CIA công bố tài liệu tuyệt mật thời Chiến tranh lạnh

Tập hồ sơ mang mật danh “Family jewels” (Trang sức gia truyền), nói về các hoạt động của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trong 2 thập niên kể từ khi bùng nổ Chiến tranh Lạnh, vừa được đăng tải trên website cia.gov - trang tin điện tử chính thức của CIA.

Hồ sơ “Family jewels” dày gần 700 trang, chứa đựng chi tiết các chiến dịch bí mật trong giai đoạn từ năm 1953-1973, qua 4 đời Giám đốc CIA là Allen Dulles (1893-1969), John A. McCone (1902-1991), William Raborn (1905-1990) và Richard Helms (1913-2002). Bao gồm các kế hoạch bắt cóc và thủ tiêu những nhân vật đối kháng, cũng như chủ động móc nối nội gián để thâm nhập vào các địa chỉ cần theo dõi.

Cụ thể là những tổ chức và cá nhân phản đối cuộc chiến Việt Nam và đường lối đối ngoại của Nhà Trắng. Ngoài ra còn có các bản báo cáo, phân tích và đánh giá về thực trạng của Liên Xô và Liên bang Nam Tư; âm mưu ám sát các chính khách ngoại quốc không “hợp gu” Washington…

Trang bìa hồ sơ mật “Family jewels” đăng tải trên mạng Internet.

Trang bìa hồ sơ mật “Family jewels” đăng tải trên mạng Internet.

Phần đầu tập hồ sơ là sự tỏ ý nghi ngờ về nguyên nhân và ngày mất của lãnh tụ Xôviết Joseph Stalin (1878-1953), như một bản báo cáo vào mùa hè năm 1953 do một điệp viên nằm vùng ở Nga gửi về.

Nhưng quan điểm nhận định của CIA vẫn phải mặc nhiên thừa nhận vai trò và ảnh hưởng to lớn của Đại nguyên soái J. Stalin đối với toàn thể nhân dân Liên Xô: “Một sự thật là cá nhân Joseph Stalin được mọi người sủng ái. Không ai dám mảy may nghi ngờ về những quyết định của nhà lãnh đạo”.

Về Liên bang Nam Tư, bản báo cáo mật đề ngày 20-11-1970 do lãnh đạo CIA soạn thảo đệ trình Tổng thống Mỹ khi ấy là Richard Nixon (1913-1994), nhận định: “Quy chế lỏng lẻo của cái quốc gia quy tụ những sắc dân thiểu số khác biệt nhau về lịch sử, văn hóa và chủng tộc này sớm muộn cũng sụp đổ. Hố sâu chia rẽ lớn nhất chính là sự mất cân đối trong cơ cấu tổ chức chính quyền.

Ví như người Hrvat (Croatia) chiếm tới 22% dân số Nam Tư, nhưng lượng cán bộ gốc Hrvat chỉ chiếm có 17%; ngược lại người Serbia chiếm 42% số dân, còn số cán bộ gốc Serbia lại chiếm tới 50-60% - chủ yếu là trong quân đội và các cơ quan cấp trung ương”.

Điểm đáng nói là lần đầu tiên CIA dám công khai chủ trương ám sát các nguyên thủ ngoại quốc, đặc biệt là với Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Fidel Castro (1926-2016). Tài liệu cho thấy là CIA đã sử dụng cả bọn tội phạm có tổ chức nhằm thực hiện âm mưu đó. Vào tháng 8-1960, sinh mạng của nhà lãnh đạo F. Castro được “treo giá” là 150.000 USD.

Robert Maheu (1917-2008), một cựu nhân viên Cục Điều tra Liên bang (FBI) đã đứng ra làm trung gian môi giới giữa CIA và mafia Mỹ, cùng cách thức cụ thể được thỏa thuận là sẽ tìm cách tiến hành đầu độc vị Chủ tịch Nhà nước Cuba non trẻ. Kẻ trung gian R. Maheu trong vai người đại diện các tập đoàn đa quốc gia bị mất những nguồn lợi lớn lao, sau khi chính thể mới ở Cuba tiến hành quốc hữu hóa tất cả các sơ sở của người nước ngoài.

Phòng thí nghiệm bí mật thuộc CIA, tọa lạc ở phía bắc tiểu bang Wyoming đã chế ra 6 viên thuốc cực độc, dành riêng cho chiến dịch thủ tiêu tinh vi này. Doanh nhân kiêm sĩ quan dự bị Cuba Juan Orta là kẻ đầu tiên được chọn để thực hiện mục tiêu đầu độc. Nhưng một tháng rưỡi sau J. Orta từ chối sự cộng tác với CIA vì quá lo sợ…

Khách sạn Havana Libre, nơi CIA từng dự tính đầu độc nhà lãnh đạo F. Castro.
Khách sạn Havana Libre, nơi CIA từng dự tính đầu độc nhà lãnh đạo F. Castro.

Rồi 2 tên gốc Cuba kế tiếp trong tổ chức mafia Mỹ là Salvatore Giancana và Santos Trafficant, muốn tiếp cận và đầu độc F. Castro tại khách sạn Havana Libre (nay là Hotel Tryp Habana Libre) ở thủ đô Havana nhưng bất thành… Sau thất bại ở Vịnh Con lợn dạo tháng 4-1961, CIA quyết định ngừng chiến dịch đầu độc và chuyển sang các phương thức thủ tiêu khác. Và rồi tất cả đều thất bại ê chề như lịch sử đã minh chứng…

Phần cuối của tập hồ sơ “Family jewels” quy tụ những trang nói về vụ Watergate. Các  báo cáo mật của giới nhân viên CIA, vô hình trung đã góp phần khiến Tổng thống R. Nixon phải từ chức khi đang tại nhiệm dạo đầu tháng 8-1974, một sự kiện hi hữu chưa từng xảy ra trong lịch sử gần 2 thế kỷ tồn tại Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ.

“Đa phần hồ sơ Family jewels đều thuộc dạng tuyệt mật, đề cập tới các kế hoạch và chiến dịch thực sự đã xảy ra do CIA trực tiếp điều hành - tân Giám đốc CIA Gina Haspel thổ lộ - Bằng cách công khai đăng tải các tài liệu lưu trữ, chúng tôi muốn đáp ứng nhu cầu của những ai lưu tâm chiểu theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA)”.

Kim Dung (theo Secret Services)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.