Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, chiều 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật gồm 5 chương, 42 điều, giữ nguyên số chương và tăng một điều so với Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012. Trong đó, dự thảo sửa đổi, hoàn thiện nội dung của 40 điều, giữ nguyên một điều và bổ sung một điều mới.
Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cũng tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn đã nêu trong tờ trình.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn quan tâm đến lĩnh vực phổ biến, giáo dục pháp luật, cho rằng đây là một trong những luật trọng tâm trong công tác lập pháp để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không còn mang tính hình thức, lối mòn mà phải thực sự trở thành động lực xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý một số nội dung chính. Đó là, phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong phổ biến, giáo dục pháp luật, tránh số hóa cơ học, phải hướng tới tương tác đa chiều.
“Cơ chế tương tác không chỉ truyền thông một chiều từ cơ quan Nhà nước mà dự thảo cần bổ sung quy định về cơ chế tiếp nhận, phản hồi, đánh giá mức độ hiểu biết và đo lường tiếp cận pháp luật của người dân trên môi trường số để kịp thời điều chỉnh nội dung tuyên truyền”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị.
Bên cạnh đó, phải phân định rõ đối tượng đặc thù và cá nhân nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật; phải dựa vào cộng đồng để phổ biến, giáo dục pháp luật; luật hóa mạnh mẽ vai trò của các thiết chế văn hóa cơ sở như già làng, trưởng bản, người có uy tín trong dòng họ và các mô hình tự quản tại cộng đồng, phải chuyển từ phổ biến toàn diện sang phổ biến “thiết thân”, nghĩa là người dân làm nghề gì, sống ở địa bàn nào thì được ưu tiên tiếp cận nhóm luật ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ ở địa bàn đó.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị trong nghị định của Chính phủ thực hiện luật này phải quy định định mức chi tiêu, có nguồn lực tương xứng để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. “Tôi nghĩ rằng, ngân sách nhà nước chi thường xuyên hàng năm cho địa phương cần phải ưu tiên cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Đặc biệt, phải đẩy mạnh xã hội hóa, tạo cơ chế khuyến khích thực chất thay vì kêu gọi chung chung.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần quy định cụ thể chỉ tiêu, giờ nghĩa vụ trợ giúp pháp lý của các luật sư. “Ở cấp tỉnh, luật sư nhiều và đa dạng, vậy bây giờ trách nhiệm xã hội hóa của luật sư như thế nào, đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu, tính toán thêm”, Chủ tịch Quốc hội đề nghị.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tích hợp giáo dục pháp luật trong nhà trường. Nhấn mạnh đây là vấn đề hết sức quan trọng, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần xây dựng văn hóa tuân thủ chuyển trọng tâm giáo dục từ hình phạt, chế tài xử lý vi phạm sang đạo đức văn hóa thượng tôn pháp luật ngay từ bậc mầm non, tiểu học nhằm hình thành phản xạ tự giác tuân thủ pháp luật.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, thông qua công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, phải thể hiện rõ việc tiếp thu, phản hồi ý kiến của nhân dân để từ đó điều chỉnh nội dung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có hiệu quả cao hơn và gắn với từng đối tượng, trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ của từng đối tượng được tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
