Chỉnh sửa hình ảnh, video để lừa đảo - thủ đoạn mới của tội phạm mạng

Thời gian qua, việc mua bán, giao dịch qua mạng xã hội ngày càng được người dân ưa chuộng. Lợi dụng điều này, nhiều đối tượng thường chỉnh sửa các “bill” chuyển tiền để gửi cho bị hại làm tin, nhằm chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, đã xuất hiện nhiều ổ nhóm dùng “ảo thuật” cắt ghép nội dung video để lừa đảo. Có nhiều người dân trở thành nạn nhân của bọn chúng...

Từ nạn làm giả hóa đơn chuyển khoản...

Chị Nguyễn Thị H. (SN 1990, trú tại quận Hoàng Mai, Hà Nội) vốn là nhân viên kế toán một doanh nghiệp về du lịch. Phải nghỉ việc do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, chị xoay sang buôn bán mỹ phẩm trực tuyến.

Một buổi trưa tháng 9-2021, chị H. đang lơ mơ ngủ thì có một cô gái nhắn qua messenger, đề nghị mua một set mỹ phẩm với tổng giá trị gần 5 triệu đồng. Vị khách tỏ ra hào phóng khi không hề cò kè trả giá mà sẽ thanh toán bằng hình thức chuyển khoản và yêu cầu chị H. gói hàng để họ cho shipper đến lấy. Lát sau chị H. nhận được hóa đơn chuyển khoản từ vị khách, trong đó ghi rõ ràng số tiền đã chuyển vào số tài khoản của chị. Tiếp đó, một người đàn ông xưng là shipper đến nhận hàng. Nghĩ rằng đã kiếm được món hời, chị H. vui vẻ đưa cho anh ta mang đi.

Tuy nhiên, sau nhiều giờ vẫn không thấy tài khoản có tiền, chị H. chat hỏi vị khách thì họ cho biết do vội vàng, quên không chọn chế độ gửi nhanh nên phải mất chừng một ngày thì chị mới nhận được tiền. Cô ta còn nói muốn mua thêm 2 set mỹ phẩm nữa, tuy nhiên chị H. cảnh giác không bán. Và, sau nhiều ngày chờ đợi vẫn không thấy tiền đâu, chị H. mang hóa đơn ra ngân hàng hỏi thì nhân viên cho biết không hề có giao dịch như trong bill. Gần như chắc chắn chị H. đã bị đối tượng gửi bill fake (hóa đơn đã bị chỉnh sửa) để lừa đảo.

Chỉnh sửa hình ảnh, video để lừa đảo - thủ đoạn mới của tội phạm mạng -0
Các đối tượng chỉnh sửa video của đài truyền hình nhằm trục lợi.

Có thể nói, thủ đoạn trên không phải là quá mới, song vẫn thường xuyên có những chủ shop mắc bẫy. Theo tìm hiểu của chúng tôi, việc chỉnh sửa ảnh như này có giá rất rẻ, chỉ từ 50.000-100.000 đồng/hóa đơn. Và theo một admin của một trang chuyên về dịch vụ này thì đa phần các khách hàng đều khẳng định họ muốn làm giả hóa đơn chuyển tiền để đăng lên trang cá nhân, nhằm tạo uy tín, thể hiện buôn may bán đắt, tăng tương tác... Song, trên thực tế đã có không ít nạn nhân sập bẫy.

Mới đây, Công an quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) đã bắt Nguyễn Thị Ngọc Bích (SN 1989, thường trú tại xã Tân Hội, huyện Đan Phượng, Hà Nội) về hành vi lừa đảo.

Trước đó, chị Nguyễn Thu Hồng (trú tại tỉnh Thái Nguyên) có đơn tố cáo nickname “Binsu” chiếm đoạt số tiền lớn của chị qua việc mua thiết bị gia dụng như máy sấy tóc, máy lọc không khí, dầu gội đầu cao cấp... trên mạng xã hội. Tài khoản “Binsu” kết bạn với chị và nhiều lần đặt hàng mua các sản phẩm của chị với tổng giá trị đơn hàng lên tới hàng trăm triệu đồng. Sau mỗi lần đặt hàng, tài khoản “Binsu” đều gửi hình ảnh báo chuyển tiền thành công cho chị.

Nghĩ rằng đã nhận đủ tiền, chị Hồng chuyển các đơn hàng trên về địa chỉ chung cư Athena (phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm) theo như tài khoản “Binsu” cung cấp. Tuy nhiên, sau đó nhiều ngày, chị Hồng kiểm tra tài khoản ngân hàng thì tá hỏa khi phát hiện “Binsu” không hề chuyển tiền cho chị.

Công an quận Nam Từ Liêm đã xác định chủ tài khoản “Binsu” chính là Nguyễn Thị Ngọc Bích. Đối tượng Bích thừa nhận do đang cần tiền để trả nợ nên đã nảy sinh ý định mua hàng của chị Hồng, làm giả các hóa đơn chuyển khoản ngân hàng rồi lấy hàng về bán lấy tiền trả nợ.

Bích đã lên mạng tìm kiếm người chỉnh sửa ảnh có nickname là H.H, - chuyên làm fake các hóa đơn chuyển khoản ngân hàng. Sau đó, Bích dùng tài khoản Zalo “Nguyễn Ngọc Bảo Linh” để nhắn tin với tài khoản Zalo “H.H” thuê tạo các hóa đơn chuyển tiền giả của ngân hàng Agribank và Vietcombank theo thông tin và số tài khoản do Bích cung cấp. Người này đồng ý, yêu cầu Bích chuyển khoản trước số tiền 50.000 đồng vào tài khoản. Sau khi nhận được tiền, “H.H” sẽ gửi hình ảnh hóa đơn chuyển tiền giả cho Bích.

Chỉnh sửa hình ảnh, video để lừa đảo - thủ đoạn mới của tội phạm mạng -0
Đối tượng Nguyễn Thị Ngọc Bích.

Ngày 11-9-2021 Bích đặt đơn hàng đầu tiên của chị Hồng mua 1 máy sấy tóc và 1 tuýp dầu gội khô Kerastase trị giá hơn 13 triệu đồng. Sau đó, Bích nhắn tin cho “H.H” yêu cầu làm giả biên lai chuyển tiền tương ứng với số tiền hàng và số tài khoản ngân hàng chị Hồng đã cung cấp. Bích dùng tài khoản Facebook “Binsu” chuyển ảnh hóa đơn chuyển tiền giả trên đến tài khoản Facebook của chị Hồng. Tin tưởng hóa đơn chuyển tiền là thật nên chị Hồng chuyển hàng đến địa chỉ mà Bích cung cấp.

Quen mui thấy mùi ăn mãi, chiều cùng ngày Bích tiếp tục đặt hàng với tổng giá trị đơn là 15,5 triệu đồng. Bằng thủ đoạn tương tự, Bích tiếp tục đặt mua thêm các đơn hàng với giá trị tăng dần. Tổng giá trị 4 đơn hàng lên tới hơn 110 triệu đồng. Sau khi nhận được hàng của chị Hồng, Bích nhanh chóng bán thanh lý lấy gần 70 triệu đồng.

Hiện, Cơ quan CSĐT Công an quận Nam Từ Liêm đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Bích về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Đến nạn cắt ghép video

Nếu như việc chỉnh sửa hóa đơn chuyển khoản ngân hàng là một chiêu lừa đảo đơn giản thì hiện đã có nhiều đối tượng tỏ ra tinh vi hơn khi bỏ thời gian, công sức để chỉnh sửa các video. Từ những video này, một số ổ nhóm đã đăng lên mạng xã hội như Facebook, YouTube, Zalo... và khiến không ít người mắc bẫy.

Theo một điều tra viên Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hà Nội, thủ đoạn của các đối tượng là lên mạng xã hội tải về những clip quảng cáo sản phẩm (hoặc phỏng vấn người nổi tiếng) sẵn có. Sau đó, bằng các phần mềm chuyên dụng, đối tượng sẽ tiến hành sửa các số điện thoại liên hệ, thậm chí cắt ghép hình ảnh các diễn viên, bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng... và nhét vào miệng họ quảng cáo về các loại thuốc Đông y, thực phẩm chức năng... mà các đối tượng đang phân phối. Việc chỉnh sửa này không phải là quá khó khi các đối tượng có trong tay đủ phần mềm. Ở nhiều clip quảng cáo, người xem còn phát hiện logo giả là kênh truyền hình “ảo” được gắn mác DDTV, VCTC, SHTV..., nếu không tinh ý rất dễ bị lừa.

Chỉnh sửa hình ảnh, video để lừa đảo - thủ đoạn mới của tội phạm mạng -0
Một địa chỉ chuyên chỉnh sửa hóa đơn chuyển khoản trên mạng xã hội.

Cuối năm 2020 Công an huyện Như Xuân (Thanh Hóa) bắt giữ một thanh niên chuyên lừa đảo trên mạng xã hội với chiêu thức bán xe máy đắt tiền chiếm đoạt của nhiều người với số tiền gần 3 tỷ đồng.

Điển hình là anh N.V.D (trú tại thị trấn Yên Cát, huyện Như Xuân) bị đối tượng rao bán xe máy SH trên trang YouTube lừa chuyển khoản 25 triệu tiền đặt cọc sau đó đối tượng chặn liên lạc với anh D.

Sau một thời gian điều tra xác minh, cuối tháng 12-2020, Cơ quan công an tiến hành bắt giữ đối tượng Võ Ngọc Trung (SN 1997, trú tại Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam), thu giữ nhiều tang vật gây án.

Trung khai nhận, do ham mê cờ bạc nên nghĩ ra “chiêu trò” copy các video quảng cáo bán xe máy SH trên mạng xã hội về chỉnh sửa rồi tải lên mạng. Sau khi người mua có nhu cầu đăng ký, Trung yêu cầu người mua gửi tiền đặt cọc từ 25 đến 30 triệu vào tài khoản ngân hàng và chặn liên lạc ngay sau khi các bị hại gửi tiền vào tài khoản.

Để tạo lòng tin, Trung đã lồng tiếng và gắn số điện thoại của mình vào các video, trên kênh YouTube. Với thủ đoạn trên, chỉ từ tháng 9-2020 đến khi bị bắt, Trung đã lừa đảo chiếm đoạt của hàng trăm bị hại trên toàn quốc với số tiền gần 3 tỷ đồng.

Chỉnh sửa hình ảnh, video để lừa đảo - thủ đoạn mới của tội phạm mạng -0
Một á hậu bị ghép hình để quảng cáo cho sản phẩm mà cô không hề biết.

Không chỉ xuyên tạc, cắt ghép, đưa thông tin sai sự thật, nhiều đối tượng còn sẵn sàng đầu tư sản xuất phóng sự để quảng cáo mỹ phẩm, bán thực phẩm chức năng, bán thuốc Đông y lừa đảo. Sau đó thuê người giả người dẫn chương trình của VTV, gắn logo VTV để mạo danh, nhằm trục lợi bất chính.

Một nạn nhân của trò lừa đảo trên là bà Phạm Thị H. (trú tại huyện Đông Hưng, Thái Bình). Mấy tháng trước bà H nghe những lời quảng cáo choang choang trên YouTube của đứa cháu gái về nhà thuốc Đông y gia truyền chuyên chữa xương khớp. Theo đó chỉ cần bỏ ra vài triệu đồng, điều trị theo 3 liệu trình là có thể đánh tan được bệnh. Thấy hình ảnh một số nghệ sĩ nổi tiếng như G.C, X.B... xuất hiện trong clip nên bà H. tin tưởng, chuyển khoản số tiền gần 7 triệu đồng để đặt mua. Tuy nhiên, sau đó bà chỉ nhận được mấy gói lá lẩu. Cất công mang đi hỏi bà H. phát hiện ra đó chỉ là những thứ lá vô thưởng vô phạt, giá trị không quá vài trăm ngàn...

Nghệ sĩ Xuân Bắc cảnh báo tình trạng cắt ghép hình ảnh nhằm quảng cáo lừa đảo

Tháng 3-2021 trên trang Facebook cá nhân, Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc đã lên tiếng cảnh báo chiêu trò lừa đảo, cắt ghép, sử dụng hình ảnh nghệ sĩ không xin phép để quảng cáo trên mạng.

Nghệ sĩ Xuân Bắc cho biết: “Thông tin hay mấy bức ảnh tôi chơi hoa lan (nhất là mấy cái loại đột phá hay đột dập gì đấy) mà một số người đăng, cắt ghép đều là lừa đảo hết nhé. Tôi bận lắm, không có thời gian nhìn mấy thứ “lung linh” từ mồm ấy đâu”.

Trước Xuân Bắc, có rất nhiều nghệ sĩ bày tỏ sự bức xúc khi hình ảnh của mình bị cắt ghép nhằm mục đích quảng cáo trên mạng xã hội. Nhiều đơn vị, cá nhân kinh doanh đã lợi dụng hình ảnh người nổi tiếng để thu hút sự quan tâm của cộng đồng. Có nhiều hình thức khác nhau, ngoài việc dùng hình ảnh có sẵn của nghệ sĩ gắn với những nội dung sai lệch, một số người thậm chí còn dựng cả clip giả, chèn thêm logo của các đơn vị báo chí, truyền hình uy tín... Trong đó có không ít nội dung mang tính dẫn dắt dư luận một cách sai lệch, nhiều sản phẩm được quảng cáo nhưng không có sự kiểm định về chất lượng, thậm chí là lừa đảo trắng trợn... nhưng lại khiến người dùng mạng xã hội cảm thấy tin tưởng vì có gắn với hình ảnh của những người nổi tiếng, dẫn đến tiền mất tật mang.

M. Tiến

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.