Chấm dứt tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư

Sáng 16/6, tại Hà Nội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Tham dự và chủ trì hội nghị có các đồng chí: Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội; Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội; Nguyễn Khắc Định, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ.

Hội nghị có sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; lãnh đạo một số cơ quan của Đảng; lãnh đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các tổ chức chính trị - xã hội và các cơ quan, tổ chức hữu quan.

Về phía Bộ Công an có Trung tướng Đặng Hồng Đức, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng dự hội nghị.

Từ định hướng lập pháp đến trách nhiệm tổ chức thực hiện

Tại hội nghị, các đại biểu nghe quán triệt Kết luận số 17 của Bộ Chính trị; báo cáo một số nội dung cơ bản của Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Kế hoạch số 64 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thời thảo luận kế hoạch triển khai nhiệm vụ lập pháp trong phạm vi phụ trách của Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức.

Quán triệt nội dung Kết luận số 17 của Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, kết luận được ban hành trên cơ sở Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI do Đảng ủy Quốc hội chủ trì xây dựng công phu, toàn diện.

Cùng với Nghị quyết số 66 và Kết luận số 09, Kết luận số 17 tiếp tục thể hiện tầm nhìn, quan điểm chỉ đạo chiến lược của Đảng đối với công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật trong giai đoạn mới. Kết luận xác định mục tiêu, 9 định hướng, 6 nhiệm vụ, giải pháp và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI không chỉ nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý cho việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2031, mà còn từng bước xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, dân chủ, công bằng, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển.

Kết luận số 17 xác định 9 định hướng lập pháp trọng tâm, tập trung vào 3 nhóm vấn đề chủ yếu: tiếp tục hoàn thiện thể chế tổ chức và vận hành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; hoàn thiện thể chế phát triển, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; hoàn thiện thể chế bảo vệ vững chắc Tổ quốc, nâng cao vị thế quốc gia.

Trong đó, việc hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước; bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Về nhiệm vụ, giải pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng phục vụ, kiến tạo phát triển; coi xây dựng pháp luật là “đột phá của đột phá”; từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro có kiểm soát.

Cùng với đó, cần gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật; bảo đảm chính sách xuất phát từ thực tiễn, khả thi, hiệu quả; thường xuyên tổng kết, đánh giá để kịp thời sửa đổi, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong quy trình lập pháp, nhằm hiện đại hóa công tác xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại.

Trình bày báo cáo của Chính phủ về dự thảo Kế hoạch thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, thực hiện Kết luận số 17 của Bộ Chính trị và Kế hoạch số 64 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã khẩn trương chỉ đạo xây dựng kế hoạch để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ lập pháp thuộc phạm vi phụ trách.

Theo dự thảo kế hoạch, Chính phủ xác định rõ nhiệm vụ lập pháp do các bộ, cơ quan ngang bộ chủ trì thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; phân công cụ thể cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn thực hiện, sản phẩm đầu ra và cơ chế báo cáo kết quả. Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm chất lượng, tiến độ, tính khả thi; đề cao trách nhiệm của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và tăng cường phối hợp với các cơ quan của Quốc hội ngay từ giai đoạn nghiên cứu, rà soát, xây dựng chính sách.

Phó Thủ tướng cho biết, theo Kế hoạch số 64, Chính phủ được giao 171/192 nhiệm vụ lập pháp, chiếm khoảng 90% tổng số nhiệm vụ lập pháp toàn khóa. Trong đó, năm 2026 có 104 nhiệm vụ, năm 2027 có 32 nhiệm vụ, năm 2028 có 23 nhiệm vụ và năm 2029 có 12 nhiệm vụ. Riêng nhóm nhiệm vụ năm 2026, Chính phủ đã hoàn thành 12 nhiệm vụ lập pháp và được Quốc hội thông qua các luật, nghị quyết tại Kỳ họp thứ nhất.

Để bảo đảm chất lượng, tiến độ thực hiện, Chính phủ xác định cần siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật; coi kết quả thực hiện nhiệm vụ lập pháp là một nội dung quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của bộ, cơ quan ngang bộ, nhất là đối với các nhiệm vụ trọng tâm, phức tạp, có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu kiểm soát chất lượng chính sách ngay từ giai đoạn nghiên cứu, rà soát, đánh giá tác động; nhận diện đầy đủ các bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo trong quá trình thi hành pháp luật; lấy ý kiến thực chất đối tượng chịu sự tác động, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp và người dân; đồng thời kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, không để lồng ghép lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật.

192 nhiệm vụ lập pháp và yêu cầu nâng cao chất lượng chuẩn bị luật

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm thống nhất nhận thức, trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện trong toàn bộ hệ thống các cơ quan tham gia công tác lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, nếu trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Bộ Chính trị lần đầu tiên ban hành kết luận riêng về xây dựng pháp luật, thì đến nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Bộ Chính trị tiếp tục có kết luận về lĩnh vực này. Điều đó thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, một trong những khâu then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển đất nước.

Dẫn lại kết quả lập pháp qua các nhiệm kỳ, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Quốc hội khóa XV đã thông qua 151 luật, trong đó có việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 để phục vụ sắp xếp chính quyền hai cấp. Riêng năm 2025, Quốc hội đã thông qua 89 luật và nhiều nghị quyết quan trọng, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thể chế, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo Chủ tịch Quốc hội, qua các kỳ Đại hội Đảng, chúng ta đều xác định những điểm nghẽn lớn của đất nước là thể chế, kết cấu hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hai năm 2024-2025, Quốc hội đã tập trung cao độ cho công tác này, xây dựng, sửa đổi, bổ sung 127 luật, góp phần tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và củng cố hệ thống chính trị.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đặt ra khối lượng công việc rất lớn với 192 nhiệm vụ xây dựng pháp luật, trong đó Chính phủ là cơ quan chủ trì phần lớn nhiệm vụ. Vì vậy, chất lượng của một đạo luật, tuổi thọ của luật phụ thuộc rất lớn vào khâu chuẩn bị ban đầu của Chính phủ, các bộ, ngành. Muốn luật có chất lượng, hồ sơ phải đầy đủ, thủ tục phải bảo đảm, tiến độ phải đúng và nội dung phải tốt.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức, cách thức thực hiện; ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động lập pháp. Toàn bộ quy trình xây dựng pháp luật phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lồng ghép “lợi ích nhóm”, “lợi ích cục bộ”.

Chấm dứt tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư

Chủ tịch Quốc hội cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế cần nghiêm túc khắc phục, trong đó có tình trạng chuẩn bị một số dự án luật chậm tiến độ, phải xin lùi thời gian trình Quốc hội; một số luật mới ban hành đã phải sửa đổi; tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn kéo dài, làm giảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, cần chấm dứt tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư”; tới đây, khi trình luật phải đồng thời chuẩn bị nghị định, thông tư để luật có thể đi vào cuộc sống ngay sau khi có hiệu lực.

Từ nay đến hết năm 2026, có 61 nhiệm vụ đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026; 39 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2027 để đưa vào Chương trình năm 2028; 26 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2028 để đưa vào Chương trình năm 2029; 14 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2029 để đưa vào Chương trình năm 2030.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan, bộ, ngành ngay sau hội nghị khẩn trương hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ theo Kế hoạch số 64, hoàn thành trước ngày 30/6/2026. Cơ quan nào không hoàn thành sẽ phải kiểm điểm nghiêm túc.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, cơ quan chủ trì thực hiện 171/192 nhiệm vụ lập pháp của cả nhiệm kỳ, khẩn trương rà soát, nghiên cứu, sửa đổi các văn bản để kịp thời tháo gỡ rào cản, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, bảo đảm vận hành thông suốt bộ máy theo mô hình chính quyền ba cấp. Đồng thời, cần chủ động chuẩn bị các dự án luật, nghị quyết để kiến nghị tổ chức các kỳ họp không thường lệ khi có đủ nội dung, tránh dồn quá nhiều việc vào các kỳ họp thường kỳ.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu các cơ quan soạn thảo thực hiện thực chất việc lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động; phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu với các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan liên quan để chuẩn bị kỹ hồ sơ dự án cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, với tinh thần đổi mới và trách nhiệm cao của các cơ quan, tổ chức, trước hết là Chính phủ, các cơ quan của Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội, công tác xây dựng pháp luật sẽ đạt nhiều kết quả tốt đẹp, góp phần tạo nên nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển.

Xây dựng pháp luật phải đồng hành từ khâu chính sách

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hồng Đức cho biết, khối lượng nhiệm vụ lập pháp của lực lượng Công an nhân dân trong giai đoạn 2026-2030 là rất lớn.

Theo đó, riêng trong các năm 2026 và 2027, Bộ Công an được giao chủ trì xây dựng mới, sửa đổi, bổ sung 8 dự án luật và 1 nghị quyết của Quốc hội. Từ nay đến cuối năm, Bộ Công an sẽ trình Quốc hội xem xét 6 dự án luật và 1 nghị quyết. Giai đoạn 2028-2030, Bộ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất xây dựng mới hoặc sửa đổi, bổ sung 13 dự án luật và 1 pháp lệnh thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Thứ trưởng Đặng Hồng Đức khẳng định, để hoàn thành khối lượng công việc này, Bộ Công an sẽ tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc Kết luận số 71 của Bộ Chính trị về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI cùng các chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Định hướng xây dựng pháp luật của Bộ Công an trong thời gian tới tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý phát sinh từ thực tiễn công tác bảo đảm an ninh, trật tự; tạo điều kiện khơi thông nguồn lực phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp an ninh và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo đồng chí Thứ trưởng, công tác xây dựng pháp luật cần tiếp tục đổi mới tư duy theo hướng chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển; bảo đảm pháp luật vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo môi trường thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Từ thực tiễn triển khai công tác xây dựng pháp luật những năm qua, Thứ trưởng Đặng Hồng Đức cho rằng một trong những kinh nghiệm quan trọng nhất là sự phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu với các cơ quan của Quốc hội. Thay vì chỉ tham gia ở giai đoạn thẩm tra, các cơ quan của Quốc hội đã đồng hành từ khâu nghiên cứu chính sách, xây dựng dự thảo đến quá trình hoàn thiện hồ sơ dự án luật.

Theo Thứ trưởng Đặng Hồng Đức, cách làm này giúp các cơ quan phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh ngay từ sớm, tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và góp phần nâng cao chất lượng các dự án luật do Bộ Công an chủ trì xây dựng.

Nhấn mạnh nhiệm vụ phía trước còn rất lớn, Bộ Công an bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, chỉ đạo, hỗ trợ của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan liên quan để hoàn thành tốt nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện pháp luật về an ninh, trật tự trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.