Chuyện các start-up và giấc mơ thay đổi thế giới

Tiền đôi khi không phải là mục tiêu duy nhất khi khởi nghiệp. Rất nhiều các công ty khởi nghiệp (start-up) đang "chiến đấu" hằng ngày với mong muốn cháy bỏng là thay đổi cách con người nhìn nhận và tương tác với thế giới xung quanh.

Ý tưởng lớn đôi khi đến từ những điều rất nhỏ, và nhiều start-up đã và đang có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng và khách hàng của họ. Bản thân các start-up phải đi lên từ những ý tưởng, với nguồn lực và nhân sự eo hẹp. Mục tiêu của họ là hiện thực hóa ý tưởng đó, thay đổi những cách làm truyền thống bằng phương thức hiện đại hơn, và sự tăng trưởng chóng mặt sau đó chỉ là hệ quả của một ý tưởng thiên tài.

Những ý tưởng tuyệt vời, nếu được hỗ trợ một cách phù hợp, có thể thay đổi thế giới. Dưới đây là những công ty khởi nghiệp có tầm nhìn chiến lược và đang tạo ra những sản phẩm đáng để mỗi người phải ngưỡng mộ và học hỏi.

Sản phẩm "xanh"

Theo cách truyền thống thì những viên gạch được tạo ra bằng cách nung đất sét trong lửa. Tuy nhiên, cách này không hề thân thiện với môi trường khi tiêu tốn rất nhiều năng lượng và thải ra một lượng lớn CO2.

Nhận biết được điều này, bà Dosier - giảng viên thuộc Đại học Bắc Carolina (Mỹ) - đã thành lập BioMason để triển khai quy trình biến một loại vi khuẩn thành gạch và ximăng khi trộn với cát, chất dinh dưỡng và canxi.

Tiếp đó, công ty này đã quyên góp gần 1 triệu USD cho việc trợ cấp và gây quỹ. Công ty khởi nghiệp của bà bắt đầu hoạt động với 6 nhân viên và đang làm việc với những khách hàng đầu tiên - đó là một công ty ở bang California có nhu cầu sử dụng loại gạch này để lát sân.

Xe đạp điện ba bánh của Organic Transit.
Xe đạp điện ba bánh của Organic Transit.

Trong khi đó, Công ty Tethis ở Mỹ (bắt nguồn trong tiếng Hi Lạp có nghĩa là "nữ thần nước ngọt") đang thúc đẩy sứ mệnh thực hiện việc tái sử dụng nước thải công nghiệp. Thông thường, nước thải công nghiệp có chứa chất phóng xạ, asen, muối và khoáng chất.

Công ty đã phát triển một loại nguyên liệu phân hủy sinh học dạng bọt giúp kết tủa các chất thải ô nhiễm, khiến cho việc loại bỏ những chất này khỏi nước trở nên dễ dàng hơn. Các nhà sáng lập đã quyên góp gần 2 triệu USD vào quỹ làm sạch nguồn nước, và tính toán kế hoạch phối hợp với nhiều thành phố trong cả nước để mở rộng quy mô tái chế nước thải. 

Cũng đi từ mô hình tái chế, nhưng tổ chức Good Garbage hướng đến việc tái chế phế liệu thành nguồn cung cho ngành mĩ thuật. Cô thợ may Lynn Quire khởi nghiệp từ việc thu lượm phế liệu - thứ mà cô hay gọi là "nguyên liệu có thể tái sử dụng". Hiện nay, cô Quire đã mở ra một nhà kho và chỉ trong vòng 6 tháng, hàng tồn kho của cô đã lên tới 4.000 USD (với nhiều vật phẩm khác nhau như giấy gói cũ, hay các cuốn lịch đã qua sử dụng, cả những phụ tùng công nghiệp không còn dùng đến).

Cô Quire đang quản lí việc hoạt động cùng chồng và những tình nguyện viên khác. Họ thu được 10.000 USD từ việc tái chế phế liệu, và tiếp tục dành tiền để triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường tới nhiều trường học, hay phát miễn phí các phế liệu cho các giáo viên cùng những người làm nghề thủ công.

Hỗ trợ sức khỏe

Forever Labs được thành lập bởi một nhóm các bác sĩ y khoa và các nhà khoa học nghiên cứu y sinh. Đây là sự kết hợp của hai lĩnh vực tiên tiến nhất trong y học hiện đại là tế bào gốc và nghiên cứu chống lão hóa. Đội ngũ của Forever Labs hiện tại có 20 bác sĩ. Họ muốn tìm ra một cách tiếp cận khác để chống lại các bệnh liên quan đến tuổi tác bằng cách làm lạnh các tế bào gốc. Sau đó, chúng sẽ được sử dụng để chống lại các bệnh "già" khi con người già đi.

Theo công ty này, việc lưu trữ tế bào gốc có thể phát triển thành một thị trường trị giá 56 tỷ USD. Con số này không quá bất ngờ nếu xem xét đến tốc độ phát triển nhanh chóng của những nghiên cứu chống lão hóa và nghiên cứu tế bào gốc đã được tiến hành gần đây.

Một công ty start-up khác cũng hoạt động trong lĩnh vực sức khỏe là Sunu, nhưng không đi theo hướng tìm các biện pháp chống lão hóa mà hướng đến giúp đỡ những người khiếm thị. Công ty muốn người khiếm thị có thể định vị được đường phố mà không cần phải dựa vào gậy hoặc chó dẫn đường.

Sunu đã thiết kế vòng đeo tay có hệ thống định vị để cảnh báo người khiếm thị về các vật thể ở gần.
Sunu đã thiết kế vòng đeo tay có hệ thống định vị để cảnh báo người khiếm thị về các vật thể ở gần.

Để làm được điều này, Sunu đã thiết kế vòng đeo tay xona (hệ thống định vị vật dưới nước bằng âm hoặc siêu âm) hay đồng hồ thông minh có chế độ rung, để cảnh báo người khiếm thị về các vật thể ở gần. Sau khi thử nghiệm thiết bị trong 6 tháng, Sunu cho biết họ đã giúp giảm thiểu khả năng bị tai nạn của người khiếm thị tới 90%.

Phương tiện đột phá

Giấc mơ những "cỗ máy biết bay" trong tương lai sắp trở thành hiện thực khi có ít nhất hai công ty muốn thử sức trong lĩnh vực tưởng chừng không thể này. Đầu tiên là Skyways có trụ sở ở Austin (Texas) với ý tưởng xây dựng máy bay không người lái có thể cất cánh và hạ cánh theo chiều thẳng đứng. Những chiếc máy bay không người lái do Skyways có sức chứa 20kg, được xem là một dự án quan trọng trong "tương lai bay" của nhân loại.

Công ty muốn sử dụng chúng như một dịch vụ vận tải để cung cấp cho quân đội, mà không gây nguy hiểm đến tính mạng của phi công. Pyka là đơn vị start-up tiếp theo đưa tương lai của những "chiếc xe bay" đến một tầm cao mới. Pyka muốn tạo ra những chiếc máy bay một người lái tự động và họ đã chế tạo được một chiếc với sức chuyên chở hàng hóa lên đến 181kg.

Pyka hiện đang phải giải quyết nhiều vấn đề để có thể được phép sử dụng hệ thống vận chuyển này trong thương mại. Tuy nhiên, Pyka cũng đã có một buổi bay thử ở New Zealand để phục vụ cho việc chăm sóc mùa màng tự động ở đây.

Thử sức ở lĩnh vực sản xuất phương tiện thân thiện với môi trường, Công ty khởi nghiệp Organic Transit tung sản phẩm đầu tay là chiếc xe đạp điện ba bánh có dáng dấp như một chiếc xe hơi được sản xuất ở Durham (bắc Carolina) và có hình dạng gần giống như một quả trứng giúp bảo vệ người lái khỏi thời tiết xấu.

Các start-up mong muốn thay đổi cách con người nhìn nhận và tương tác với thế giới xung quanh.
Các start-up mong muốn thay đổi cách con người nhìn nhận và tương tác với thế giới xung quanh.

Điểm đặc biệt là chiếc xe này có thể đi được khoảng 32km mỗi giờ khi chỉ sử dụng năng lượng điện (pin sạc có thể cắm vào bất kì ổ nào trên tường), còn khi dùng chân đạp thì có thể đi được gần 50km mỗi giờ. Hầu hết các cá nhân sử dụng xe đạp như một phương tiện đi lại hằng ngày hoặc để tập thể dục.

Mục tiêu tiếp theo của công ty là mở rộng thị trường tiêu thụ không chỉ dừng lại ở việc sử dụng cá nhân. Công ty khởi nghiệp này cũng đang tiếp tục nghiên cứu để chế tạo nên dòng xe hạng nặng hơn, có khả năng chở được tới ba hành khách.

Dự án vì xã hội

Blackbaud là tổ chức phi lợi nhuận đáng chú ý nhất của Mỹ có thể gây quỹ thành công. Công ty có trụ sở ở Charleston (Nam Carolina), chuyên bán phần mềm doanh nghiệp để quản lý những dự án từ thiện lớn. Họ cũng là nơi giúp quảng bá "thử thách dội xô nước đá lên người" hồi năm 2014, trong đó Hiệp hội xơ cứng teo cơ một bên đã huy động được 115 triệu USD để chống chọi với căn bệnh này.

Vừa qua, Đại học Southern Methodist đã sử dụng phần mềm của Blackbaud để quản lý một dự án gây quỹ khổng lồ, khi những người hiến tặng góp tới 1 tỉ USD để cải thiện khuôn viên, học bổng và quỹ quyên góp của ngôi trường.

Giống như những công ty phần mềm doanh nghiệp khác, Blackbaud đã chuyển sang mô hình đăng ký sử dụng phần mềm dựa trên nền tảng điện toán đám mây, mang lại thành công lớn cho nhà đầu tư khi giá cổ phiếu của Blackbaud đã tăng hơn gấp đôi.

Trong khi đó, đứa con tinh thần của nhà thiết kế đô thị và nhà hoạt động xã hội người Mỹ Matt Tomasulo - Walk Your City - tạo nên cảm hứng cho những thành phố đi bộ. Đúng như tên gọi của nó, Matt Tomasulo muốn mọi người giới thiệu về việc đi bộ trong thành phố nơi họ sinh sống, cũng như lợi ích của hoạt động lành mạnh này. Tomasulo đã bắt tay vào kinh doanh khi bán các biển báo theo yêu cầu với những thông tin như "Mất 12 phút để đi bộ đến khu trung tâm" hay "Mất 5 phút để đi bộ đến thư viện".

Bất cứ ai cũng có thể đặt mua trực tuyến những biển báo này, Walk Your City sẽ làm ra chúng và chuyển đến cho họ với giá từ 20USD tới 60USD, tùy thuộc vào chất liệu của loại biển báo. Hơn 5.000 biển báo đã được làm ra và lắp đặt tại các thành phố như Santa FE (New Mexico), Grand Rapids (Michigan), hay bờ biển Đại Tây Dương (Bắc Carolina).

Nam Hồng

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.