Chuyện các start-up và giấc mơ thay đổi thế giới

Tiền đôi khi không phải là mục tiêu duy nhất khi khởi nghiệp. Rất nhiều các công ty khởi nghiệp (start-up) đang "chiến đấu" hằng ngày với mong muốn cháy bỏng là thay đổi cách con người nhìn nhận và tương tác với thế giới xung quanh.

Ý tưởng lớn đôi khi đến từ những điều rất nhỏ, và nhiều start-up đã và đang có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng và khách hàng của họ. Bản thân các start-up phải đi lên từ những ý tưởng, với nguồn lực và nhân sự eo hẹp. Mục tiêu của họ là hiện thực hóa ý tưởng đó, thay đổi những cách làm truyền thống bằng phương thức hiện đại hơn, và sự tăng trưởng chóng mặt sau đó chỉ là hệ quả của một ý tưởng thiên tài.

Những ý tưởng tuyệt vời, nếu được hỗ trợ một cách phù hợp, có thể thay đổi thế giới. Dưới đây là những công ty khởi nghiệp có tầm nhìn chiến lược và đang tạo ra những sản phẩm đáng để mỗi người phải ngưỡng mộ và học hỏi.

Sản phẩm "xanh"

Theo cách truyền thống thì những viên gạch được tạo ra bằng cách nung đất sét trong lửa. Tuy nhiên, cách này không hề thân thiện với môi trường khi tiêu tốn rất nhiều năng lượng và thải ra một lượng lớn CO2.

Nhận biết được điều này, bà Dosier - giảng viên thuộc Đại học Bắc Carolina (Mỹ) - đã thành lập BioMason để triển khai quy trình biến một loại vi khuẩn thành gạch và ximăng khi trộn với cát, chất dinh dưỡng và canxi.

Tiếp đó, công ty này đã quyên góp gần 1 triệu USD cho việc trợ cấp và gây quỹ. Công ty khởi nghiệp của bà bắt đầu hoạt động với 6 nhân viên và đang làm việc với những khách hàng đầu tiên - đó là một công ty ở bang California có nhu cầu sử dụng loại gạch này để lát sân.

Xe đạp điện ba bánh của Organic Transit.
Xe đạp điện ba bánh của Organic Transit.

Trong khi đó, Công ty Tethis ở Mỹ (bắt nguồn trong tiếng Hi Lạp có nghĩa là "nữ thần nước ngọt") đang thúc đẩy sứ mệnh thực hiện việc tái sử dụng nước thải công nghiệp. Thông thường, nước thải công nghiệp có chứa chất phóng xạ, asen, muối và khoáng chất.

Công ty đã phát triển một loại nguyên liệu phân hủy sinh học dạng bọt giúp kết tủa các chất thải ô nhiễm, khiến cho việc loại bỏ những chất này khỏi nước trở nên dễ dàng hơn. Các nhà sáng lập đã quyên góp gần 2 triệu USD vào quỹ làm sạch nguồn nước, và tính toán kế hoạch phối hợp với nhiều thành phố trong cả nước để mở rộng quy mô tái chế nước thải. 

Cũng đi từ mô hình tái chế, nhưng tổ chức Good Garbage hướng đến việc tái chế phế liệu thành nguồn cung cho ngành mĩ thuật. Cô thợ may Lynn Quire khởi nghiệp từ việc thu lượm phế liệu - thứ mà cô hay gọi là "nguyên liệu có thể tái sử dụng". Hiện nay, cô Quire đã mở ra một nhà kho và chỉ trong vòng 6 tháng, hàng tồn kho của cô đã lên tới 4.000 USD (với nhiều vật phẩm khác nhau như giấy gói cũ, hay các cuốn lịch đã qua sử dụng, cả những phụ tùng công nghiệp không còn dùng đến).

Cô Quire đang quản lí việc hoạt động cùng chồng và những tình nguyện viên khác. Họ thu được 10.000 USD từ việc tái chế phế liệu, và tiếp tục dành tiền để triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường tới nhiều trường học, hay phát miễn phí các phế liệu cho các giáo viên cùng những người làm nghề thủ công.

Hỗ trợ sức khỏe

Forever Labs được thành lập bởi một nhóm các bác sĩ y khoa và các nhà khoa học nghiên cứu y sinh. Đây là sự kết hợp của hai lĩnh vực tiên tiến nhất trong y học hiện đại là tế bào gốc và nghiên cứu chống lão hóa. Đội ngũ của Forever Labs hiện tại có 20 bác sĩ. Họ muốn tìm ra một cách tiếp cận khác để chống lại các bệnh liên quan đến tuổi tác bằng cách làm lạnh các tế bào gốc. Sau đó, chúng sẽ được sử dụng để chống lại các bệnh "già" khi con người già đi.

Theo công ty này, việc lưu trữ tế bào gốc có thể phát triển thành một thị trường trị giá 56 tỷ USD. Con số này không quá bất ngờ nếu xem xét đến tốc độ phát triển nhanh chóng của những nghiên cứu chống lão hóa và nghiên cứu tế bào gốc đã được tiến hành gần đây.

Một công ty start-up khác cũng hoạt động trong lĩnh vực sức khỏe là Sunu, nhưng không đi theo hướng tìm các biện pháp chống lão hóa mà hướng đến giúp đỡ những người khiếm thị. Công ty muốn người khiếm thị có thể định vị được đường phố mà không cần phải dựa vào gậy hoặc chó dẫn đường.

Sunu đã thiết kế vòng đeo tay có hệ thống định vị để cảnh báo người khiếm thị về các vật thể ở gần.
Sunu đã thiết kế vòng đeo tay có hệ thống định vị để cảnh báo người khiếm thị về các vật thể ở gần.

Để làm được điều này, Sunu đã thiết kế vòng đeo tay xona (hệ thống định vị vật dưới nước bằng âm hoặc siêu âm) hay đồng hồ thông minh có chế độ rung, để cảnh báo người khiếm thị về các vật thể ở gần. Sau khi thử nghiệm thiết bị trong 6 tháng, Sunu cho biết họ đã giúp giảm thiểu khả năng bị tai nạn của người khiếm thị tới 90%.

Phương tiện đột phá

Giấc mơ những "cỗ máy biết bay" trong tương lai sắp trở thành hiện thực khi có ít nhất hai công ty muốn thử sức trong lĩnh vực tưởng chừng không thể này. Đầu tiên là Skyways có trụ sở ở Austin (Texas) với ý tưởng xây dựng máy bay không người lái có thể cất cánh và hạ cánh theo chiều thẳng đứng. Những chiếc máy bay không người lái do Skyways có sức chứa 20kg, được xem là một dự án quan trọng trong "tương lai bay" của nhân loại.

Công ty muốn sử dụng chúng như một dịch vụ vận tải để cung cấp cho quân đội, mà không gây nguy hiểm đến tính mạng của phi công. Pyka là đơn vị start-up tiếp theo đưa tương lai của những "chiếc xe bay" đến một tầm cao mới. Pyka muốn tạo ra những chiếc máy bay một người lái tự động và họ đã chế tạo được một chiếc với sức chuyên chở hàng hóa lên đến 181kg.

Pyka hiện đang phải giải quyết nhiều vấn đề để có thể được phép sử dụng hệ thống vận chuyển này trong thương mại. Tuy nhiên, Pyka cũng đã có một buổi bay thử ở New Zealand để phục vụ cho việc chăm sóc mùa màng tự động ở đây.

Thử sức ở lĩnh vực sản xuất phương tiện thân thiện với môi trường, Công ty khởi nghiệp Organic Transit tung sản phẩm đầu tay là chiếc xe đạp điện ba bánh có dáng dấp như một chiếc xe hơi được sản xuất ở Durham (bắc Carolina) và có hình dạng gần giống như một quả trứng giúp bảo vệ người lái khỏi thời tiết xấu.

Các start-up mong muốn thay đổi cách con người nhìn nhận và tương tác với thế giới xung quanh.
Các start-up mong muốn thay đổi cách con người nhìn nhận và tương tác với thế giới xung quanh.

Điểm đặc biệt là chiếc xe này có thể đi được khoảng 32km mỗi giờ khi chỉ sử dụng năng lượng điện (pin sạc có thể cắm vào bất kì ổ nào trên tường), còn khi dùng chân đạp thì có thể đi được gần 50km mỗi giờ. Hầu hết các cá nhân sử dụng xe đạp như một phương tiện đi lại hằng ngày hoặc để tập thể dục.

Mục tiêu tiếp theo của công ty là mở rộng thị trường tiêu thụ không chỉ dừng lại ở việc sử dụng cá nhân. Công ty khởi nghiệp này cũng đang tiếp tục nghiên cứu để chế tạo nên dòng xe hạng nặng hơn, có khả năng chở được tới ba hành khách.

Dự án vì xã hội

Blackbaud là tổ chức phi lợi nhuận đáng chú ý nhất của Mỹ có thể gây quỹ thành công. Công ty có trụ sở ở Charleston (Nam Carolina), chuyên bán phần mềm doanh nghiệp để quản lý những dự án từ thiện lớn. Họ cũng là nơi giúp quảng bá "thử thách dội xô nước đá lên người" hồi năm 2014, trong đó Hiệp hội xơ cứng teo cơ một bên đã huy động được 115 triệu USD để chống chọi với căn bệnh này.

Vừa qua, Đại học Southern Methodist đã sử dụng phần mềm của Blackbaud để quản lý một dự án gây quỹ khổng lồ, khi những người hiến tặng góp tới 1 tỉ USD để cải thiện khuôn viên, học bổng và quỹ quyên góp của ngôi trường.

Giống như những công ty phần mềm doanh nghiệp khác, Blackbaud đã chuyển sang mô hình đăng ký sử dụng phần mềm dựa trên nền tảng điện toán đám mây, mang lại thành công lớn cho nhà đầu tư khi giá cổ phiếu của Blackbaud đã tăng hơn gấp đôi.

Trong khi đó, đứa con tinh thần của nhà thiết kế đô thị và nhà hoạt động xã hội người Mỹ Matt Tomasulo - Walk Your City - tạo nên cảm hứng cho những thành phố đi bộ. Đúng như tên gọi của nó, Matt Tomasulo muốn mọi người giới thiệu về việc đi bộ trong thành phố nơi họ sinh sống, cũng như lợi ích của hoạt động lành mạnh này. Tomasulo đã bắt tay vào kinh doanh khi bán các biển báo theo yêu cầu với những thông tin như "Mất 12 phút để đi bộ đến khu trung tâm" hay "Mất 5 phút để đi bộ đến thư viện".

Bất cứ ai cũng có thể đặt mua trực tuyến những biển báo này, Walk Your City sẽ làm ra chúng và chuyển đến cho họ với giá từ 20USD tới 60USD, tùy thuộc vào chất liệu của loại biển báo. Hơn 5.000 biển báo đã được làm ra và lắp đặt tại các thành phố như Santa FE (New Mexico), Grand Rapids (Michigan), hay bờ biển Đại Tây Dương (Bắc Carolina).

Nam Hồng

Các tin khác

Cận cảnh bên trong máy tính lượng tử Hanyuan-2. Ảnh: Quantum Computing Report

Dấu mốc mới trong cuộc đua lượng tử toàn cầu

Khi công ty CAS Cold Atom Technology của Trung Quốc công bố Hanyuan-2, hệ thống máy tính lượng tử lõi kép đầu tiên, cuộc đua toàn cầu dường như đã bước sang một giai đoạn mới. Từ Washington tới Bắc Kinh, từ Paris tới London, các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào lĩnh vực sẽ định hình thế hệ điện toán tiếp theo của thế giới.

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa chính trị phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền kinh tế - chính trị Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.