Công nghệ lượng tử chống nhiễu

Một giải pháp thay thế không bị gián đoạn cho GPS - cụ thể là một thứ gì đó giống như hệ thống định vị tích hợp của cá voi, chim và những loài động vật di cư khác. Công ty công nghệ dựa trên AI SandboxAQ, tách ra từ Alphabet của Google, cho biết đã tìm ra giải pháp dẫn đường khai thác những biến thể tinh tế của từ trường Trái đất - đó là thiết bị AQNav - hệ thống dẫn đường từ tính đột phá của SandboxAQ dành cho Định vị và Thời gian được Đảm bảo (APNT).

Tận dụng hệ thống cảm biến lượng tử mạnh mẽ, thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) độc quyền và từ trường vỏ Trái đất, AQNav cung cấp giải pháp APNT công nghệ thụ động, không thể gây nhiễu trong mọi thời tiết, không phụ thuộc vào địa hình, nơi tín hiệu GPS không khả dụng.

Đưa công nghệ đột phá lên bầu trời

SandboxAQ cung cấp hệ thống dẫn đường từ tính sử dụng kép đầu tiên, cung cấp thông tin vị trí trực tiếp trong các chuyến bay hoạt động không kiểm soát với khả năng lăn lên lăn xuống độc đáo, cung cấp dữ liệu vị trí theo thời gian thực trực tiếp đến iPad trên máy bay của Không quân Mỹ (USAF). Năm 2023, USAF đã trao cho SandboxAQ hợp đồng Nghiên cứu đổi mới doanh nghiệp nhỏ giai đoạn II để khám phá hệ thống dẫn đường dị thường từ tính.

Cho đến nay, AQNav đã ghi lại hơn 200 giờ bay và hơn 40 phi vụ trên 4 loại máy bay khác nhau, có kích thước từ máy bay tư nhân một động cơ đến máy bay vận tải quân sự lớn.

Công nghệ lượng tử chống nhiễu -0
Nếu hệ thống dẫn đường được hỗ trợ bởi AI trở nên phổ biến, liệu chúng ta có thể loại bỏ GPS vĩnh viễn không?

Ngoài USAF, AQNav còn thu hút sự quan tâm của một số nhà sản xuất máy bay, bao gồm Boeing và Acubed - trung tâm nghiên cứu và đổi mới tại Thung lũng Silicon của Airbus - và các chính phủ đồng minh khác hiện đang trong những giai đoạn thử nghiệm công nghệ khác nhau. Thiết bị AQNav sử dụng cảm biến lượng tử có thể đo mọi thay đổi trong nguyên tử, để phát hiện những thay đổi nhỏ trong môi trường. Sau đó, AI tiên tiến trong hệ thống sẽ diễn giải mọi phép đo. Thiết bị có thể phát hiện các từ trường độc đáo về mặt địa lý và khớp chúng với một điểm cụ thể trên bản đồ, xác định chính xác vị trí của máy bay khi nó di chuyển theo thời gian thực. Và theo SandboxAQ, AQNav hầu như không bị nhiễu và chống chịu được thời tiết.

Bộ tư lệnh cơ động USAF, đơn vị vận hành máy bay vận tải và máy bay tiếp dầu, đã triển khai AQNav trên máy bay chở hàng C-17A hai lần vào năm 2023. Cuộc tập trận đã thử nghiệm thành công khả năng điều hướng của máy bay phản lực mà không cần GPS, sử dụng dữ liệu từ trường thời gian thực. Tổng cộng, hệ thống đã trải qua hơn 200 giờ bay thử nghiệm trên 4 loại máy bay khác nhau.

Luca Ferrara, Tổng giám đốc điều hướng của SandboxAQ cho biết, nhiễu tín hiệu và thời tiết khắc nghiệt không làm giảm độ chính xác của cảm biến: “Khi bạn đạt đến quy mô của tín hiệu phát ra từ lớp vỏ trái đất, bạn sẽ cần một tín hiệu gây nhiễu có cường độ tương đương với mọi cấu trúc địa chất khổng lồ đó để gây nhiễu. Vì vậy, nếu bạn ở trên trời và gặp phải từ trường mạnh như vậy, bạn sẽ nói về mức công suất của nhà máy điện hạt nhân khi gây nhiễu”. Ông cũng lưu ý rằng trong khi từ trường của Trái Đất không cố định, mô hình của nhóm đã điều chỉnh được mọi rung động và biến dạng của năng lượng mặt trời. Dựa trên kết quả thử nghiệm vào tháng 8/2024.

Công nghệ lượng tử chống nhiễu -0
Sự can thiệp của GPS trên toàn cầu vào ngày 6/9/2024 được ghi lại bởi GPSJam.org. Lưu ý sự tập trung của hoạt động gây nhiễu/ giả mạo dữ dội gần các khu vực xung đột và không phận Nga.

USAF cấp cho SandboxAQ khoản tài trợ tăng thêm so với khoản tài trợ ban đầu. Để sẵn sàng cho sản xuất quy mô lớn, kiến trúc hệ thống cần phải thích ứng với nhiều loại tải trọng tùy chỉnh - thường là hệ thống cảm biến hoặc hệ thống liên lạc. Vì vậy, quá trình phát triển sẽ tận dụng AgilePod của Phòng thí nghiệm nghiên cứu USAF, một loạt các ngăn vuông giống như lego có thể lắp ráp theo nhiều cấu hình khác nhau để chứa nhiều hệ thống liên lạc cảm biến khác nhau. AQNav lắp bên ngoài trên loại máy bay phản lực lớn như máy bay ném bom B-52 và máy bay tương đối nhỏ như máy bay không người lái chiến đấu MQ-9. Nó có thể được gắn trên vỏ trong hộp vuông nhỏ hoặc lắp trên hai khe gắn trên giá đỡ. SandboxAQ cũng hy vọng triển khai AQNav trên loại máy bay chở khách dân dụng lớn trong tương lai và đang hợp tác với tiền đồn của Boeing và Airbus tại Thung lũng Silicon, Acubed để triển khai định vị từ tính.

AQNav hoạt động như thế nào?

AQNav sử dụng máy đo từ lượng tử cực kỳ nhạy để thu thập dữ liệu từ từ trường vỏ Trái Đất, nơi thể hiện các mô hình địa lý độc đáo và bất biến - tương tự như dấu vân tay của con người. Do độ nhạy cao của hệ thống cảm biến lượng tử, thuật toán AI được áp dụng để cải thiện tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu, loại bỏ mọi nhiễu cơ học, điện hoặc các nhiễu khác có thể ảnh hưởng đến khả năng xác định vị trí của hệ thống. Tín hiệu toàn cầu không thể gây nhiễu/ không thể giả mạo: Vì từ trường vỏ Trái Đất hiện diện ở khắp mọi nơi và không thể gây nhiễu nên nó cung cấp quyền truy cập không bị cản trở và tín hiệu liên tục, đáng tin cậy từ mọi vị trí.

Công nghệ lượng tử chống nhiễu -0
Hệ thống định vị điện từ lượng tử AQNav có hình dạng hộp trên sàn máy bay chở hàng C-17.

Mọi thời tiết: AQNav không bị ảnh hưởng bởi thời tiết hoặc điều kiện ánh sáng, khiến nó trở thành sự bổ sung hiệu quả cho các kỹ thuật dẫn đường khác.

Không phụ thuộc vào địa hình: AQNav không yêu cầu các đặc điểm trực quan trên mặt đất, khiến nó trở thành một công cụ hữu ích để điều hướng trên không, trên vùng nước rộng, trên địa hình xa xôi, thậm chí dưới nước hoặc dưới lòng đất.

Công nghệ thụ động: AQNav thụ động nhận dữ liệu địa từ và không phát ra hoặc phản xạ bất kỳ tín hiệu nào, giúp giảm khả năng bị phát hiện của máy bay.

Công nghệ đa năng, dễ thích ứng: AQNav hoạt động ở nhiệt độ phòng, không cần che chắn và có kiến trúc mô-đun có thể tích hợp vào nhiều loại nền tảng khác nhau, từ máy bay một động cơ đến máy bay chở khách nhiều động cơ.

Tích hợp liền mạch: AQNav có thể giao tiếp với các hệ thống dẫn đường hiện có, bao gồm công nghệ quán tính, thị giác, vệ tinh và các công nghệ mới nổi khác, tạo ra phương pháp tiếp cận “hệ thống của các hệ thống” đảm bảo dẫn đường an toàn và chính xác.

Công nghệ lượng tử chống nhiễu -0
Đại úy Tyler Ludwig và phi công phụ, Trung úy Jonathan Ketron, lái máy bay chở hàng C-17 trên bầu trời Bắc Carolina trong quá trình thử nghiệm hệ thống dẫn đường từ tính AQNav, ngày 22/2/2024

AQNav sử dụng máy đo từ quang học sử dụng ánh sáng laser để phân cực các nguyên tử. Điều này khiến trạng thái năng lượng của chúng thay đổi để phản ứng với từ trường xung quanh. Những thay đổi đó được đo lường và chuyển đổi thành dữ liệu khớp với một vị trí cụ thể đã biết trên Trái đất. Một cảm biến có độ nhạy cao là không đủ. Hệ thống cũng lọc nhiễu và điều chỉnh mọi bất thường - bao gồm cả những bất thường do thay đổi nhiệt độ và dòng điện gây ra. Cuối cùng, AI là thứ khiến hệ thống đủ thông minh để trở nên chính xác.

AI phân tích tín hiệu từ bất kỳ sự can thiệp nào, Jen Sovada, một đại tá Không quân đã nghỉ hưu hiện đang là Chủ tịch Khu vực công toàn cầu của SandboxAQ giải thích: “Chúng tôi đã mô tả và hiện hiểu được tín hiệu trông như thế nào, và chúng tôi có thể loại bỏ tiếng ồn, bao gồm cả những gì thân máy bay gây ra hoặc, chẳng hạn, một chiếc điện thoại di động trong túi của bạn. Vì vậy, ngay cả khi chúng tôi đặt một nam châm vào cảm biến, nó vẫn biết được thứ gì được cho là có ở đó”.

Rõ ràng là hệ thống định vị của con người cần AI. Tuy nhiên, cách cá voi định vị qua hàng ngàn km với độ chính xác gần như hoàn hảo vẫn khiến các nhà khoa học bối rối. Nếu từ trường là hướng dẫn duy nhất của chúng, thì sự dao động của từ trường sẽ khiến cá voi lệch hướng, gây ra sự dịch chuyển lên đến 12 độ ở “hướng bắc thực”. Bằng cách nào đó, cá voi điều chỉnh sự cố này, có lẽ bằng cách bù trừ về mặt tinh thần cho các lỗi hoặc sử dụng các giác quan khác của chúng - chẳng hạn như quan sát vị trí của mặt trời. AI có thể hỗ trợ ở mức độ nhận dạng mẫu mà con người không thể làm được - Ferrara giải thích. Thiết kế AQNav kết hợp kiến thức vật lý vào AI, giúp hệ thống cảm biến cung cấp dữ liệu lập bản đồ từ tính chi tiết, bao gồm cả những hiện tượng bất ngờ. AQNav thu thập dữ liệu mới với mỗi lần thử nghiệm bay để tạo ra bản đồ từ tính cực kỳ chi tiết.

Công nghệ lượng tử chống nhiễu -0
Luca Ferrara, Tổng giám đốc điều hướng của SandboxAQ.

Các trường hợp sử dụng AQNav trong tương lai

Hiện tại, AQNav dành cho loại máy bay lớn, vốn đầu tư lớn - từ máy bay không người lái quân sự đắt tiền đến máy bay chở khách dân dụng. Công ty lạc quan rằng khi chi phí của hệ thống cảm biến lượng tử giảm khi chúng được áp dụng ở quy mô lớn, AQNav cũng có thể được sử dụng cho các máy bay nhỏ hơn, rẻ hơn. Ngoài việc cải thiện hàng không dân dụng, thương mại và quân sự, AQNav cũng có thể được sử dụng để cải thiện điều hướng trên biển và trên bộ, và điều khiển phương tiện tự hành. Nó có thể hoạt động dưới nước, nơi tín hiệu GPS không thể tiếp cận.

Trang Thuần (Tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.