Công nghệ đối đầu với làn sóng thông tin giả

Vào đầu năm 2017, ở bang Jharkhand miền đông Ấn Độ xảy ra vụ 7 người bị đánh đến chết do nghi ngờ là bọn bắt cóc trẻ em. Nguyên nhân xuất phát từ luồng thông tin giả trên ứng dụng tin nhắn WhatsApp truyền tải nội dung cảnh báo về những kẻ lạ mặt thuộc "băng nhóm bắt cóc trẻ em". Sau đó, dân làng tự vũ trang và bắt đầu tấn công bất cứ ai không quen biết. Bi kịch bắt đầu cũng từ đó.

Không giống như các quốc gia phương Tây, phần lớn thông tin bịa đặt ở Ấn Độ lan truyền qua WhatsApp và tin nhắn trên smartphone bởi vì tuyệt đại đa số người dân nước này sử dụng Internet thông qua thiết bị di động tiện lợi này. Theo Ủy ban Quản lý viễn thông Ấn Độ, hơn 1 tỷ kết nối di động được kích hoạt tại Ấn Độ và hàng triệu người dùng thường xuyên truy cập Internet qua smartphone.

Pratik Sinha, người sáng lập ứng dụng di động Altnews.in, cho biết: "Số người dùng smartphone tăng mạnh nhờ sự phổ biến của smartphone cùng với những gói cước dữ liệu giá rẻ dẫn đến tình trạng thông tin giả mạo lan truyền nhanh hơn và xa hơn. Trong khi đó, người dân vùng nông thôn không có khả năng phân biệt thật và giả trước lượng thông tin tràn ngập trên Internet. Họ có xu hướng tin tưởng vào bất kỳ thông tin nào nhận được".

Pratik Sinha nằm trong số ít người đang cố gắng trong "cuộc chiến" chống lại tai họa, nhiều khi dẫn đến chết người từ thông tin giả ở Ấn Độ. Vốn là kỹ sư phần mềm, Sinha đang điều hành Altnews toàn thời gian và duy trì ứng dụng nhờ vào tiền tiết kiệm cá nhân kết hợp với lợi nhuận từ quảng cáo.

Pratik Sinha.

Pratik Sinha.

Ứng dụng Altnews kiểm tra mọi nội dung lưu thông trên mạng xã hội và nhất là WhatsApp, xác minh những bức ảnh cũng như video và cả nội dung được phát đi từ các tổ chức truyền thông có khả năng dựa trên nguồn thông tin giả. Những câu chuyện bịa đặt được Altnews bóc trần bao gồm một video phát hình ảnh một cô gái Hindu bị một đám đông người Hồi giáo hành hình nhưng thực ra, đoạn video đã xuất hiện 2 năm trước đó và cô gái trong đó là người Guatemala.

Theo Sinha, thách thức lớn nhất là ứng dụng WhatsApp với công nghệ mã hóa riêng tư gọi là "end-to-end" và điều đó có nghĩa là rất khó truy tìm dấu vết sau khi những thông tin giả được lan truyền giữa các cá nhân với nhau. Còn nữ chuyên gia kỹ thuật số Durga Raghunath cho rằng, mọi người không quan tâm tìm hiểu xuất xứ những thông tin trên nền tảng xã hội hay ứng dụng tin nhắn bởi vì chúng thường được chia sẻ bởi các thành viên trong gia đình hay trong phạm vi bạn bè thân thiết với nhau.

Pankaj Jain, người sáng lập trang web thẩm định thông tin SMHoaxSlayer.com, hiểu rất rõ vấn đề bởi vì anh cũng thường xuyên nhận được hàng núi "tin vịt" qua WhatsApp. Pankaj Jain bất ngờ nổi tiếng ở Ấn Độ sau khi anh vạch trần sự thực về tin đồn tờ giấy bạc 2.000 rupee nước này có tích hợp "nano chip GPS" cho phép chính quyền theo dõi quá trình lưu thông của nó. Pakaj Jain giải thích: "Tôi bỏ nhiều công sức nghiên cứu và cuối cùng phát hiện những con nano chip GPS rất cần nguồn năng lượng để hoạt động trong khi tờ tiền giấy rupee rõ ràng không hề có yếu tố quan trọng này".

Chiến công tiếp theo đáng chú ý của Pankaj Jain là chứng minh được bức ảnh về 2 "phần tử khủng bố" bị giết chết tại vùng Kashmir dưới sự quản lý của Ấn Độ do một kênh tin tức hàng đầu phổ biến thực ra đã xuất hiện từ 2 năm trước đó ở bang Punjab miền bắc nước này.

Hơn 1 tỷ kết nối di động ở Ấn Độ tạo điều kiện cho thông tin giả lan truyền với tốc độ chóng mặt.
Hơn 1 tỷ kết nối di động ở Ấn Độ tạo điều kiện cho thông tin giả lan truyền với tốc độ chóng mặt.

Mới đây nhất, Pankaj Jain tố giác lá cờ Ấn Độ bay phấp phới trên nóc tòa nhà Quốc hội Israel chỉ là sản phẩm Photoshop! Một "chiến binh" nổi cộm khác trong cuộc chiến chống thông tin giả ở Ấn Độ là Shammas Oliyath, người điều hành trang web thẩm định Check4spam.com. Sứ mạng của Oliyath là phân loại thông tin ra từng hạng mục khác nhau như là "tin đồn nhảm trên Internet" và thông tin có mục đích "quảng cáo".

Oliyath thừa nhận phần lớn lượng thông tin do anh xử lý đều liên quan đến chính trị. Hàng ngày, Oliyath điều tra tính xác thực của khoảng 200 tin nhắn trên WhatsApp theo yêu cầu từ khách hàng gửi đến. Con số thông tin phải xử lý tăng cao hơn nữa sau khi Oliyath gây áp lực thành công đến một tổ chức truyền thông, buộc họ phải rút lại thông tin sai sự thực về việc tài sản của trùm mafia Ấn Độ Dawood Ibrahim bị đóng băng.

Cho dù đã hết sức nỗ lực, cả 3 chuyên gia vẫn không thể xử lý hết hàng núi thông tin giả lan truyền hàng ngày. Mặc dù vậy, tín hiệu đáng mừng là Altnews.in của Pratik Sinha thu hút khoảng 3,2 triệu lượt xem trong vòng 5 tháng, trong khi trang SMHoaxSlayer.com là 250.000 lượt xem trong 1 tháng, và Check4spam.com là 15.000 lượt truy cập/ngày. Tuy nhiên, những con số này chẳng là gì nếu so với hàng trăm ngàn thông điệp xuất hiện mỗi ngày trên các nền tảng xã hội.

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.