Chiến tranh Lưỡng diện: ‘Bóng ma’ hạt nhân mới?

Cuộc khủng hoảng Ukraine đã làm xấu đi nghiêm trọng mối quan hệ giữa NATO và Nga. Cùng với việc cắt đường dây điện thoại nóng (có tên gọi là điện thoại đỏ) được xây dựng cách đây 50 năm để Tổng thống Mỹ có thể liên lạc với Điện Kremlin bất cứ lúc nào, sự hợp tác về an ninh hạt nhân hiện tại cũng bị ngưng trệ, các chuyên gia tham dự Hội nghị An ninh diễn ra ở Munich (Đức) đầu tháng 2 vừa qua cảnh báo rằng bất kỳ sự leo thang căng thẳng nào đều có thể dẫn đến hiểm họa khôn lường.

Trước đây, các nhà khoa học không hề có ý tưởng rằng những thí nghiệm của họ có thể sẽ kết thúc nền văn minh. Ngày 25/1/1995, các nhà nghiên cứu Na Uy và Mỹ đã bắn một tên lửa vào bầu trời phía tây bắc Na Uy để nghiên cứu tia Bắc Cực (Northern Lights). Nhưng tên lửa 4 tầng này lại bay cùng quỹ đạo với tên lửa Minuteman III của Mỹ, được trang bị đầu đạn hạt nhân, với hành trình có thể bay từ Mỹ đến Moscow.

Tốc độ của tên lửa và mô hình của Minuteman III kết hợp chặt chẽ với nhau khiến người Nga cho rằng một tên lửa Trident sẽ được bắn từ một tàu ngầm của Mỹ và phát nổ ở độ cao lớn, với mục đích làm mù các hệ thống cảnh báo sớm của Nga để chuẩn bị cho một cuộc tấn công hạt nhân quy mô lớn của Mỹ. Quân đội Nga đã được đặt trong tình trạng báo động cao, và Tổng thống Boris Yeltsin khi đó đã kích hoạt các phím khởi động vũ khí hạt nhân.

Tư lệnh đồng minh tối cao NATO ở châu Âu, Tướng Mỹ Philip Breedlove đã kêu gọi việc xây dựng hệ thống đường dây nóng (điện thoại đỏ) với Moscow.
Tư lệnh đồng minh tối cao NATO ở châu Âu, Tướng Mỹ Philip Breedlove đã kêu gọi việc xây dựng hệ thống đường dây nóng (điện thoại đỏ) với Moscow.

Trong khoảng thời gian chưa đầy 10 phút trước khi ra lệnh phóng vũ khí hủy diệt hàng loạt này hay không, ông Yeltsin lại quyết định giữ nguyên tên lửa Nga trong các bệ phóng cố định trong hầm, có lẽ một phần vì mối quan hệ giữa Nga và Mỹ là tương đối tin tưởng ở thời điểm năm 1995. Tuy nhiên, chuyên gia vũ khí của Mỹ Theodore Postol mới đây cảnh báo rằng nếu một sự cố tương tự xảy ra ngày hôm nay, rất có thể sẽ dẫn đến một thảm họa hạt nhân.

Mất lòng tin

Khi được hỏi rằng điều gì sẽ xảy ra ngày hôm nay nếu sự cố tên lửa giống như hồi năm 1995 lặp lại, cựu Ngoại trưởng Nga Igor Ivanov, phát biểu bên lề Hội nghị An ninh Munich đã khẳng định: "Sự mất lòng tin ngày càng lớn giữa phương Tây và Nga đang tác động mạnh đến sự hợp tác trong các vấn đề an ninh và không có gì có thể đảm bảo nếu một quyết định đúng đắn được đưa ra".

Tháng 11/2014, Nga đã thông báo sẽ tẩy chay Hội nghị Thượng đỉnh An ninh hạt nhân diễn ra tại Mỹ. Đến  tháng 12, Quốc hội Mỹ lại bỏ phiếu, lần đầu tiên trong vòng 25 năm, không phê duyệt kinh phí để bảo vệ nguyên liệu hạt nhân tại Liên bang Nga. Chỉ vài ngày sau đó, Nga tuyên bố chấm dứt hợp tác trong hầu hết các lĩnh vực an ninh hạt nhân. Sự hợp tác thành công trong gần hai thập kỷ giữa hai bên giờ chỉ còn là ký ức.

Thay vào đó, Nga và Mỹ tập trung đầu tư những khoản tiền khổng lồ để hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân của mình, và NATO mới đây cũng đã thông báo đang xem xét lại chiến lược hạt nhân của tổ chức quân sự này. Theo một báo cáo của Mạng lưới Lãnh đạo châu Âu (ELN), trong bối cảnh sự đối đầu giữa quân đội Đông - Tây, đặc biệt là không quân ngày càng trở nên phổ biến hơn, bất kỳ một sự cố nào đều có thể dẫn đến leo thang quân sự và để đối phó với nguy cơ này, cần tìm ra một cơ chế mà trong đó có các cuộc đàm phán ở cấp cao nhất.

Tư lệnh đồng minh tối cao NATO ở châu Âu, tướng Mỹ Philip Breedlove đã kêu gọi việc xây dựng hệ thống đường dây nóng (điện thoại đỏ) với Moscow, ám chỉ đến hệ thống kết nối điện báo trực tiếp được thành lập vào năm 1963 giữa Mỹ và Liên Xô sau khi cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba. Ông cho biết một đường dây nóng trực tiếp đã được thiết lập giữa NATO và Bộ Tham mưu quân đội Nga hồi tháng 2/2013, nhưng nó bị cắt đứt như là kết quả của cuộc khủng hoảng Ukraine.

Một tình thế rất nguy hiểm

Khi lòng tin đã bị xói mòn đến mức gần như hủy hoại, cựu Thượng nghị sĩ Mỹ Sam Nunn nói: "Một cuộc chiến đang diễn ra ngay trong lòng châu Âu; Hiệp ước Các lực lượng vũ trang thông thường bị phá vỡ; Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) đang chịu áp lực lớn; vũ khí hạt nhân chiến thuật xuất hiện trên khắp châu Âu... Quả là một tình huống rất nguy hiểm”.

Vào cuối tháng 1/2015, bản tin của Hội Các nhà khoa học nguyên tử (Bulletin of the Atomic Scientists) đã đặt hẹn giờ cho "Doomsday Clock" kém 3 phút đến nửa đêm (Đồng hồ ngày tận thế - mang tính tượng trưng được ban lãnh đạo của bản tin khoa học nguyên tử thuộc Đại học Chicago lập ra năm 1947 nhằm đưa ra mức độ cảnh báo về chiến tranh hạt nhân ở phạm vi toàn cầu Theo đó, hiểm họa hạt nhân càng lớn bao nhiêu thì chiếc đồng hồ càng chạy gần lại thời điểm nửa đêm - 12 giờ đêm hay 0 giờ - bấy nhiêu.

Cùng với sự phát triển của các loại vũ khí hủy diệt và vũ khí công nghệ cao khác, đồng hồ ngày tận thế hiện nay được dùng để cảnh báo mối đe dọa với thế giới đến từ tất cả các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt có thể đe dọa loài người như sự tàn phá môi trường, biến đổi khí hậu hay vũ khí công nghệ nano với thông điệp gửi đi là con người đang ở ngưỡng "chỉ còn vài phút nữa là tới nửa đêm”.

Lần cuối cùng đồng hồ "Doomsday Clock" được đặt lại giờ là năm 1983, thời điểm quan hệ Mỹ-Liên Xô đang ở giai đoạn băng giá nhất. Một lần khác nữa là trước đó, tình hình quan hệ hai nước thậm chí còn tồi tệ hơn. Năm 1953, đồng hồ đã được đặt ở trạng thái kém 2 phút đến nửa đêm. Trong bối cảnh ngày nay, cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân, mà hệ quả từ việc  hiện đại hóa các kho vũ khí khổng lồ đã tạo ra các "mối đe dọa khủng khiếp và không thể lường trước được cho sự tồn tại của nhân loại”.

Tại Hội nghị An ninh diễn ra tại Munich vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Michael Fallon đã nhận định rằng những lời nói hoa mỹ của các đối thủ trong khu vực Đông và Tây có vẻ không đủ sức thuyết phục để làm giảm bớt các mối đe dọa.

Tình hình càng trở nên phức tạp khi phương Tây luôn tìm cách đổ lỗi và  cáo buộc Nga. Bất kỳ động thái nào của Nga đều bị cho rằng Moscow đang áp dụng các kho vũ khí đầy đủ của cái gọi là "hybrid warfarc" (tạm dịch: Chiến tranh Lưỡng diện), từ tuyên truyền đến chiến tranh không gian mạng và tài trợ cho các phần tử ly khai, thậm chí các hoạt động quân sự bí mật.

Bộ trưởng Quốc phòng Na Uy Ine Marie Eriksen Soreide thậm chí còn cho biết, trong Điều 5 của Hiệp ước NATO ghi rõ sẽ đáp trả bất kỳ hành động gây hấn nào. Điều này có nghĩa rằng một khi Nga tấn công một thành viên của NATO, ám chỉ sự can thiệp của Nga vào cuộc khủng hoảng Ukraine, tất cả các nước thành viên khác sẽ được yêu cầu để tham chiến để bảo vệ đất nước đó.

Nguy cơ về một cuộc Chiến tranh Lưỡng diện

Một cuộc chiến tranh Lưỡng diện - được tiến hành với rất nhiều loại vũ khí khác nhau - sẽ làm cho mọi thứ trở nên nguy hiểm hơn. Thượng nghị sĩ Mỹ Nunn đã thừa nhận như vậy khi đề cập đến nguy cơ này. Ông khẳng định nó sẽ làm cho các loại vũ khí hạt nhân chiến thuật, thậm chí nguyên liệu hạt nhân nguy hiểm hơn rất nhiều.

Hiện một số vũ khí này hiện đang lưu giữ tại Đức và có tới 20 quả bom B61, hiện đang được nâng cấp với chi phí rất lớn, được cất giữ tại căn cứ không quân Büchel ở vùng Eifel, miền Tây nước Đức. Những "trái cấm" này đang nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ, nhưng máy bay chiến đấu Tornado của Đức sẽ thả các quả bom này nếu một cuộc chiến tranh xảy ra.

Đề cập đến nguy cơ nếu xảy ra "Chiến tranh Lưỡng diện", liệu vũ khí hạt nhân có được sử dụng, nhà ngoại giao Mỹ Richard Burt - Trưởng đoàn đàm phán Mỹ, đồng thời là người cùng đặt ra Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược (START), giữa Mỹ và Liên Xô - khẳng định: "Câu trả lời đơn giản là có. Cả vũ khí hạt nhân của Mỹ và Nga về cơ bản đều được đặt trong tình trạng báo động cao. Cả hai bên đều có một "vị trí hạt nhân", nơi tên lửa trên mặt đất có thể được khởi động trong vòng chưa đầy 15 phút”. Ông cảnh báo trong bối cảnh nếu một cuộc chiến tranh Lưỡng diện xảy ra sẽ vô cùng tai hại.

Cựu Ngoại trưởng Nga Ivanov cũng cảnh báo: "Trong Chiến tranh lạnh, chúng ta tạo ra các cơ chế an ninh bảo mật. Một số lượng lớn các điều ước và văn bản đã giúp thế giới tránh một cuộc xung đột quân sự nghiêm trọng. Tuy nhiên, ngày nay mối đe dọa về một cuộc chiến tranh còn lớn hơn nhiều so với thời kỳ Chiến tranh lạnh".

B.T. (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.