Công nghệ tác chiến điện tử trong chiến tranh hiện đại

Ngày 12/9/2026, CEO của Anthropic, công ty phát triển Claude, ông Dario Amodei công bố một bài luận dài có tựa đề "Chúng ta phải điều tiết tốc độ ở giới hạn", kêu gọi toàn ngành AI chủ động làm chậm lại tốc độ phát triển năng lực của mình. Chỉ vài giờ sau, hàng loạt nhà lãnh đạo công nghệ thế giới lần lượt lên tiếng ủng hộ quan điểm này. Đây là một tình huống hiếm thấy khi những đối thủ cạnh tranh trong ngành đồng thanh yêu cầu các chính phủ giám sát chặt chẽ hơn công việc của họ. Nhưng đằng sau lời kêu gọi mang màu sắc đạo đức ấy là một câu hỏi khác.

Trên đường đua toàn cầu, sở hữu một công nghệ quan trọng đồng nghĩa với việc nắm giữ một phần lợi thế. Khi công nghệ ấy được sử dụng rộng rãi, ảnh hưởng có thể vượt khỏi giá trị của một sản phẩm để tác động tới chuỗi cung ứng, thị trường và lựa chọn của những người đi sau. Trong nền kinh tế số hiện nay, quyền lực còn nằm ở khả năng tham gia thiết lập "luật chơi". Một tiêu chuẩn càng được nhiều doanh nghiệp và thiết bị cùng sử dụng, chi phí để đi ngược lại nó càng lớn; ảnh hưởng đối với tiêu chuẩn kỹ thuật vì thế có thể chuyển hóa thành ảnh hưởng đối với thị trường.

Suốt nhiều thập niên, công nghệ lượng tử chủ yếu chỉ ở trong các phòng thí nghiệm, nơi các nhà khoa học tìm cách kiểm soát những trạng thái vật chất rất nhỏ và rất nhạy cảm với môi trường. Mọi chuyện đã dần thay đổi trong năm 2026 khi máy tính lượng tử bắt đầu được đưa vào trung tâm dữ liệu và kết nối với siêu máy tính; mạng truyền thông lượng tử được triển khai trên cáp quang và vệ tinh; cảm biến lượng tử được thử nghiệm cho công nghệ định vị mới. Công nghệ lượng tử đang dần vượt ra khỏi phạm vi những nguyên lý được chứng minh sang giai đoạn chế tạo, tích hợp, thử nghiệm và xây dựng hạ tầng để chuẩn bị cho ứng dụng thực tế.

Pháp đang thúc đẩy một quá trình có thể xem là "tái vũ trang quốc gia", hướng tới xây dựng một quân đội có khả năng tiến hành chiến tranh cường độ cao, đồng thời duy trì vai trò của Pháp như một cường quốc quân sự toàn cầu. Nhưng trong bối cảnh nền tài chính công đối mặt với những áp lực chưa từng có, vì vậy câu hỏi lớn là: Pháp có đủ nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lực lượng quân sự phù hợp với các kịch bản chiến tranh của thập niên tới hay không?

Ngày 10/7, Trung Quốc lần đầu tiên thu hồi thành công tầng đẩy của tên lửa Trường Chinh 10B bằng hệ thống lưới trên biển. Chỉ một ngày sau, Nhật Bản cũng thử nghiệm thành công một mẫu tên lửa tái sử dụng loại nhỏ. Hai sự kiện diễn ra liên tiếp trong vòng 24 giờ và có quy mô khác nhau, nhưng cùng cho thấy một xu hướng mới đang định hình công nghiệp không gian toàn cầu.

Những bộ hài cốt không đầu nằm lặng lẽ dưới đáy con hào bao quanh một khu định cư hơn 7.000 năm tuổi ở Slovakia đang mang đến những manh mối hiếm hoi về cách các cộng đồng nông nghiệp đầu tiên ở châu Âu nhìn nhận cái chết, tổ tiên và mối liên hệ giữa người sống với người đã khuất.

Trên đại dương bao la, những chiếc tàu sân bay khổng lồ từ lâu đã là hiện thân cho sức mạnh quân sự Mỹ. Không chỉ là vũ khí, chúng vừa là công cụ ngoại giao, vừa là đòn bẩy răn đe trong ván cờ chiến lược toàn cầu. Nhưng lực lượng hải quân hùng mạnh nhất thế giới cũng đang kiệt sức vì tham vọng khổng lồ của Washington khiến những con tàu và thủy thủ đoàn của họ bị đẩy tới giới hạn nguy hiểm.

Đợt tăng nhiệt kỷ lục vào tháng 5/2026 không chỉ là một cột mốc số liệu đơn thuần, đó là hồi chuông cảnh báo về sự sụp đổ của hệ thống điều hòa tự nhiên đã bảo vệ nhân loại suốt 12.000 năm qua. Khi các điểm đảo chiều khí hậu đang bị kích hoạt với tốc độ không thể kiểm soát, cái giá phải trả giờ đây chính là sự sinh tồn của nền văn minh.

Thay vì phụ thuộc vào ánh nắng mặt trời hay thổ nhưỡng tự nhiên tại chỗ, toàn bộ hệ thống thảm nhung phục vụ World Cup 2026 tại 11 sân bóng ở Mỹ đều được kiến tạo, vận chuyển, lắp đặt và duy trì bằng những giải pháp kỹ thuật sinh học và cơ khí tối tân nhất trong lịch sử thể thao thế giới. Những ghi nhận thực tế từ các kỹ sư tại hiện trường đã hé lộ nhiều bí mật kinh ngạc về quy trình chuẩn bị mặt sân khắt khe chưa từng có này.

Giữa cái nóng hầm hập vùng Trung Tây nước Mỹ, đội tuyển Argentina thiết lập đại bản doanh tại Kansas City chuẩn bị bảo vệ ngai vàng World Cup 2026. Bất chấp thời tiết khắc nghiệt và gợi ý đổi địa điểm từ FIFA, Lionel Messi cùng đồng đội vẫn kiên định bám trụ tại đây. Đây không đơn thuần là quyết định hậu cần kỹ thuật, mà là sự tính toán kỹ lưỡng nhằm tìm kiếm không gian bình yên, kết nối văn hóa quê hương và tiếp nhận báu vật tinh thần vô giá truyền lại từ lịch sử chính trị, thể thao vĩ đại dân tộc Nam Mỹ.

Khi công ty CAS Cold Atom Technology của Trung Quốc công bố Hanyuan-2, hệ thống máy tính lượng tử lõi kép đầu tiên, cuộc đua toàn cầu dường như đã bước sang một giai đoạn mới. Từ Washington tới Bắc Kinh, từ Paris tới London, các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào lĩnh vực sẽ định hình thế hệ điện toán tiếp theo của thế giới.

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.