Cooldown tìm được khách hàng cho áo làm mát là những người thợ lợp mái nhà, người bốc xếp hàng hóa và nhân viên sản xuất TV. Nhưng đó không phải là cách mọi thứ bắt đầu. Pepeyn Langedijk, người sáng lập và đồng sở hữu EZ Cooldown, chia sẻ: “Cộng đồng cosplay và cộng đồng mặc đồ lông thú là những nhóm mà tôi nhắm đến đầu tiên”. Những bộ đồ như vậy rất hấp dẫn nhưng chúng được thiết kế để trông bóng bẩy - không ai muốn mặc một chiếc áo vest làm mát cồng kềnh bên trong, ngay cả khi hiệu ứng đó mang lại cảm giác dễ chịu. Langedijk có một giải pháp: một chiếc áo vest mỏng, có đường viền cao, bên trong lớp lót mà bạn có thể nhét những gói chứa đầy chất lỏng làm từ dầu thực vật đông lạnh. Tùy thuộc vào mức độ nóng của người dùng vào thời điểm đó, các gói của EZ Cooldown có thể cung cấp khả năng làm mát lên đến vài giờ. Sau khi tan chảy và không còn mát, chúng có thể được đổi lấy một bộ gói mới lấy ngay từ tủ lạnh hoặc tủ đông.

Giống như Li, Langedijk cho biết nhu cầu đang bùng nổ - doanh số bán hàng tăng 35% trong năm 2023 và ông nhận thấy sự quan tâm ngày càng tăng từ những nơi như Scandinavia, nơi mà theo ông, mọi người ít thích nghi hơn với những đợt nắng nóng đang trở nên phổ biến hơn ở đó. Rất nhiều áo vest yêu cầu người dùng thay thế các bộ phận làm mát đã hết hạn sử dụng để lấy những bộ phận mới. Sarah Davey - trợ lý giáo sư tại Đại học Coventry ở Anh và người nghiên cứu về công việc và tập thể dục trong điều kiện môi trường khắc nghiệt, đồng thời nghiên cứu về áo làm mát - lưu ý thêm khi chất làm mát đã phát huy tác dụng hết mức có thể và đã nóng lên, về lý thuyết, áo vest có thể khiến mọi việc trở nên tồi tệ hơn vì khi đó người mặc sẽ mặc thêm một lớp quần áo không cần thiết. Andreas Flouris, phó giáo sư tại Khoa Khoa học Thể dục tại Đại học Thessaly ở Hy Lạp, cho biết thêm: “Công nghệ có thể giúp đỡ. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy rằng hiệu quả khác nhau. Nó thay đổi tùy theo hệ thống mà bạn sử dụng và nó cũng phụ thuộc vào điều kiện môi trường”.

Flouris đã nghiên cứu việc sử dụng áo làm mát của nhiều công nhân xây dựng. Ông cũng đã quan sát các cuộc thử nghiệm liên quan đến những người hái nho trong một vườn nho ở Síp. Trong trường hợp đó, những chiếc áo khoác có quạt tích hợp tỏ ra có vấn đề. Chúng liên tục hút cỏ trên quần áo của công nhân, và những chiếc áo vest rất cồng kềnh khi mặc. Ông nói, quần áo có chứa vật liệu thay đổi pha hầu như luôn là lựa chọn tốt nhất. Flouris cho biết, một kỹ thuật đặc biệt hiệu quả không phải là mặc áo vest mà thay vào đó là làm mát đầu và cổ của một người trước khi gắng sức. Trong một nghiên cứu, những vận động viên quần vợt tuổi vị thành niên đội mũ làm mát trong 45 phút cho đến khi nhiệt độ lõi của chúng giảm đi nửa độ C. Flouris và các đồng nghiệp đã đo lường điều này bằng cách yêu cầu vận động viên nuốt một viên nang có thể ghi lại nhiệt độ cơ thể của họ và truyền nó đến một thiết bị thu gần đó.

Flouris nói: “Hiệu ứng làm mát rất lớn. Ông giải thích rằng việc làm mát các mạch máu trong đầu sẽ giúp làm mát phần còn lại của cơ thể tương đối nhanh chóng. Trong nghiên cứu, khi vận động viên sử dụng mũ làm mát trước trận đấu, họ có nhiệt độ da thấp hơn trong suốt trận đấu và cảm thấy thoải mái hơn trung bình 14% so với khi không sử dụng”. Ngoài ra còn có một số cải tiến nhỏ về hiệu suất của vận động viên. Juley Fulcher - người ủng hộ sức khỏe và an toàn của người lao động tại Public Citizen, một tổ chức vận động người tiêu dùng phi lợi nhuận - nhận định quần áo làm mát hoạt động tốt nhất nếu chúng có thể được làm nhẹ và tiện dụng.

Khi công nghệ được cải thiện, những thiết bị như vậy có thể cung cấp giải pháp thay thế cho máy điều hòa không khí ngốn nhiều năng lượng trong một số trường hợp - vì điều hòa không khí đang đẩy nhanh cuộc khủng hoảng khí hậu. “Bạn sẽ thấy nhiều hơn nữa những chiếc áo làm mát này được sử dụng như một lựa chọn trên khắp thế giới”, Fulcher kết luận.