CIA công bố tài liệu tuyệt mật thời Chiến tranh lạnh

Tập hồ sơ mang mật danh “Family jewels” (Trang sức gia truyền), nói về các hoạt động của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trong 2 thập niên kể từ khi bùng nổ Chiến tranh Lạnh, vừa được đăng tải trên website cia.gov - trang tin điện tử chính thức của CIA.

Hồ sơ “Family jewels” dày gần 700 trang, chứa đựng chi tiết các chiến dịch bí mật trong giai đoạn từ năm 1953-1973, qua 4 đời Giám đốc CIA là Allen Dulles (1893-1969), John A. McCone (1902-1991), William Raborn (1905-1990) và Richard Helms (1913-2002). Bao gồm các kế hoạch bắt cóc và thủ tiêu những nhân vật đối kháng, cũng như chủ động móc nối nội gián để thâm nhập vào các địa chỉ cần theo dõi.

Cụ thể là những tổ chức và cá nhân phản đối cuộc chiến Việt Nam và đường lối đối ngoại của Nhà Trắng. Ngoài ra còn có các bản báo cáo, phân tích và đánh giá về thực trạng của Liên Xô và Liên bang Nam Tư; âm mưu ám sát các chính khách ngoại quốc không “hợp gu” Washington…

Trang bìa hồ sơ mật “Family jewels” đăng tải trên mạng Internet.

Trang bìa hồ sơ mật “Family jewels” đăng tải trên mạng Internet.

Phần đầu tập hồ sơ là sự tỏ ý nghi ngờ về nguyên nhân và ngày mất của lãnh tụ Xôviết Joseph Stalin (1878-1953), như một bản báo cáo vào mùa hè năm 1953 do một điệp viên nằm vùng ở Nga gửi về.

Nhưng quan điểm nhận định của CIA vẫn phải mặc nhiên thừa nhận vai trò và ảnh hưởng to lớn của Đại nguyên soái J. Stalin đối với toàn thể nhân dân Liên Xô: “Một sự thật là cá nhân Joseph Stalin được mọi người sủng ái. Không ai dám mảy may nghi ngờ về những quyết định của nhà lãnh đạo”.

Về Liên bang Nam Tư, bản báo cáo mật đề ngày 20-11-1970 do lãnh đạo CIA soạn thảo đệ trình Tổng thống Mỹ khi ấy là Richard Nixon (1913-1994), nhận định: “Quy chế lỏng lẻo của cái quốc gia quy tụ những sắc dân thiểu số khác biệt nhau về lịch sử, văn hóa và chủng tộc này sớm muộn cũng sụp đổ. Hố sâu chia rẽ lớn nhất chính là sự mất cân đối trong cơ cấu tổ chức chính quyền.

Ví như người Hrvat (Croatia) chiếm tới 22% dân số Nam Tư, nhưng lượng cán bộ gốc Hrvat chỉ chiếm có 17%; ngược lại người Serbia chiếm 42% số dân, còn số cán bộ gốc Serbia lại chiếm tới 50-60% - chủ yếu là trong quân đội và các cơ quan cấp trung ương”.

Điểm đáng nói là lần đầu tiên CIA dám công khai chủ trương ám sát các nguyên thủ ngoại quốc, đặc biệt là với Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Fidel Castro (1926-2016). Tài liệu cho thấy là CIA đã sử dụng cả bọn tội phạm có tổ chức nhằm thực hiện âm mưu đó. Vào tháng 8-1960, sinh mạng của nhà lãnh đạo F. Castro được “treo giá” là 150.000 USD.

Robert Maheu (1917-2008), một cựu nhân viên Cục Điều tra Liên bang (FBI) đã đứng ra làm trung gian môi giới giữa CIA và mafia Mỹ, cùng cách thức cụ thể được thỏa thuận là sẽ tìm cách tiến hành đầu độc vị Chủ tịch Nhà nước Cuba non trẻ. Kẻ trung gian R. Maheu trong vai người đại diện các tập đoàn đa quốc gia bị mất những nguồn lợi lớn lao, sau khi chính thể mới ở Cuba tiến hành quốc hữu hóa tất cả các sơ sở của người nước ngoài.

Phòng thí nghiệm bí mật thuộc CIA, tọa lạc ở phía bắc tiểu bang Wyoming đã chế ra 6 viên thuốc cực độc, dành riêng cho chiến dịch thủ tiêu tinh vi này. Doanh nhân kiêm sĩ quan dự bị Cuba Juan Orta là kẻ đầu tiên được chọn để thực hiện mục tiêu đầu độc. Nhưng một tháng rưỡi sau J. Orta từ chối sự cộng tác với CIA vì quá lo sợ…

Khách sạn Havana Libre, nơi CIA từng dự tính đầu độc nhà lãnh đạo F. Castro.
Khách sạn Havana Libre, nơi CIA từng dự tính đầu độc nhà lãnh đạo F. Castro.

Rồi 2 tên gốc Cuba kế tiếp trong tổ chức mafia Mỹ là Salvatore Giancana và Santos Trafficant, muốn tiếp cận và đầu độc F. Castro tại khách sạn Havana Libre (nay là Hotel Tryp Habana Libre) ở thủ đô Havana nhưng bất thành… Sau thất bại ở Vịnh Con lợn dạo tháng 4-1961, CIA quyết định ngừng chiến dịch đầu độc và chuyển sang các phương thức thủ tiêu khác. Và rồi tất cả đều thất bại ê chề như lịch sử đã minh chứng…

Phần cuối của tập hồ sơ “Family jewels” quy tụ những trang nói về vụ Watergate. Các  báo cáo mật của giới nhân viên CIA, vô hình trung đã góp phần khiến Tổng thống R. Nixon phải từ chức khi đang tại nhiệm dạo đầu tháng 8-1974, một sự kiện hi hữu chưa từng xảy ra trong lịch sử gần 2 thế kỷ tồn tại Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ.

“Đa phần hồ sơ Family jewels đều thuộc dạng tuyệt mật, đề cập tới các kế hoạch và chiến dịch thực sự đã xảy ra do CIA trực tiếp điều hành - tân Giám đốc CIA Gina Haspel thổ lộ - Bằng cách công khai đăng tải các tài liệu lưu trữ, chúng tôi muốn đáp ứng nhu cầu của những ai lưu tâm chiểu theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA)”.

Kim Dung (theo Secret Services)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.