CIA công bố tài liệu tuyệt mật thời Chiến tranh lạnh

Tập hồ sơ mang mật danh “Family jewels” (Trang sức gia truyền), nói về các hoạt động của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trong 2 thập niên kể từ khi bùng nổ Chiến tranh Lạnh, vừa được đăng tải trên website cia.gov - trang tin điện tử chính thức của CIA.

Hồ sơ “Family jewels” dày gần 700 trang, chứa đựng chi tiết các chiến dịch bí mật trong giai đoạn từ năm 1953-1973, qua 4 đời Giám đốc CIA là Allen Dulles (1893-1969), John A. McCone (1902-1991), William Raborn (1905-1990) và Richard Helms (1913-2002). Bao gồm các kế hoạch bắt cóc và thủ tiêu những nhân vật đối kháng, cũng như chủ động móc nối nội gián để thâm nhập vào các địa chỉ cần theo dõi.

Cụ thể là những tổ chức và cá nhân phản đối cuộc chiến Việt Nam và đường lối đối ngoại của Nhà Trắng. Ngoài ra còn có các bản báo cáo, phân tích và đánh giá về thực trạng của Liên Xô và Liên bang Nam Tư; âm mưu ám sát các chính khách ngoại quốc không “hợp gu” Washington…

Trang bìa hồ sơ mật “Family jewels” đăng tải trên mạng Internet.

Trang bìa hồ sơ mật “Family jewels” đăng tải trên mạng Internet.

Phần đầu tập hồ sơ là sự tỏ ý nghi ngờ về nguyên nhân và ngày mất của lãnh tụ Xôviết Joseph Stalin (1878-1953), như một bản báo cáo vào mùa hè năm 1953 do một điệp viên nằm vùng ở Nga gửi về.

Nhưng quan điểm nhận định của CIA vẫn phải mặc nhiên thừa nhận vai trò và ảnh hưởng to lớn của Đại nguyên soái J. Stalin đối với toàn thể nhân dân Liên Xô: “Một sự thật là cá nhân Joseph Stalin được mọi người sủng ái. Không ai dám mảy may nghi ngờ về những quyết định của nhà lãnh đạo”.

Về Liên bang Nam Tư, bản báo cáo mật đề ngày 20-11-1970 do lãnh đạo CIA soạn thảo đệ trình Tổng thống Mỹ khi ấy là Richard Nixon (1913-1994), nhận định: “Quy chế lỏng lẻo của cái quốc gia quy tụ những sắc dân thiểu số khác biệt nhau về lịch sử, văn hóa và chủng tộc này sớm muộn cũng sụp đổ. Hố sâu chia rẽ lớn nhất chính là sự mất cân đối trong cơ cấu tổ chức chính quyền.

Ví như người Hrvat (Croatia) chiếm tới 22% dân số Nam Tư, nhưng lượng cán bộ gốc Hrvat chỉ chiếm có 17%; ngược lại người Serbia chiếm 42% số dân, còn số cán bộ gốc Serbia lại chiếm tới 50-60% - chủ yếu là trong quân đội và các cơ quan cấp trung ương”.

Điểm đáng nói là lần đầu tiên CIA dám công khai chủ trương ám sát các nguyên thủ ngoại quốc, đặc biệt là với Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Fidel Castro (1926-2016). Tài liệu cho thấy là CIA đã sử dụng cả bọn tội phạm có tổ chức nhằm thực hiện âm mưu đó. Vào tháng 8-1960, sinh mạng của nhà lãnh đạo F. Castro được “treo giá” là 150.000 USD.

Robert Maheu (1917-2008), một cựu nhân viên Cục Điều tra Liên bang (FBI) đã đứng ra làm trung gian môi giới giữa CIA và mafia Mỹ, cùng cách thức cụ thể được thỏa thuận là sẽ tìm cách tiến hành đầu độc vị Chủ tịch Nhà nước Cuba non trẻ. Kẻ trung gian R. Maheu trong vai người đại diện các tập đoàn đa quốc gia bị mất những nguồn lợi lớn lao, sau khi chính thể mới ở Cuba tiến hành quốc hữu hóa tất cả các sơ sở của người nước ngoài.

Phòng thí nghiệm bí mật thuộc CIA, tọa lạc ở phía bắc tiểu bang Wyoming đã chế ra 6 viên thuốc cực độc, dành riêng cho chiến dịch thủ tiêu tinh vi này. Doanh nhân kiêm sĩ quan dự bị Cuba Juan Orta là kẻ đầu tiên được chọn để thực hiện mục tiêu đầu độc. Nhưng một tháng rưỡi sau J. Orta từ chối sự cộng tác với CIA vì quá lo sợ…

Khách sạn Havana Libre, nơi CIA từng dự tính đầu độc nhà lãnh đạo F. Castro.
Khách sạn Havana Libre, nơi CIA từng dự tính đầu độc nhà lãnh đạo F. Castro.

Rồi 2 tên gốc Cuba kế tiếp trong tổ chức mafia Mỹ là Salvatore Giancana và Santos Trafficant, muốn tiếp cận và đầu độc F. Castro tại khách sạn Havana Libre (nay là Hotel Tryp Habana Libre) ở thủ đô Havana nhưng bất thành… Sau thất bại ở Vịnh Con lợn dạo tháng 4-1961, CIA quyết định ngừng chiến dịch đầu độc và chuyển sang các phương thức thủ tiêu khác. Và rồi tất cả đều thất bại ê chề như lịch sử đã minh chứng…

Phần cuối của tập hồ sơ “Family jewels” quy tụ những trang nói về vụ Watergate. Các  báo cáo mật của giới nhân viên CIA, vô hình trung đã góp phần khiến Tổng thống R. Nixon phải từ chức khi đang tại nhiệm dạo đầu tháng 8-1974, một sự kiện hi hữu chưa từng xảy ra trong lịch sử gần 2 thế kỷ tồn tại Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ.

“Đa phần hồ sơ Family jewels đều thuộc dạng tuyệt mật, đề cập tới các kế hoạch và chiến dịch thực sự đã xảy ra do CIA trực tiếp điều hành - tân Giám đốc CIA Gina Haspel thổ lộ - Bằng cách công khai đăng tải các tài liệu lưu trữ, chúng tôi muốn đáp ứng nhu cầu của những ai lưu tâm chiểu theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA)”.

Kim Dung (theo Secret Services)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.