Công nghệ nhận diện khuôn mặt và vấn đề nhân quyền

Các cơ quan thực thi pháp luật ở 11 quốc gia châu Âu đã sử dụng hệ thống nhận dạng sinh trắc học trong các cuộc điều tra của họ. Một nghiên cứu mới cho biết sẽ có thêm 8 quốc gia khác chuẩn bị áp dụng công nghệ này. Điều này làm dấy lên cảnh báo về tác động của công nghệ đối với các quyền cơ bản của con người.

Cảnh sát ở Áo, Phần Lan, Pháp, Đức, Hy Lạp, Hungary, Italy, Latvia, Litva, Slovenia và Hà Lan đang sử dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt “hồi tố” trong các cuộc điều tra tội phạm của họ. Croatia, Cyprus, Séc, Estonia, Bồ Đào Nha, Romania, Tây Ban Nha và Thụy Điển dự kiến sẽ sớm hành động tương tự. Nhận dạng hồi tố có nghĩa là kiểm tra lại camera an ninh sau khi sự cố xảy ra, chứ không phải trong thời gian thực.

Francesco Ragazzi, phó giáo sư tại Đại học Leiden và là tác giả của nghiên cứu cho rằng việc nhận dạng “hồi tố” có nguy cơ gây hại hơn, bởi nhiều dữ liệu hơn sẽ được sử dụng bởi các nguồn khác nhau để tiến hành nhận dạng. Nghiên cứu này được công bố hôm 25-10, đã được ủy quyền bởi đảng Xanh trong Nghị viện châu Âu, vốn là nhóm đề xuất cấm hoàn toàn các hệ thống nhận dạng sinh trắc học trong các không gian có thể truy cập công cộng.

Nhận dạng sinh trắc học

Hình thức nhận dạng sinh trắc học phát triển nhất là phần mềm nhận dạng khuôn mặt khớp một hình ảnh được chụp với một hình ảnh khác được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu. Báo cáo cảnh báo rằng “dường như vẫn còn rất ít hiểu biết về các cách thức áp dụng công nghệ này và tác động tiềm tàng của một loạt các ứng dụng như vậy đối với các quyền cơ bản của công dân châu Âu”. Nghiên cứu tập trung vào cái gọi là tìm kiếm bất hợp tác, trong đó hệ thống cố gắng xác định một người mà không có sự đồng ý của họ. Họ lưu ý rằng việc triển khai các công nghệ này vẫn còn hạn chế về phạm vi và quy mô trên toàn châu Âu, từ nhận dạng các cá nhân đến giám sát hàng loạt.

Ví dụ, trong các tìm kiếm hợp tác, nhận dạng khuôn mặt để mở khóa điện thoại thông minh hiện không được coi là có nguy cơ bị giám sát hàng loạt. Tuy nhiên, báo cáo lưu ý rằng tình hình có thể thay đổi nếu khuôn khổ pháp lý được sửa đổi, vì các hệ thống hợp tác này đã tích lũy một lượng lớn dữ liệu cá nhân.

Báo cáo chỉ ra hai thực tế khiến việc giám sát hàng loạt có nguy cơ xảy ra: mở rộng cơ sở dữ liệu sinh trắc học và thí điểm một số hệ thống được kết nối với phần mềm nhận dạng sinh trắc học. Phó giáo sư Ragazzi cho biết: “Những gì chúng tôi thấy qua các dự án này là chúng ngày càng tuân theo chiến lược sự đã rồi. Chúng thường được trình bày như một dự án thử nghiệm, yêu cầu một số trường hợp đặc biệt về việc triển khai công nghệ và họ sẽ nộp đơn xin phép sau đó”.

Công nghệ nhận diện khuôn mặt và vấn đề nhân quyền -0
Công nghệ nhận dạng khuôn mặt cho phép xác định khuôn mặt người từ hình ảnh hoặc video kỹ thuật số.

Các dự án thí điểm

Năm 2017, sân bay Brussels (Bỉ) đã triển khai bốn camera nhận dạng khuôn mặt mà không thông báo cho cơ quan giám sát liên quan. Một khu phố ở Rotterdam (Hà Lan) đã phát động một dự án "không trộm cắp" để phát hiện hành vi đáng ngờ bằng cách sử dụng đèn đường thông minh.

Thành phố Nice (Pháp) đã bắt đầu theo đuổi công nghệ nhận dạng khuôn mặt trên đường phố. Việc sử dụng các công cụ nhận dạng sinh trắc học ở các trường trung học cũng đã được thử nghiệm nhưng bị tuyên bố là bất hợp pháp. Ngược lại, các công cụ nhận dạng khuôn mặt vẫn đang được sử dụng để xác định học sinh trong căng tin trường học ở Anh.

Tại Đức, Berlin, Hamburg và Mannheim đều đã triển khai phần mềm nhận dạng khuôn mặt để kiểm tra năng lực phát hiện hành vi đáng ngờ của họ. Báo cáo viết: “Tại Đức, người ta thường biện minh cho việc triển khai phần mềm nhận dạng khuôn mặt như một cách tiếp cận thử nghiệm nhằm né tránh các quy tắc hiện hành và kỳ vọng của xã hội”.

Nghiên cứu lưu ý rằng những dự án thí điểm này có xu hướng bắt đầu trong vùng xám hợp pháp và nếu không được kiểm soát, có thể có tác dụng lâu dài trong việc bình thường hóa hoạt động giám sát. Đặc biệt, việc theo dõi các hành vi đáng ngờ có thể có tác động tiêu cực đến các quyền tự do của cá nhân. Hơn nữa, trong hầu hết các trường hợp, cơ sở hạ tầng như máy ảnh và micro đã bị vô hiệu hóa, nhưng chúng vẫn ở nguyên vị trí cũ.

Tranh cãi tại Nghị viện châu Âu

Đầu tháng này, Nghị viện châu Âu (EP) đã thông qua một nghị quyết kêu gọi các quy tắc nghiêm ngặt về việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trong thực thi pháp luật, đặc biệt là thúc đẩy lệnh cấm đối với công nghệ nhận dạng khuôn mặt trong không gian công cộng.

Nghị quyết này đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các đảng tự do, dân chủ-xã hội, cánh tả và đảng Xanh. Ngược lại, các thành viên dân chủ Cơ đốc giáo đã bỏ phiếu gần như nhất trí chống lại lệnh cấm. Axel Voss, một nghị sĩ có ảnh hưởng trong nhóm Cơ đốc giáo-dân chủ, cho biết: “Mặc dù cần phải có các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt và một số quy định nhất định, nhưng lệnh cấm hoàn toàn nhận dạng khuôn mặt không quan tâm đến những lợi ích từ công nghệ này, chẳng hạn như khi theo dõi tội phạm hoặc thậm chí là trong các trường hợp khác, chẳng hạn như đào tạo phương tiện tự hành để nhận dạng con người”.

Lệnh cấm này có thể được tích hợp vào Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo mà Brando Benifei, báo cáo viên của Ủy ban bảo vệ người tiêu dùng và thị trường nội bộ (IMCO), kêu gọi. Tuy nhiên, các ủy ban khác trong EP đã tranh luận về vai trò lãnh đạo của IMCO. Để giải quyết tranh cãi, chủ tịch của Liên đoàn các Chủ tịch Ủy ban châu Âu Antonio Tajani, đã đề xuất sự lãnh đạo chung giữa IMCO và Ủy ban các vấn đề pháp lý (JURI). Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào kết quả cuộc họp Hội nghị các Tổng thống vào ngày 18-11 tới.

Bích Hạnh (Tổng hợp)

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.